بۇگىن وتانىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جىلىنىڭ اشىلۋىنا ارنالعان شارالار باستاۋ الادى. مۇنى ەل ومىرىندەگى ەرەكشە وقيعا رەتىندە باعالاعان ءجون. ال وسى ورايدا كەشە استانانىڭ بىرقاتار جوعارى وقۋ ورىندارىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جىلىنا وراي دارىستەر وقىلدى. سونداي شارالاردىڭ ءبىرى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عيماراتىندا ءوتتى. وعان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ پرورەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ديحان قامزابەك ۇلى, ءماجىلىس دەپۋتاتى زۋحرا ساياپوۆا جانە استانا قالاسىنداعى وزبەك ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى شەرزود پۋلاتوۆ قاتىستى.
جيىندى اشقان ديحان قامزابەك ۇلى مۇنداي شارالاردىڭ ستۋدەنتتەر ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكەنىن, سەبەبى, وسىنداي سيپاتتاعى دارىستەردى تىڭداۋعا جاستاردىڭ ىقىلاس-نيەتى ايرىقشا ەكەنىن جەتكىزدى. بۇدان كەيىنگى كەزەكتە ءسوز العان زۋحرا ساياپوۆا بۇل جاي عانا ءدارىس ەمەس, قوعام ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزعا يە ماسەلەنى كوپ بولىپ تالقىلاۋ, سارالاۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«مەن كوپ اۋديتوريامەن كەزدەستىم. ولارعا «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى نە بىلەسىزدەر؟» دەپ سۇراق قويامىن. ولار ءارتۇرلى جاۋاپ قايتارادى. ماسەلەن, كەي سۇراقتىڭ اۋانى: «ءيا, ءبىز اسسامبلەيا تۋرالى ەستىدىك. بىراق, ونىڭ قىزمەتى قانداي ەكەنىن بىلمەيمىز», دەگەنگە سايادى. كەيبىر اۋديتوريا: «ءيا, ءبىز بىلەمىز اسسامبلەيانى. ول كىشى بۇۇ سەكىلدى ۇيىم», دەپ جاۋاپ بەرىپ جاتادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەلىمىزدە ۇلتتىق مادەني بىرلەستىكتەر بوي كوتەرە باستادى. 1995 جىلى اقپان ايىندا ەلباسى قازاقستانداعى بارلىق ۇلتتىق-مادەني بىرلەستىكتەردىڭ باسشىلارىن جيناپ, پىكىرلەستى. سەبەبى, ءدال سول كەزەڭدە, ياعني كەڭەس وداعىنىڭ ىرگەسى ىدىراعاننان كەيىن پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ەلدەردىڭ بارلىعىنا ورتاق ماسەلە – ول ۇلتارالىق تاتۋلىقتى, ەتنوسارالىق بىرلىكتى ساقتاۋ ەدى.
مىنە, سول سەبەپتى دە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلتتىق-مادەني بىرلەستىكتەردىڭ جەتەكشىلەرىمەن كەزدەسۋ كەزىندە وسى ماسەلەنى كۇن تارتىبىنە شىعاردى. بۇدان كەيىن 1995 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا پرەزيدەنت «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويدى. اسسامبلەيانىڭ 1-ءشى سەسسياسى 24 ناۋرىزدا ءوتتى. سول كۇننەن باستاپ, قحا-نىڭ بارلىق سەسسيالارىنا بىرلىك, تاتۋلىق, كەلىسىم ۇعىمدارى وزەك بولۋدا. قازىرگى تاڭدا ءبىز سول كەزەڭنەن باستاۋ العان يدەيانى ءالى دە جالعاستىرىپ كەلەمىز. بۇل يدەيانىڭ قۇندىلىعى دا, مىنە, وسىندا», دەدى ز.ساياپوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, قحا العاشىندا پرەزيدەنت جانىنداعى كەڭەسشى ورگان بولسا, 2007 جىلى كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەننەن كەيىن, سول بويىنشا اسسامبلەيانىڭ پارلامەنتتىڭ 9 دەپۋتاتىن سايلايتىن قۇقىققا يە بولعانىنا توقتالدى. «دەمەك, بۇگىندە قحا-نىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بار. اسسامبلەيانىڭ نەگىزگى قىزمەتتەرىنىڭ ءبىرى – ول ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ. ەتنومادەني بىرلەستىكتەر قوعامداعى كەلىسىم مەن بىرلىكتى دامىتۋعا سەپ بولاتىن مۇمكىندىككە يە. سوندىقتان, قحا-نىڭ 20 جىلدىق دامۋ تاريحى قوعامداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ بەردى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
ال شەرزود پۋلاتوۆ ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ قوعام ومىرىندە الار ورنىنا باعا بەرە كەلە, استاناداعى وزبەك ەتنومادەني بىرلەستىگى, ونىڭ قۇرىلۋ تاريحى توڭىرەگىندە اڭگىمەلەپ بەردى.
«ءبىزدىڭ بىرلەستىك 2007 جىلى قۇرىلدى. قازىر ول 9,5 مىڭنان استام وزبەك ۇلتى وكىلدەرىنىڭ باسىن بىرىكتىرەدى. جالپى العاندا, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر قحا-نىڭ اجىراماس بولىگى. سەبەبى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر ۇلتقا, قوعامعا قاتىستى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كوتەرىلگەن بارلىق ماسەلەلەردى تاجىريبە جۇزىندە ىسكە اسىرۋعا ىقپال ەتەدى. ياعني, ولار حالىقپەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيدى. استانا قالاسىنداعى وزبەك ەتنومادەني بىرلەستىگى ءۇشىن وزبەك ۇلتىنىڭ سالت-ءداستۇرىن, ادەت-عۇرپىن ساقتاۋ مەن ونى كەلەر ۇرپاققا اماناتتاۋ عانا ماڭىزدى ەمەس, ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – ول قازاق جەرىندەگى قوعامدىق بىرلىكتى ساقتاۋعا ۇلەس قوسۋ. بۇگىندە ءبىز وسى باعىتتى ءاردايىم نازاردا ۇستاۋعا ۇمتىلامىز», دەدى ش.پۋلاتوۆ.
شاراعا قاتىسۋشىلار, سونداي-اق, مۇنداي دارىستەردىڭ ەتنوسارالىق كەلىسىمدى جاستار اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا سەپ بولاتىنىن جەتكىزدى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».