تسيفرلىق ساۋاتتىلىق جوباسى

قازىر ەل تۇرعىندارىنىڭ كۇن­دە­لىكتى ومىرىندە تسيفر­­لىق تەحنو­لو­گيالار­دىڭ كەڭىنەن قولدانى­لۋى ينتەرنەت-الاياقتىق پەن كيبەر­قاۋىپتەردىڭ كوبەيۋىنە اكەلدى. جىل سايىن 20 مىڭنان استام ينتەرنەت-الاياقتىق فاكتىسى تىركەلسە, ونىڭ 80 پايىزى اشىلماي قالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى حالىقتىڭ تسيفر­لىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ وزەكتى ماسەلەگە اينالدى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا بالالاردىڭ تسيفرلىق تاۋەلدىلىگىنىڭ ار­تۋىنا الاڭداۋشىلىق بىل­دىرگەن بولاتىن. «Amanat» پارتياسىنىڭ ۇيىم­داس­تىرۋىمەن وتكەن بارلىق دەڭ­گەيدەگى ءماسليحات دەپۋ­تات­تارىنىڭ II رەسپۋب­ليكا­لىق فورۋمىن­دا پرە­زيدەنت بالا­لار­عا تسيفر­لىق گيگيە­نا­نىڭ نەگىزگى ەرەجەلە­رىن ۇيرەتۋدىڭ ماڭىز­دىلىعىن اتاپ ءوتىپ, تانى­مال الەۋ­مەتتىك جەلى­لەردىڭ تەك بالا­لار­دى عانا ەمەس, ەرە­سەك­تەردى دە زومبيگە اينالدىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكەن ەدى.

وسىعان وراي, «Amanat» پارتيا­سى مەم­لەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ساراپ­شى­لارمەن بىر­­لەسىپ, تسيفرلىق ساۋات­تى­لىقتى دا­مى­تۋ مەن ينتەر­نەت­تى قاۋىپسىز پاي­دا­لانۋ ما­دە­نيەتىن قالىپ­تاس­تىرۋعا با­عىتتالعان «تسيفر­­لىق قو­عام» جوباسىن ازىر­لەدى.

تا­نىستى­رى­لىم­دا ءماجىلىس تور­اعاسىنىڭ ورىن­­­­باسارى, «Amanat» پار­تيا­­سى فراك­تسيا­سى­نىڭ مۇ­شەسى ال­بەرت راۋ ەلىمىز تسيفر­­­لاندىرۋ دەڭ­گەيى بويىن­شا الەمدە وزىق مەملەكەتتەر قاتارىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«شىنىندا دا, بىزدەگى تسيفرلىق دامۋ دەڭگەيىنە ەۋروپانىڭ ەڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى تاڭعا­لىپ جاتادى. الايدا بۇل ءۇردىستىڭ كەرى جاعى دا بار, ول – ءبىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىمىز. ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ قانا قويماي, ادامداردى ولاردى قاۋىپسىز ءارى سانالى تۇردە قولدانۋعا داعدىلاندىرۋ. «تسيفرلىق سانيتاريا» دەگەن ۇعىم بار. ءبىز IT كومپانيالارعا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز, ولار ءوز باستامالارىمەن وسىنداي جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. الايدا ولارعا ءبىزدىڭ پارتيامىزدىڭ قولداۋى قاجەت, ويتكەنى ءبىز عانا بارلىق تاراپتىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ, كەشەندى «تسيفرلىق قوعام» جوباسىن قۇرا الامىز», دەدى ۆيتسە-سپيكەر.

ال «Amanat» پارتياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى داۋلەت كارىبەك قازاقستان تسيفرلاندىرۋدا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتكەنىمەن, قوعام جاڭا سىن-قاتەرلەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعانىن ايتىپ, وسىعان بايلانىستى «تسيفرلىق قوعام» قاناتقاقتى جوباسىن ىسكە قوسىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.

يۋنيسەف دەرەكتەرىنە سايكەس, ءبىزدىڭ بالالاردىڭ 46%-ى ينتەرنەتتى 5-8 جاس ارالىعىندا قولدانا باستايدى, ال ولاردىڭ 37%-ى بوس ۋاقىتىنىڭ باسىم بولىگىن جەلىدە وتكىزەدى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن «تسيفرلىق قوعام» جوباسى اياسىندا بالالار مەن زەينەتكەرلەرگە ارنالعان ينتەراكتيۆتى ءبىلىم بەرۋ كۋرستارىن ۇيىمداستىرۋ, اتا-انالارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق مەكتەپتەردەگى قاۋىپسىزدىك ساباقتارىنا «كيبەرقاۋىپسىزدىك» تاقىرىبى ەنگىزىلمەك. ال زەينەتكەرلەر مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارعا ارنايى وقىتۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلادى. سونداي-اق ءىس-شارا بارىسىندا مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرى مەن ساراپشىلار دا «تسيفرلىق قوعام» جوباسىنا قاتىس­تى ءوز ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.

قايسار قۇسايىن