بۇگىندە ەلىمىزدە الاپەس كەسەلى (حانسەن اۋرۋى) مۇلدە ايىلىن جيا باستاعانى اڭعارىلادى. مۇنىڭ ايقىن مىسالى – سوڭعى جىلدارى ناۋقاستار اراسىندا اتالمىش دەرتكە دۋشار بولعان ادام تىركەلمەگەن. الاپەسكە تەك ەگدە جاستاعىلار دۋشار بولاتىندىقتان, بۇل ينفەكتسيا جەر بەتىنەن جويىلىپ بارا جاتىر دەۋگە بولادى.
ءوز ەلىمىزدە دە الاپەس اۋرۋى تۇراقتى تۇردە جوعالىپ بارا جاتىر دەپ ايتۋعا نەگىز بار. قازاقستان بۇل ماسەلەدە اۋىرتپالىعى تومەن ەلدەرگە جاتادى. ءبىزدىڭ ەلدە الاپەس كەسەلى ءىس جۇزىندە جويىلىپ كەلەدى. سوڭعى ۋاقىتتا, تەك جەكەلەگەن جاعدايلاردا دا عانا وسىنداي وقىس وقيعالار تابىلۋى مۇمكىن. كەيىنگى 10 جىلدا تەك 2 ادامنان عانا الاپەس كەسەلى انىقتالسا, سوڭعىسى – 2017 جىلى ءمالىم بولعان. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, 2025 جىلدىڭ باسىندا ەلىمىزدە 224 ادامنىڭ الاپەستەن ەمدەلىپ جۇرگەنىن, 222 ادام ولارمەن بايلانىستا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن بىلۋگە بولادى.
حالقىمىز وسىدان ءجۇز جىلداي بۇرىن, 1929 جىلدان باستاپ, كسرو حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىمەن قازاق كسر-دە لەپروزوريدى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان كەزدەن باستاپ الاپەستەن ەمدەلە باستاعان. بۇگىندە قازاق رەسپۋبليكالىق لەپروزوريى-ەرەكشە ەمدەلۋدى عانا ەمەس, ءوز پاتسيەنتتەرىن وڭالتۋدى دا جۇزەگە اسىراتىن ەرەكشە ۇلگىدەگى مامانداندىرىلعان ەمدەۋ مەكەمەسى. لەپروزوري قىزىلوردا وبلىسىندا ورنالاسقان جانە ەكى ديسپانسەرى بار. ارنايى ەمدەۋدەن باسقا, ناۋقاستار بارلىق قاجەتتى مەديتسينالىق كومەكتى الادى: حيرۋرگيالىق, وفتالمولوگيالىق, ستوماتولوگيالىق, تەراپيالىق, سونداي-اق وڭالتۋ.
«لەپروزوري ناۋقاستاردى وقشاۋلايتىن ورىن ەمەس. ەسەپتە تۇرعان پاتسيەنتتەردىڭ ەلىمىزدىڭ باسقا مەديتسينالىق ۇيىمدارىندا ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ جانە وڭالتۋ قىزمەتتەرىن الۋ مۇمكىندىگى بار. پاتسيەنتتەر اراسىندا تۇراقتى مەديتسينالىق كومەككە مۇقتاج مۇگەدەكتەر, ءۇيسىز, باس تارتىلعاندار, تۋىستارى جوق جانە بەلگىلى ءبىر تۇرعىلىقتى جەرى جوق, الەۋمەتتىك باسپاناعا مۇقتاج ناۋقاستار بار. الاپەسپەن اۋىراتىن ناۋقاستاردى ديسپانسەرلەۋ رەتسيديۆ قاۋپىنە بايلانىستى ءومىر بويى جۇزەگە اسىرىلادى», دەيدى قازاق رەسپۋبليكالىق لەپروزوريىنىڭ باس دارىگەرى مولداعالي سەيتاليەۆ.
الاپەستى ەمدەۋدىڭ بۇكىل تاريحىندا ەل دارىگەرلەرى ءارتۇرلى ادىستەردى قولدانىپ كەلسە, باستاپقىدا ەم-دوم نەگىزىنەن پاتسيەنتتەردى انىقتاۋ مەن وقشاۋلاۋعا باعىتتالعان. سودان كەيىن حيميوتەراپيانى جۇرگىزۋ مىندەتى ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. قازىرگى ۋاقىتتا دارىگەرلەردىڭ كۇش-جىگەرى الاپەستى اۋىزدىقتاۋعا, مۇگەدەكتىك پەن قايتالانۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ناۋقاستاردى وڭالتۋعا باعىتتالعان.