قاشىقتان قاداعالاۋ مۇمكىندىكتەرى

مەملەكەتتىك قىزمەت كور­سەتۋدىڭ ساپاسى – قوعامداعى الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارعا دەگەن سەنىمىن جانە ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى فاكتور. كەيىنگى جىلدارى بۇل سالادا وڭ وزگەرىستەر بايقالعانىمەن, ءوسىم بارلىق وڭىردە بىركەلكى بولماي تۇر.

«شىعىس قازاقستان جاستار اقپارات اناليتيكالىق اگەنتتىگى» قب جۇرگىزگەن قوعامدىق مونيتورينگتەگى بىلتىرعى تالداۋلاردى قاراساق, مەملەكەتتىك قىز­مەت كورسەتۋ ساپاسىن باعالاۋدا وڭ سەر­پىن الماتى مەن استانا قالاسى جانە الماتى وبلىسىندا كورسەتىلگەن. تەرىس ديناميكا ۇلىتاۋ مەن جەتىسۋ وڭىرىندە كوبىرەك تىركەلگەن. اشىپ ايتساق, ۇلىتاۋ وبلىسىندا – 58,8%, جەتىسۋ وبلىسىندا 60,8% عانا تۇرعىننىڭ كوڭىلى تولعان. ال اباي مەن تۇركىستان وبلىسىنداعى حالىقتىڭ 70,6%-ى كورسەتىلگەن قىزمەت­تەرگە قاناعاتتانعان.

دەمەك ايماقتىق تەڭسىزدىكتەر ءالى وزەكتى. بۇعان قوسا تسيفرلىق قىزمەت­تەر­دەگى اقاۋلار, بيۋروكراتيالىق كەدەرگى­لەر جانە نەگىزسىز باس تارتۋ دەرەكتەرى دە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتىپ وتىر. ماسەلەن, جاقىندا ءماجىلىس مىنبەرىندە دەپۋتات امانجول ءالتاي بىلتىر ەلىمىزگە تارتىلعان شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كولە­مىنىڭ 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا تومەن­دەۋىنىڭ ءبىر سەبەبى رەتىندە وسى بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردى اتاپ كور­سەتەدى. سەبەبى بيزنەستى تىركەۋ, سالىق تولەۋ, ليتسەنزيا الۋ سەكىلدى قىزمەتتەر­دىڭ ساپاسى كاسىپكەرلىك ورتانىڭ دامۋى­نا تىكەلەي اسەر ەتەدى. ەگەر كاسىپكەر­لەر مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى جىل­دام ءارى ىڭعايلى تۇردە السا, ولار جاڭا جو­بالارعا سەنىمدىلىكپەن ينۆەستي­تسيا سالادى. كەرىسىنشە, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى تومەن بولىپ, كاسىپكەرلەر بيۋ­روكراتيالىق كەدەرگىلەرگە تاپ بولسا, ەكونوميكا دا باياۋ داميدى.

«بۇگىندە شەتەلدىك جانە وتاندىق ينۆەستورلار ەكونوميكالىق كورسەت­كىش­تەرمەن قاتار, ەلدىڭ ينستيتۋتسيو­نالدىق جانە رەپۋتاتسيالىق تۇراقتىلىعىنا دا ەرەكشە ءمان بەرەدى. سول سەبەپتى ينۆەس­تورلار ءۇشىن قۇقىقتىق كەپىلدىكتەردى كۇشەيتۋ, مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ اشىق­تىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت. مۇنى ەل پرەزي­دەنتى دە تاياۋداعى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتىپ, ينۆەستيتسيا تارتۋ, بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردى جويۋ جانە ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى جەدەلدەتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەك­شە نازار اۋداردى. بۇل رەتتە قازاق­ستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق ءيميدجىن جاق­سارتۋ ناقتى ينستيتۋتسيونالدىق رەفور­مالارعا نەگىزدەلۋگە ءتيىس. بۇل باعىت­تاعى شەشۋشى قادامدار قاتارىندا زاڭنا­مامەن نەگىزدەي وتىرىپ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى قىسقارتۋ جانە ينۆەستورلارمەن جۇمىستىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ دا بار», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

سونداي-اق مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى جۇرگىزگەن باقىلاۋ ءىس-شارا­لارىنىڭ بىلتىرعى قورىتىندىسى­نا زەر سالساق, 150 مىڭنان اسا بۇزۋشى­لىق انىقتالعان. كورسەتكىشتى 2023 جىلعى دەرەكتەرمەن سالىستىرساق, 2,3 ەسەگە ارت­قانى كورىنەدى. ونىڭ شامامەن 61%-ى, ياعني 91 مىڭ فاكت قىزمەت كور­سەتۋ ءتارتىبىن بۇزۋمەن بايلانىستى ەكەن.

سايكەسىنشە, 1 642 قىزمەتكەر تار­تىپتىك, 458 لاۋازىمدى تۇلعا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان. ناتي­جە­سىندە, مەملەكەت كىرىسىنە ايىپپۇل تۇ­رىن­دە 40,7 ملن تەڭگە ءوندىرىلدى. وعان قوسا ­­2 مىڭعا جۋىق قىزمەت الۋشىنىڭ قۇ­قى­عى قالپىنا كەلتىرىلىپتى.

– اتاپ ايتقاندا, 325 ادامعا جەر ۋچاسكەلەرى بەرىلىپ, 143 ۋچاسكەنىڭ نىسانالى ماقساتى وزگەرتىلدى. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىق سالاسىندا وندىرۋشىلەرگە 749 ملن تەڭگە ءبولىندى, جولاۋشىلار تاسىمالىمەن اينالىساتىن ءتيىستى قىزمەت الۋشىلارعا 800 ملن تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا بەرىلدى. قۇقىقتاردى قالپىنا كەلتىرۋ سانىنىڭ باسىم بولىگى قوستاناي, اقمولا جانە پاۆلودار وبلىستارىندا بولدى. جالپى كوپتەگەن ازامات مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ كەزىندە ءوز قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلعانىن اڭعارماۋى مۇمكىن. كەيدە ولار زاڭسىز باس تارتۋعا تاپ بولىپ, وزدەرىنە تيەسىلى قىزمەتتەردى تالاپ ەتۋگە قۇقىعى بار ەكەنىن بىلمەي جاتادى, – دەيدى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سالاۋات مۇكسىموۆ.

وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن بىلتىر ءتيىستى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن. ىزىنشە, اگەنتتىككە جاڭا مۇمكىندىكتەر بەرىلىپ, ەندى ولار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنە قول جەتكىزىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى بۇزىلعانىن شاعىمدارىن كۇتپەي-اق انىقتاي الادى. بۇل – قاشىقتان مونيتورينگ دەپ اتالاتىن جاڭا ءادىس. جوعارىدا كەلتىرگەن بۇزۋشىلىقتاردىڭ باسىم بولىگى وسى ءتاسىل نەگىزىندە انىقتالىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى دەر كەزىندە قورعالعان.

– ماسەلەن, اگەنتتىكپەن توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ ونەركاسىپ­تىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتىندە جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ ناتيجەسىندە بىرقاتار نەگىزسىز باس تارتۋ دەرەكتەرى انىقتالدى. وسىلاي­شا, 48 قىزمەت الۋشىنىڭ وتىنىشتەرى قاي­تا قارالىپ, قاجەتتى مەملەكەتتىك قىزمەت­تەر كورسەتىلدى. اگەنتتىكتىڭ اقمولا وبلىسى بويىنشا اۋماقتىق دەپارتامەنتى تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ اكىمدىگى جەر كوميسسياسىنىڭ وتىرىستارىن وتكىزبەي قىزمەت الۋشىلارعا جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋدەن نەگىزسىز باس تارتقانى بەلگىلى بولدى. ءسويتىپ, 154 قىزمەت الۋشى وتىنىش­پەن قايتا جۇگىنبەي-اق قارالىپ, ءتيىستى قىزمەت كورسەتۋ ناتيجەلەرى ۇسىنىل­دى. جەتىسۋ وبلىسىنداعى پانفيلوۆ اۋدا­نىنداعى اۋماقتىق دەپارتامەنتتە دە «ە-ليتسەنزيالاۋ» اج ارقىلى 12 قىزمەت الۋشىعا ەسكيزدى جوبانى كە­لىسۋدەن نەگىزسىز باس تارتقانىن باي­قاپ, بارلىعىنا (قايتا جۇگىنۋسىز) قاي­تا ءوتىنىشتى تالاپ ەتپەي كەلىسىم بەرىلدى. ­بۇل كورسەتكىشتەر قاشىقتان مونيتو­رينگ ءادىسىنىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەدى, – دەيدى س.مۇكسىموۆ.

قاشىقتان مونيتورينگ ادىسىنەن بولەك, اگەنتتىك شاعىمداردى تەز قاراۋ ءۇشىن ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر. ماسەلەن, تسيفرلىق دامۋ, ين­نو­ۆا­­تسيالار جانە اەروعارىش ونەر­­كاسىبى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, «Tele­gram» ءموبيلدى قوسىمشاسىنداعى «Egov­KzBot2.0» بوت پلاتفورماسى ىسكە قوسىل­دى. وندا قىزمەت الۋشىلار قازىرگى ۋاقىت رەجى­مىندە مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كور­سەتۋ ساپاسىنا شاعىمدانۋعا جانە بيۋرو­كراتيادان ارىلتۋ باعىتىندا ۇسى­نىس­تاردى بىلدىرۋگە قۇقىلى. ەگەر مەملە­كەتتىك قىزمەتتەردى الۋ كەزىندە قانداي دا ءبىر پروبلەما بولا قالسا, وسى قوسىمشا كومەگىمەن قىزمەت الىنعان مەكەمەنىڭ دەرەكتەرىن ەنگىزىپ, تۇسىنىكتەمەلەر مەن شاعىمدارىن قوسا جولداي الادى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن وسىلاي 80 ادامنىڭ قۇقىعى قالپىنا كەلتىرىلگەن.

جالپى اگەنتتىك قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ, ۇدەرىستەردى جەدەلدەتۋ, قىز­مەت كورسەتۋ ءتارتىبىن وڭتايلاندىرۋ, ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋ, نقا-داعى قايشىلىقتاردى جويۋ, «جاسىرىن» قىزمەتتەردى انىقتاۋ, مەرزىمدەر­دى قىسقارتۋ باعىتىندا ناقتى ناتيجە­لەر­گە قول جەتكىزگەن. ماسەلەن, بالانىڭ ­تۋىن تىركەۋ, تۇرعىن ءۇي انىقتامالا­رىن بەرۋ, كولىك قۇرالىن جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرۋ اكتىسىن بەرۋ, مەديتسينالىق تەكسەرۋ­دەن ءوتۋ, جەر تەلىمىن الۋعا كەزەككە تۇرۋ, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى بەرگەن رەس­مي قۇجاتتارعا اپوستيل قويۋ بويىن­شا مەم­­لەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەت­تەر تولى­­عىمەن ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرىلدى.

سونداي-اق ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, ءبىلىم بەرۋ, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار, ىشكى ىستەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى 9 مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ءتارتىبى رەتتەلدى. ال قورعانىس, ادىلەت, ەكونوميكا, اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى 11 مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ جەكە ۇدەرىستەرى اۆتوماتتاندىرىلدى.

مىسالعا, بۇرىن ءبىر قالاعا نەمەسە اۋىلعا كوشكەن كەزدە اسكەري ەسەپكە تۇرۋ ءۇشىن قوسىمشا ءوتىنىش جازۋ كەرەك ەدى. ەندى بۇل ۇدەرىس اۆتوماتتاندىرىلدى – ءسىز تىركەۋ ورنىڭىزدى وزگەرتكەندە, اسكەري ەسەپ تە وزدىگىنەن جاڭارتىلادى. بۇل ءسىزدىڭ ۋاقىتىڭىزدى ۇنەمدەيدى, ونىڭ ۇستىنە ارتىق قۇجات جيناۋدىڭ قاجەتى جوق. جەر ۋچاسكەسىن جالعا الۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ قىزمەتى بۇرىن قاعاز نىساندا 15 جۇمىس كۇنىندە قارالاتىن, بىراق قازىر بۇل قىزمەت ەلەكتروندىق فورماتقا كوشىرىلىپ, ءوتىنىش بەرۋ ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. ءارى مەرزىم 10 جۇمىس كۇنىنە دەيىن قىسقارتىلدى.

اگەنتتىك قىزمەت بەرۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتتەرى مەن حالىقتىڭ سۇرانىسىن زەرتتەپ, قىزمەتتەردى وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن ءتيىستى تالداۋ جۇمىستارىن دا جۇر­گىزگەن. ناتيجەسىندە, 1,5 مىڭنان اسا ۇسىنىس ازىرلەنگەن. وسى ۇسىنىستار نەگىزىندە ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان­دار 492 ءىس-شارانى قامتيتىن 24 ۆەدوم­ستۆولىق جوسپاردى بەكىتتى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ جۇيەسىندەگى اقپاراتتىڭ اشىقتىعى مەن قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا اگەنتتىك 2024 جىلى الەۋ­مەتتىك قامسىزداندىرۋ, جەر قاتى­ناستارى جانە م ۇلىكتىك قۇقىقتار سالالارىندا بۇرىن «جاسىرىن» بولىپ كەلگەن 20 قىزمەتتى انىقتاپ, ولاردى رەەسترگە ەنگىزدى.