بيىل – جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى بولىپ جاريالاندى. مەملەكەت باسشىسى قوعامدا ادال ەڭبەكتى باعالاۋدى مىندەتتەي وتىرىپ, جوعارى وقۋ ورىندارىمەن قاتار تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە بىلىكتى كادر دايارلاۋدى, جاقسى وقىعان تۇلەكتەردى مەملەكەتتىك قىزمەتكە الۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى تاپسىردى.
بۇگىندە رەسپۋبليكادا 700-دەن اسا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى مەن 40-قا جۋىق فيليالى جۇمىس ىستەيدى. وندا 500 مىڭنان اسا ستۋدەنت ءبىلىم الادى. بيىل ساپالى كادرلار دايارلاۋ ماقساتىندا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ءۇشىن تىرەك رەسۋرستىق ورتالىعى مىندەتىن اتقاراتىن 10 جەتەكشى تەحنولوگيالىق كوللەدج قۇرۋ قولعا الىندى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايارلاۋ ماقساتىندا كوللەدجدەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جابدىقتاۋ, پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىر.
مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمىن ۇلعايتۋ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋ, كاسىبي شەبەرلىك چەمپيوناتتارىن وتكىزۋ, دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن دامىتۋ جانە بيزنەس قۇرىلىمدارى, ينۆەستورلاردى تارتۋ دا نازاردا تۇر.
تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى ەرنات ءجۇنىسوۆ پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا وراي جاريالانعان جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە, بىرىنشىدەن, كوللەدجدەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ قاجەت. ويتكەنى باسىم كوپشىلىگىنىڭ جاعدايى سىن كوتەرمەيدى. وتىز جىلدان بەرگى ارالىقتا كوڭىل بولىنبەگەندەرى دە بارشىلىق. سوڭعى بەس جىلدا عانا كوللەدجدەردىڭ 30 پايىزىنا جۋىعى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق تالاپتارعا ساي جابدىقتالا باستادى. بۇل ماسەلەنى مەملەكەت تاراپىنان, سونداي-اق ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى ىسكە اسىرۋعا بولادى. 2022 جىلى ەلىمىزدەگى كوللەدجدەرگە اكادەميالىق دەربەستىك بەرىلدى. وسىعان وراي كوللەدجدەر جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنى مەن وقۋ مەرزىمدەرىن ايقىنداۋعا ءتيىس بولاتىن.
– بىراق كوللەدجدەردىڭ كوپشىلىگى وزدەرىنە بەرىلگەن اكادەميالىق ەركىندىكتى تولىققاندى پايدالانبادى. ويتكەنى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالابىن ورىنداۋ ءۇشىن ماتەريالدىق بازاسى جەتكىلىكتى بولۋى قاجەت. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى ەندى. ول دا قوسىمشا مۇمكىندىك رەتىندە عانا قولدانىلىپ, وقۋ ءۇردىسىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالا المادى. بۇل ءۇشىن ساباقتىڭ 60 پايىزى كاسىپورىندا, 40%-ى عانا وقۋ ورىندارىندا وتۋگە ءتيىس بولاتىن. مۇنداي جاعدايدا ماتەريالدىق بازاسى جەتكىلىكسىز بولعانىمەن, ستۋدەنتتەر زاماناۋي جابدىقتالعان كاسىپورىنداردا تاجىريبەدەن ءوتىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرا الاتىن ەدى. الداعى ۋاقىتتا دۋالدى وقىتۋدى دامىتىپ, تۇلەكتەردىڭ بىردەن وندىرىسكە جۇمىسقا كىرىسىپ كەتۋىنە جاعداي جاساي الامىز. باستىسى, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ قاجەت, – دەيدى ە.ءجۇنىسوۆ.
ءتيىستى مينيسترلىك تاراپىنان تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىنىڭ كولەمى 60 مىڭ ورىنعا ۇلعايىپ, گەولوگيا, ماشينا جاساۋ, ەنەرگەتيكا, ءىت, مەتاللۋرگيا, كولىك جانە تاعى دا باسقا تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا كوبەيەتىندىگى ايتىلدى. وسىعان وراي, بىلتىر مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن قامتۋ 80 پايىزعا جەتىپ, بيىل 100 پايىزعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ, كاسىپتىك ستاندارتتار مەن مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ جانە «WorldSkills» ستاندارتتارىنىڭ تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ, 8 مىڭعا جۋىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ازىرلەنبەك. بيىل كوللەدجدەر مەن جۇمىس بەرۋشىلەر 2 مىڭنان استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن ازىرلەپ, وندىرىستىك بازادا 2 مىڭ پەداگوگ تاعىلىمدامادان وتۋگە ءتيىس.
وسى ورايدا ەرنات عاپۋ ۇلى مەملەكەتتىك تاپسىرىستى مىندەتتەۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. سۇرانىس كاسىپورىندار تاراپىنان بولعانىمەن, ستۋدەنت وقۋدى بىتىرگەننەن كەيىن كاسىپورىندار وندىرىستەگى وزگەرىستەردى, باسقا دا سەبەپتەردى جەلەۋ ەتىپ تۇلەكتەردى جۇمىسقا المايتىن جاعدايلار كەزدەسەدى. وندىرىستەگى جۇمىستىڭ اۋىرلىعىنان, جالاقىنىڭ ازدىعىنان دا تۇلەكتەردىڭ ول جۇمىسقا بارعىسى كەلمەۋى مۇمكىن. قازىرگى كەزدە قاراپ وتىرساق, قۇرىلىس سالاسى, اۋىلشارۋاشىلىعى مەزگىلدىك جۇمىستارعا تاۋەلدى. جۇمىس بارىسى اۆتوماتتاندىرىلماعان. مۇنىمەن قوسا, اسپاز, شاشتاراز, كولىك جوندەۋ ورىندارىنداعى مەحانيك, دانەكەرلەۋشى سياقتى جۇمىستارعا كۇنبە-كۇن كەلىسىمدى ەڭبەكاقى تولەنەتىندىكتەن, الەۋمەتتىك جارنا تۇراقتى اۋدارىلمايدى. وسىنداي بىرقاتار سەبەپتەرگە سايكەس, تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشى 65-68 پايىزدى قۇراپ وتىر. ەگەر دە جاستاردىڭ كەلەشەگىن ويلايتىن بولساق, كاسىپورىنداردى ماقساتتى مەملەكەتتىك جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا مىندەتتەۋ قاجەت. سوندا عانا وندىرىسكە قاجەتتى كادرلاردى دايىنداپ, كاسىپورىندار كوللەدجدەرمەن وقۋ باعدارلاماسىن, تاجىريبەدەن وتكىزۋدى بىرلەسىپ جۇيەلەيتىن بولادى.
كوللەدجدەردەگى نەگىزگى ءبىلىم تاجىريبەگە باعىتتالعان. بۇگىندە ەلىمىزدە بالاباقشادان باستاپ جوعارعى وقۋ ورنىنا دەيىن جان باسىنا قارجىلاندىرۋ جۇيەسى ىسكە اسىپ كەلەدى.
«وسى جۇيەدە ەڭ تومەنگى قارجىلاندىرۋ كوزى كوللەدجدەرگە تيەسىلى. ياعني, جىلىنا جان باسىنا شاققانداعى كورسەتكىش 450 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. وقىتۋشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسى مەن كوممۋنالدىق تولەمدەردەن قالعانى ستۋدەنتتەردىڭ قاجەتتى داعدى الۋىنا جەتپەيدى. ياعني ستۋدەنتتىڭ تاجىريبەدەن وتۋىنە قاراجات قاراستىرىلماعان. بيىل وسى باعىتتا جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر», دەدى ول.
سوڭعى 10 جىلدا ەلىمىزدەگى كوللەدجەر «WorldSkills» قوزعالىسىنا بەلسەندى قاتىسىپ كەلەدى. جەتىستىكتەرى دە از ەمەس. ال ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن, كاسىبي شەبەرلىكتى انىقتايتىن حالىقارالىق چەمپيوناتتىڭ قاتىسۋشىلارعا قوياتىن تالاپتارى, ءوز جۇيەسى بار.
«WorldSkills جۇيەسىندە دەمونستراتسيالىق ەمتيحاندار ستۋدەنتتەردىڭ بىلىكتىلىگىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداي ەمتيحانداردى ەلىمىزدەگى كوللەدجدەردىڭ 50 پايىزى قولدانىپ تا ءجۇر. بىراق ەسكەرە كەتەتىن جايت, دەمونستراتسيالىق ەمتيحاندار قوسىمشا شىعىندى قاجەت ەتەدى. «WorldSkills» جۇيەسىنە سايكەس, كوللەدجدە وقىپ جاتقان بولاشاق كاسىپ يەسىنىڭ ءوز ماماندىعى بويىنشا يگەرگەن داعدىسى باعالانادى. ال ستۋدەنت ديپلومدىق جۇمىسىندا قانداي دا ءبىر بۇيىم جاسايتىن بولسا, وعان قوسالقى زاتتار قاجەت. بىراق كوپتەگەن كوللەدجدەردە دەمونستراتسيالىق ەمتيحان وتكىزۋگە قاراجات مۇمكىنشىلىگى جوق. مۇنداي قادامداردىڭ ستۋدەنتكە ۇلكەن موتيۆاتسيا بەرەتىنىن, تاڭداعان كاسىبىن مەڭگەرۋدە ءوز-وزىنە دەگەن تالابىنىڭ دا كۇشەيەتىنىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, ساپالى كادرلار دايارلاۋدا وسى ماسەلەنى دە ەسكەرەتىن كەز كەلدى» دەيدى ساراپشى.
جوعارىداعى دەرەكتەردەن اڭعارعانىمىز, وقۋ باعدارلامالارىن قايتا قاراستىرۋ دا ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. وقۋ ءتاسىلىن, ياعني تۇلەكتەرىمىز كەز كەلگەن سالادا تابىسقا جەتىپ, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىنا ىقپال ەتەتىن داعدىلار وقۋ ۇردىسىنە اسا قاجەت. ەرنات عاپۋ ۇلى اتاپ وتكەندەي, الەمدىك ەكونوميكالىق فورۋم بولاشاقتىڭ ماماندىقتارىن انىقتاپ, ناقتى ترەندتە بولاتىن, سۇرانىسقا يە داعدىلاردى جاريا ەتتى. ونىڭ ىشىندە كرەاتيۆتى, اناليتيكالىق ويلاۋ, ۇلكەن دەرەكتەردى ساراپتاۋ, جاساندى ينتەللەكت سياقتى ۋاقىتپەن بىرگە جىلدام دامىپ جاتقان جاڭا زامان داعدىلارى كوللەدجدەر باعدارلاماسىنا بىرتىندەپ ەنۋگە ءتيىس. مۇنىمەن قوسا ستۋدەنتتەر وقۋ ورنىنان كاسىپكەرلىك داعدىلاردى دا مەڭگەرىپ شىعاتىن بولسا, كاسىبى ناسىبىنە اينالدىرىپ, ەكونوميكانىڭ دامۋىنا بارىنشا ۇلەس قوساتىنى انىق.
الماتى