تۇركىستان تاريحى تىم تەرەڭدە. ءبىزدىڭ ەرامىزعا دەيىنگى مىڭ جىلدىقتا ىرگەتاسى قالانعان دەگەن دەرەك بار. ودان بەرگى تاريحىنىڭ ءوزى تولىق زەرتتەلمەگەن قۇپياسى كوپ.
قازاق حاندىعى دۇرىلدەگەن زاماندا ساياسي ورداعا اينالعان ورىن. تۇركىستاندى الەم قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى ارقىلى تانيدى. ەلدىڭ داڭقىن ەر شىعارادى دەگەن وسى شىعار. جاۋجۇرەك ءباھادۇر اقساق تەمىر كەسەنە سالدىرۋى ارقىلى تۇركىستاننىڭ رۋحاني دەڭگەيىن كوتەردى دەسەك, استە جاڭىلىسپايمىز. بۇل كەسەنەنى كەزىندە زەڭبىرەكپەن اتىپ قۇلاتا الماعان دەسەدى. تايقازاننىڭ دا وڭايلىقپەن جىلجىماعانى ەل اۋزىندا ءجۇر.
تۇركىستان وبلىس ورتالىعى بولعالى ساۋلەتى مەن ءسانى كەلىسكەن شاھارعا اينالىپ, شىرايى كىرىپ كەلەدى. بارلىق ايماق اسارلاتىپ تۇركىستاندى جاڭاشا تۇرعىزىپ بەردى. ەندىگى مىندەت رۋحاني استانانى تاريحي قالپىنان اينىتىپ الماي تۋريستىك ورتالىققا اينالدىرۋ كەرەك.
قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اۋداندارى مەن كەنتاۋ, وتىرار تۇرعىندارى قاجەتتىلىكتەرىن الۋ ءۇشىن تۇركىستانعا كەلىپ بازارلايتىن. ساۋدا-ساتتىق باسىمدىعىن دا ساقتاپ قالۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. ۇلى جىبەك جولىن جالعايتىن تاۋار اينالىمىن جاڭعىرتۋ قاجەت. بىرقاتار كاسىپورىن اشىلىپ, قالانىڭ تامىرىنا قان جۇگىرە باستادى. جاڭا وقۋ ورىندارى دا ستۋدەنتتەردى تارتىپ جاتىر. دەسە دە شاھار تۇرعىندارى ازدىق ەتەدى. تۇركىستاندى اياعىنا نىق تۇرعىزۋ ءۇشىن تۇتاس وبلىستى قارقىندى دامىتۋ قاجەت.
مەملەكەت باسشىسى «تۇركىستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا قول قويىپ, وبلىس جۇرتشىلىعىن قۋانتتى. قۇجاتتا ەلىمىزدىڭ رۋحاني, تاريحي-مادەني, تۋريستىك ورتالىعى جانە ساۋلەت مۇراسى رەتىندە تۇركىستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى بەكىتىلدى. وندا تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ – قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى مەن باسقا دا ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ قاراستىرىلعان. ەندى كەسەنە اينالاسىنا 100 مەترگە دەيىن قۇرىلىس جۇرگىزۋگە تىيىم سالىنادى. سەبەبى الىپ عيماراتتىڭ ىرگەتاسى ۇگىتىلىپ, قاۋىپ ءتونىپ تۇر. وسىعان بايلانىستى زاڭ اياسىندا ارحەولوگيالىق جانە عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق جۇمىستاردى رەتتەلمەك.
تاريحي-مادەني مۇرانى قايتا جاڭعىرتۋ جانە ۇلتتىق قولونەردى دارىپتەۋ ماقساتىندا تۋريستىك سەرۆيستىك قىزمەت قالىپتاسۋعا ءتيىس. قولونەرشىلەردىڭ شىعىندارىنىڭ ءبىر بولىگى, ياعني 10%-نان 25%-نا دەيىنگى شىعىندارى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن وتەلەدى. بۇل ماقساتقا جىل سايىن 88 ملن تەڭگەدەن اسا قارجى بولىنبەك.
سول سياقتى مادەني نىسانداردى قورعاۋ ايماعىندا بيىكتىگى مەن ساۋلەتى ۇيلەسپەيتىن عيماراتتاردى سالماۋ تالاپ ەتىلەدى. ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەردىڭ رەزەرۆاتى قۇرىلماقشى. بۇل تاريحي جادىگەرلەردى تۇگەلدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سەبەبى تۇركىستان وبلىسى ەلىمىزدىڭ رۋحاني ءوڭىرى رەتىندە رۋحانياتقا ەڭبەگى سىڭگەن تاريحي تۇلعالارعا باي. ولاردىڭ تاريحىن ءتىرىلتۋ دە ءبىر ۇلكەن ءىس بولعالى تۇر. ويتكەنى قوجا احمەت ءياساۋيدى ارىستان باپسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. سول سياقتى بايدىبەك اتا, دومالاق انا كەسەنەلەرىنە زيارات ەتەتىن تۋريستەر وتە كوپ. سوندىقتان رۋحاني ورىنداردىڭ مارشرۋتىن سىزىپ قويۋ كەرەك.
زاڭدا مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا قولجەتىمدى ينفراقۇرىلىم جانە ينكليۋزيۆتى تۋريزم قۇرۋ ارقىلى قالادا جايلى ورتا قالىپتاستىرۋ قاراستىرىلعان. شاھاردىڭ بىرىڭعاي كەلبەتىن – ساۋلەت ەرەكشەلىگىن ساقتاۋ ءۇشىن ديزاين كود ەنگىزۋ كەزەگىن كۇتەدى.
مەملەكەت تاراپىنان قولونەر شەبەرلەرىن قولداۋمەن قاتار كولىك ءترانزيتىن رەتتەۋ كوزدەلگەن. مىسالى, قاي ەلگە بارساڭىز دا سول جەردىڭ شەجىرەسىنەن سىر شەرتەتىن كادەسىي الۋعا قۇشتار بولاسىڭ. تۋرا سول سياقتى تۇران دالاسىن تانىتاتىن تاڭبالار جاساۋ قاجەت. اتاقتى اقىن ماعجان جۇماباەۆ جىرلاعان ەكى دۇنيە ەسىگى الەمنىڭ تۋريستەرىنە ايقارا اشىق بولاتىن كۇننىڭ اۋىلى جاقىندادى.
ال ءتيىمدى باسقارۋ مەن باقىلاۋدا اكىمدىك پەن ءماسليحات وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋ ءۇشىن قالا اكىمدىگىنە – 27, ماسليحاتقا 7 وكىلەتتىك بەرىلىپ وتىر.
«كۇرىشتىڭ ارقاسىندا كۇرمەك سۋ ىشەدى» دەگەندەي, ءتۋريزمدى دامىتۋ جانە تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋمەن قاتار قالانىڭ تاريحي ەرەكشەلىگىن ساقتاۋ جاڭا زاڭدا قاراستىرىلعان. قازاقتىڭ حاندارى مەن بيلەرىنە ماڭگىلىك مەكەن بولعان قۇتتى شاھار ءوسىپ-وركەندەگەن جەرگە اينالسىن.
قايرات بالابيەۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى