بالۋان شولاقتىڭ «عالياسىن» امىرە پاريجدە شىرقادى ما, جوق پا, ول جاعى بەلگىسىز. ولاي دەيتىنىمىز, وتكەندە ونەر زەرتتەۋشىسى رۇستەم نۇركەنوۆ ساكەن سەيفۋلليننىڭ «اقان سەرى» اتتى ولەڭىنەن سەرىنىڭ ەكى بىردەي ءانى پاريجدە شىرقالعانى جونىندە دەرەكتى العا تارتقانىن وقىدىم.
«اقان سەرى» جىرىندا ساكەن:
«سول سىندا اقان ءانى پار ىزدەدى,
كولدەگى اققۋ ءانى ءتارىزدى ەدى.
اقاننىڭ ء«ۇش توتى» مەن «سىرىمبەتىن»,
تاڭعالعان ەستىگەندە پاريجدە دە», دەگەنىن مىسالعا كەلتىرىپتى. بۇعان دەيىن امىرە پاريجدە سالعان اندەر بەلگىلى دەلىنىپ كەلدى. اراسىندا بۇل ەكى تۋىندى جوق ەكەن. قازاق دالاسىندا اقان اندەرى قانداي ۇلكەن مەكتەپكە اينالسا, ۇلتتىق ونەرىمىزدە بالۋان شولاق شىعارمالارى دا كەم سوقپايتىنى بەلگىلى. ء«انىڭدى ۇيرەنەيىن الۋان, اعا» دەپ كەنەن ازىرباەۆ اتانىڭ ءوزى ىزدەپ بارعان دەسەدى. بۇل جەردە اقان مەن بالۋاندى سالىستىرمايمىز, كەيىنگىگە اسەرىن ايتقىمىز كەلەدى عوي باياعى. قازاق دالاسىندا كەڭ تارالعان ومىرشەڭ ءان-اۋەندەردىڭ كوبى وسى اقان, ءبىرجان, بالۋان شولاق شىرقاپ سالعان قۇتتى ونەردىڭ جالعاسى ەكەنى ايان. كەيىنگى ەلۋ جىل مۇعدارىندا توتەدەن قوسىلعان كەيبىر ەسترادالىق انسىماقتار ول ەسەپتە جوق, ارينە.
اقان «سەكسەن قىز سەرۋەنگە شىقسا-داعى, ىشىندە قارا باسىڭ حان, قاديشا» دەسە, بالۋان شولاق «سەكسەن سۇلۋ سەرۋەنگە شىقسا-داعى, عاليانىڭ المايمىن كىرپىگىنە» دەپ قۇبىلتادى. ءيا, اتام قازاق اندەرى وسىلايشا جالعاسا كەلىپ, بەرتىندە ءۇزىلدى دەسەك, وتىرىك ايتادى ەكەنبىز. «ايىم دا سەن, عاليا, كۇنىم دە سەن, وڭ قاباعىم تارتادى ك ۇلىمدەسەڭ» دەگەن جولداردى بىلمەيتىن قازاق از بولعان شىعار وتكەن عاسىردا. مۇنداعى سۇلۋ, ورالىمدى ءسوزدىڭ كوركەمدىك قۋاتى جەكە توقتالۋدى قاجەت ەتەدى. ەل ىشىندە وڭ قاباعى تارتۋ جاقسى ىرىمعا بالانادى. قۋانىشتى بىلدىرەدى. دەمەك اقىن سەن كۇلىمدەپ, ءماز بولساڭ, مەن دە قۋانامىن, ءتىپتى شالعايدا جۇرگەن كۇننىڭ وزىندە سەنىڭ قاباعىڭ اشىق-جارقىن بولسا, مەنىڭ دە وڭ قاباعىم تارتىپ جۇرەدى دەگەندى استارلاپ ايتادى. عاليا بۇكىل ومىرىنە اينالىپ كەتكەنىن كورۋ قيىن ەمەس قوي. قالاي دەسەك تە, عالامات ايتىلعان.
قازاق انىندەگى وسى ءبىر كەرەمەت سول بەتى ءۇزىلىپ قالماي بۇگىنگە جەتكەنىن حالىق جىلى قابىلداپ, ىلتيپاتپەن تىڭداعان «جىبەك سەزىم» انىنەن كورەمىز. كومپوزيتور مەدەت سالىقوۆ پەن اقىن قالقامان ءساريننىڭ تۋىندىسىن قازاقتىڭ جاس-كارىسى ءسۇيىپ تىڭدادى, قوسىلا ايتتى. سەبەبى تۋىندى حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق ونەرىنەن تامىر تارتىپ تۇر. باستاۋىن قازاقتىڭ ەرتەدەگى ءان مۇراسىنان العانىن اڭداۋ قيىن ەمەس.
«ايىم دا سەن, كۇنىم دە سەن,
جانىمدى تەربەيسىڭ ك ۇلىمدەسەڭ.
جانىم دا سەن, باعىم دا سەن,
سۇيمەسەم سەنى, ساۋلەم,
ءدال بۇلاي ساعىنباس ەم», دەپ كەلەدى قايىرماسى.
«مەدەتتىڭ ەڭ ءبىرىنشى ءاندى ىڭىلداپ باستاعان كەزدەگى قۇراستىرىپ ايتقان اۋەلگى ءسوزى وسى «ايىم دا سەن, كۇنىم دە سەن» بولدى. بۇگىندە نەگىزگى تىرەك ءسوز رەتىندە قالدى عوي. ەندى ءسوزىن جازدىرتۋ ماقساتىندا اقىندارعا جۇگىندىك. ويلانا كەلە, مەدەت بەلگىلى اقىن دوسىمىز قالقامان سارينگە قولقا سالدى, جاقسىلاپ ءسوز جازىپ شىقساڭ دەپ. ءسوزى دە بىردەن تۋا سالعان جوق. ءبىر, ءبىر جارىم جىلداي ۋاقىت ءوتتى. ءبىر كۇنى مەدەتكە قوڭىراۋ سوعىپ, ء«اننىڭ ءسوزىن جازىپ قويدىم, كەلىپ تىڭداپ كەتىڭدەرشى», دەدى. بارساق, ەشقانداي وزگەرتەتىن جەرى جوق, انگە قۇيىپ قويعانداي جۇپ-جۇمىر قىلىپ ءتۇسىرىپ قويىپتى», دەيدى تۋىندىنى ورىنداۋشى ءانشى كلارا تولەنباەۆا.
ءبىز ايتپاق ءسوز – ۇلى قازاق ونەرىندەگى جالعاستىق. ۇزدىك, ۇكىلى ونەردىڭ جىلىك مايى كەمي باستاسا دا, ۇزىلمەگەن. مۇمكىن جۇقارعان شىعار, جاڭارعان شىعار, زاماناۋي جاڭعىرعان شىعار, باستىسى, ۇلتتىق مۋزىكانىڭ ءۇنى وشپەگەنىن بايقايمىز. ەستى تىڭدارمان بىردەن قابىلداپ الىپ كەتتى. و باستا سالىستىرۋ ويدا جوعىن قاپەرلەدىك. ءسوزى مەن سازىن جانىنان قوسا شىعارىپ, ءوزى ورىنداپ, ەلدى اۋزىنا قاراتقان بالۋان شولاقپەن بۇگىنگى زامان ونەرپازىن سالىستىرۋدىڭ ءوزى اقىماقتىق ەمەس پە؟ سول بالۋاندار سالعان اۋەن مەن ءسوز ىرعاعىنىڭ تامشىداي جۇقاناسىنىڭ ءوزى قازىرگى قازاقتىڭ كوڭىلىن كوتەرۋگە جاراپتى. ونەر قۇدىرەتىنىڭ تامشىسىنداي قۋاتى جۇرەككە تۇسسە, بۇكىل قانتامىردى قۋالاپ, عاسىرلاردىڭ جۇرەگى قاۋىشقانداي بولماي ما؟ ال ەجەلگى ونەردەن تۋعان الىپ تەربەلىستەردىڭ شاشىراندىسى سوعىپ وتسە قابىلداي الماي قالاتىن بۇگىنگى رۋحاني احۋالىمىزعا تامشىداي سەبەلەگەن وسىنىڭ ءوزى داۋا, وسىنىڭ ءوزى ەم.