«تەڭىز» كوللەكتورىنداعى تەلەگەي

الايدا مۇناي قۇرامىنداعى كۇكىرت مولشەرى 25%-دى قۇراعان. مىنە, وسى جايت كەن ورنىن يگەرۋ ءىسىن 14 جىلعا كەشەۋىلدەتتى.

ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ەلەڭ-الاڭىندا جىلىوي اۋدانىن­داعى اتالعان كەنىشتى يگەرۋ ماق­ساتىندا شەتەل ينۆەستورىمەن بىرلەسكەن «تەڭىزشەۆرويل» كومپانياسى قۇرىلدى. كوم­پانيانىڭ باس ديرەكتورى كەۆين لايوننىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, قازىر «تەڭىز» كەنى­شىنىڭ كوللەكتورىندا 3,1 ملرد توننا «قارا التىن» قورى بار. بۇل – 25 ملرد باررەل. ال ونىمەن ىرگەلەس كورولەۆ كەن الاڭىندا مۇنايدىڭ 200 ملن تونناعا (1,6 ملرد باررەل) جەتە­تىن قورى ەسەپكە الىنىپ وتىر. قوس كەن ورنىنان الىناتىن كومىرسۋتەكتى شيكىزاتتىڭ كولە­مى 1,4 ملرد تونناعا (11,5 ملرد باررەل) جەتەدى. «تەڭىز» كوللەك­تورىنىڭ ەنى 20 (12 ميل), ال ۇزىندىعى 21 شاقىرىمعا (13 ميل) سوزىلىپ جاتىر.

مىنە, تۇزاستى قاباتىنداعى وسىنشا مول تەلەگەيدى ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋعا قادام جاسالدى. وسى ورايدا 2016 جىلى «تەڭىزشەۆرويل» اكتسيالارى­نىڭ 50%-ىنا يەلىك ەتەتىن «شەۆرون», 25%-ىن ۇستاپ وتىر­عان «ەكسونموبيل كازاحستان», 20% ۇلەسى بار «قازمۇنايگاز» ۇك» اق, 5%-دى قاناعات تۇتقان «لۋكاركو» سەكىلدى اكتسيونەر­لەر ورتاق شەشىم قابىلداعان ەدى. بۇل – كەلەشەك كەڭەيۋ جانە ۇڭ­عى ەرنەۋىندەگى قىسىمدى باسقارۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋ باستاما­لارى. قوس جوبانىڭ قۇنى – 45 ملرد دوللار.

كەن ورنىنداعى ءوندىرىس ءورىسىن كەڭەيتەتىن بۇل جوبالاردى ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز ونەركاسىبىندەگى ەڭ اۋقىمدى دەۋگە نەگىز بار. ويتكەنى الدىمەن جوبا قۇرىلىسىنا قاجەتتى 408 ءمودۋلدى جەتكىزۋدىڭ ءۇش جىلدىق باعدارلاماسى قولعا الىندى. سونىڭ اياسىندا ار­قايسىسى 500-دەن 1 800 تونناعا دەيىنگى مودۋلدەر قازاقستاندا, وڭتۇستىك كورەيا مەن يتاليادا دايىندالدى. بۇل مودۋلدەردى جەتكىزۋ ءۇشىن كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىنداعى پرورۆا تۇبەگىندە جاڭا پورت سالىندى. ءدال پورتتىڭ جۇك ءتۇسىرۋ تەرمينالىنا رەسەيدىڭ ىشكى سۋ جولى ارقىلى جالپى سالماعى 280 مىڭ مەتريكالىق توننانى قۇراعان مودۋلدىك جۇك جەتكىزىلدى.

«تەڭىز» كەن ورنىنداعى جوبادان وتاندىق كومپانيالار دا تىس قالمادى. ماسەلەن, «ەrsai», KCOI كومپانيالارى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس 75 مودۋلدىك ەستاكانى قۇراستىرىپ, قاشىقتان باقىلايتىن 10 بلوكتىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزدى. جوبا قۇرىلىسىنا قولدا­نىل­عان جۇكتەردى تاسۋعا 120-دان استام كەمە پايدالانىلدى. ونىڭ ىشىندە 40 كەمە جاڭادان قۇراستىرىلسا, كەيبىرى جوبا قۇرىلىسى ءۇشىن تاسىمالداناتىن جۇكتىڭ ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى ارنايى وزگەرتىلدى.

باس ديرەكتور كەۆين لايوننىڭ ايتۋىنشا, كەلەشەك كەڭەيۋ – اۋقىمى مەن جاھاندىق كۇردەلىلىگى تۇرعىسىنان ءىرى جوبا ءارى ماڭىزدى جەتىستىك. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە حالىقارالىق كومپانيالارمەن سەرىكتەستىك قاتىناس ورناپ, تەحنولوگيالار ترانسفەرتى قامتاماسىز ەتىلگەن. سونداي-اق اتىراۋ وبلىسىنداعى ينفراقۇرىلىمدى جاڭ­­عىر­تۋعا ىقپالى تيگەن.

«كەن ورنىنداعى ەكى ينۆەستيتسيالىق جوبا ءساتتى جۇزەگە اسىرىلدى. ەندى شيكى مۇناي ءوندىرۋدىڭ جالپى كولەمى جىل سايىن 12 ملن تونناعا ۇلعايادى. جوباعا سايكەس, بارلىق وندiرiستiك نىسان تولىق iسكە قوسىلعاننان كەيiن مۇناي ءوندىرۋدىڭ جىلدىق كولەمى شامامەن 40 ملن توننانى قۇرايدى. بۇل ەل بيۋدجەتىنە سالىق, رويالتي جانە باسقا دا تىكەلەي قار­جىلىق تولەم ەسەبىنەن قوسىمشا كىرىس تۇسىرەدى. كەلەشەك كەڭەيۋ جوباسى نەگىزگى ءوندىرىستىڭ سەنىمدى جۇمىسىن ساقتاۋعا, قازاقستاننىڭ الەمدىك ەنەر­­گەتيكالىق نارىقتاعى ءىرى جەتكىزۋشى رەتىندەگى مارتەبەسىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى», دەپ مالىمدەدى ك.لايون.

«تەڭىزشەۆرويل» جشس باس ديرەك­­­تورىنىڭ ورىنباسارى كوڭىلقوش سۇيەسىنوۆتىڭ مالىمەتىنشە, جوبا قۇ­رى­لىسى ءۇشىن جەرگىلىكتى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋعا جۇم­سال­عان قارجىنىڭ كولەمى 19,5 ملرد دوللار بولدى. ال جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى كومپانيالارمەن 1 250-دەن استام كەلىسىمشارت جاسالعان.

«جوبا شەڭبەرىندە شامامەن 90 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى. وقىتۋ كۋرستارى ارقىلى 37 500-دەن اسا بىلىك­­تى ۇلتتىق مامان دايارلاندى. كادر دايارلاۋ ەلدەگى بىلىكتى ماماندار الەۋە­تىن قالىپتاستىرۋعا ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى. ەندى ۇلتتىق ماماندار تاجىري­بە­سىن ەلىمىزدەگى ونەركاسىپتىك جوبالاردا, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى نىساندار قۇرىلىسىندا قولدانا الادى», دەيدى ك.سۇيەسىنوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, «تەڭىزدە» ىسكە اسىرىلعان جوبالاردى باسقارۋدىڭ جاڭا ءادىسى ىزدەستىرىلدى. ءسويتىپ, كەن ورنىنداعى ورنالاسقان وندىرىستىك نىساندار 20 شاقىرىم قاشىقتا بىرىكتىرىلگەن ءوندىرىستى باسقارۋ ورتالىعى ىسكە قوسىلدى. ورتالىقتا سوڭعى ۇلگىدەگى تسيفرلى تەحنولوگيالار ورناتىلعان. ورتالىقتا كەنىش وپەراتورلارىنا ەڭ ءتيىمدى شەشىم قابىلداۋ سەنىمدىلىگىن ارتتىراتىن, وندىرىستىك كورسەتكىشتەردى وڭتايلاندىرۋعا قاجەتتى تاسىلدەردى قولدانۋعا كومەكتەسەتىن ديسپەتچەرلەر ءپۋلتى بار. مۇنى سالا ماماندارى ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز ونەركاسىبىندەگى بىرەگەي نىسان رەتىندە سيپاتتايدى.

«بىرىكتىرىلگەن باسقارۋ ورتالىعى «تەڭىزشەۆرويلدىڭ» بارلىق وندىرىستىك نىسانى مەن زاۋىتىن ءبىر ورتالىقتان باسقارۋعا, بىرىڭعاي وپەراتيۆتىك مودەلگە بىرىكتىرۋگە جول اشىپ وتىر. مۇنداي تىڭ تاسىلمەن جۇمىس ىستەۋ كومپانياعا ءوندىرىستى قاۋىپسىز ءارى ۇزدىكسىز جۇرگىزۋگە, قىزمەتكەرلەرىمىز بەن ءوزىمىز ەڭبەك ەتەتىن وڭىردەگى قوعامداستىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن قوسىمشا پايدا اكەلۋگە كومەكتەسەدى», دەيدى كەۆين لايون.

كوڭىلقوش سۇيەسىنوۆتىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, بىرىكتىرىلگەن ءوندىرىستى باسقارۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ, ىسكە قوسۋ ءۇشىن 30-دان استام وتاندىق كومپانيا مەن 600-دەن استام جەر­گىلىكتى قىزمەتكەر اتسالىسقان. جاڭا باسقارۋ ورتالىعى ءوزىمىزدىڭ ما­مانداردىڭ كاسىبي بىلىگى مەن داع­دىسىن جەتىلدىرۋگە سەرپىن بەرگەن.

اتىراۋ وبلىسى