ەلىمىزدە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاپشىلىعى وزەكتى ماسەلەگە اينالعالى قاشان. استانانىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان اقمولا وبلىسىندا دا وسىنداي ماسەلە بار. كادر زارۋلىگىن شەشۋگە باعىتتالعان بىرقاتار تالپىنىس بولعانىمەن, تۇيتكىل تۇبەگەيلى شەشىمىن تاپپاي وتىر. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولاشاق دارىگەرلەردى دايىنداۋعا بولىنگەن گرانتتار ۇزاق جىلدان بەرگى ءتۇيىندى شەشە الا ما؟
وبلىستىڭ Enbek.kz پورتالىندا 133 دارىگەرگە سۇرانىس بار ەكەندىگى كورسەتىلگەن. دەرتىنە شيپا ىزدەگەن ءوڭىر تۇرعىندارى دا قوردالانعان ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ايقىن سەزىنىپ وتىر. وبلىس ورتالىعىنىڭ وزىندە ناۋقاستاردىڭ تار بەيىندى دارىگەرلەردىڭ قابىلداۋىن اپتالاپ, ايلاپ توساتىندىعى دا جاسىرىن ەمەس. ال شالعاي اۋداندارداعى جاعداي شە؟ جىل سايىن اۋدانداردا جاڭا مەديتسينالىق ۇيىمدار پايدا بولادى. وڭىردە 38 جاڭا مەديتسينالىق ۇيىم پايدالانۋعا بەرىلىپ, ەكى اۋدانارالىق اۋرۋحانا كەڭەيتىلىپ جاتىر. بۇل البەتتە, مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قامقورلىق. ايتسە دە, جاڭا ۇيىمداردا كىمدەر جۇمىس ىستەمەك؟
وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ كادر ءبولىمىنىڭ باسشىسى دينارا بايماعامبەتوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كادر ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا جىل سايىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن رەزيدەنتۋرادا وقىپ, ءبىلىم الۋعا 35 گرانت بولىنەدى. جوعارى وقۋ ورىندارىندا «جالپى مەديتسينا» ماماندىعىنا 50 گرانت قاراستىرىلعان. سوڭعى ءتورت جىلدىڭ ىشىندە وسى گرانتتارمەن 133 ادام ءبىلىم العان. كەلىسىم-شارتتا تۇلەكتەردىڭ وزدەرىن قارجىلاندىرعان وڭىرگە ورالىپ, نەگىزگى ماماندىقتارى بويىنشا ءۇش جىل جۇمىس ىستەۋى قاجەت ەكەندىگى تايعا تاڭبا باسقانداي كورسەتىلگەن. بىراق 133 ادامنىڭ 107-ءى عانا كەيىن ورالىپ, جۇمىس ىستەپ ءجۇر. دەمەك بۇل تاراپتا دا جۇمسالعان قارجى جەلگە ۇشىپ جاتىر ما؟
اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ, جەكە كومپانيالاردىڭ, وبلىستاعى مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قارجىسىنا وقىتۋ ماسەلەسى دە سىن كوتەرمەيدى. 2013-2024 جىلدار ارالىعىندا ءدال وسىنداي جوبا بويىنشا 64 ادام ءبىلىم السا, ونىڭ تەك 39-ى عانا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولاردىڭ سەگىزى رەزيدەنتۋرادا ءبىلىمىن جالعاستىرىپ ءجۇر, قالعاندارى قايدا؟
ارينە, ادامدى تۇرمىس بيلەيتىندىگى اقيقات, ءارتۇرلى سەبەپتەر بولۋى مۇمكىن. جاستاردىڭ تۇرمىس قۇرۋى, وزگە وڭىرگە قونىس اۋدارۋى كەزدەسىپ جاتادى. سولاي بولا تۇرا, كەيبىر جاستاردىڭ جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ گرانتىن ۇستەمە پايىزسىز نەسيە ءتارىزدى كورەتىندەرىن دە ايتا كەتۋىمىز كەرەك. تەگىن وقىپ, ءبىلىم العاننان كەيىن ارادا بەس-التى جىل وتكەن سوڭ قۇنسىزدانىپ بارا جاتقان قارجىنى قايتارا سالادى. ونىڭ ءار جاعىندا ەلدىڭ ءۇمىتى, سەنىمى جاتقاندىعىن ايتۋ ارتىق بولار. استاناداعى جەكەمەنشىك كلينيكالاردا ەڭبەك ەتەتىن دارىگەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسى الدەقايدا جوعارى. سوندىقتان گرانتتى قايتارۋ ولارعا اسا ءبىر قيىندىق تۋدىرماسا كەرەك.
– ءبىزدىڭ وڭىردەگى باستى ماسەلەنىڭ ءبىرى استانالىق ايماق بولعاندىعىمىزدا, – دەيدى دينارا بايماعامبەتوۆا. – كەلىسىمشارت بويىنشا ءاربىر بولاشاق مامان وڭىردە ءۇش جىل جۇمىس ىستەۋگە ءتيىستى. بالا كۇتىمىنە بايلانىستى دەمالىسقا شىقسا نەمەسە رەزيدەنتۋراعا وقۋعا تۇسسە, ءۇش جىلدىق مىندەتتەمەدەن بوساتىلادى. جاستاردىڭ بويىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن جۇمسالعان قارجىنى ەكى ەسە وتەۋ تالاپ ەتىلسە, جاعداي باسقاشا بولار ما ەدى. بۇل ماسەلەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن كەلىسىپ زاڭداستىرۋ قاجەت دەپ ويلايمىن. كادر ماسەلەسىنىڭ كۇرمەۋىن شەشۋ ءۇشىن وسىنداي قادامعا بارۋ كەرەك.
بار جاعدايدى اقىل تارازىسىنا سالىپ سارالاساڭىز, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ گرانت جۇيەسى ءدال كوزدەلگەندەي كادر ماسەلەسىن شەشە المايدى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى وڭىنان شەشىلمەگەندىكتەن, قارجىلاندىرۋ كولەمى دە قۇلدىراپ بارادى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا, قازىر جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر مەن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قارجىسىنا 74 بولاشاق دارىگەر عانا ءبىلىم الىپ جاتىر. بيىل 24 مامان ءبىلىم الىپ شىقپاق. 2026 جىلى تيىسىنشە 14 جانە ءۇش, 2027 جىلى تەك جەتى جالپى تاجىريبەدەگى دارىگەر جانە ءبىر ءتىس دارىگەرى, 2028 جىلى ءتورت دارىگەر ديپلوم الادى. كادرعا دەگەن تاپشىلىق ەكى جىلدان كەيىن ءتىپتى وتكىر كۇيدە بولماق.
قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايدى ءبىرشاما تەرەڭىرەك بىلەتىن ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جوعارى مەديتسينا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى سۆەتلانا مۇراتبەكوۆانىڭ پايىمداۋىنشا, ستاتيستيكالىق كورسەتكىش وبلىستاعى احۋالدى ايقىن اڭعارتا المايدى.
– مەن اۋداندىق اۋرۋحانالاردىڭ باس دارىگەرلەرىمەن ۇنەمى پىكىرلەسىپ تۇرامىن. جاعداي مۇلدە الاڭداتارلىق, – دەيدى ول. اسىرەسە, اتباسار, ستەپنوگورسك قالالارىندا, اۋداندىق اۋرۋحانالاردا جاعداي وتە كۇردەلى. بۇل اۋرۋحانالاردا قازىر ۇلتتىق جوباعا سايكەس كەڭەيتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. سيرەك ماماندىقتار تۇرماق, كادىمگى جالپى تاجىريبەدەگى دارىگەرلەردىڭ ءوزى جەتىسپەيدى. ونى ايتاسىز, ۋچاسكەلەردە ناۋقاستاردى قابىلدايتىن دارىگەر دە جوق. باس دارىگەرلەرمەن سويلەسە قالساڭىز, ماعان ءتورت مامان ەمەس, سەگىز مامان كەرەك دەيدى. دەمەك, ناقتى جاعدايدى كوز الدىڭىزعا ەلەستەتەتىن كورىنىستىڭ ءوزى ايقىن ەمەس. ءبىزدىڭ تۇلەكتەرىمىز – جالپى تاجىريبەدەگى دارىگەرلەر. ازىرگە تار بەيىندى مامانداردى دايىنداپ جاتقان جوقپىز. مىنە, وسىنداي ءۋاج ايتساڭ, امالى قۇرىعان اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرلەرى بىزگە مامان بولسا بولدى دەيدى. ەرەجە بويىنشا ءاربىر ۋچاسكەدە دارىگەرمەن بىرگە ءۇش ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرى بولۋى كەرەك. مۇنداي تولىق شتات اۋدان تۇگىل قازىر وبلىس ورتالىعىنىڭ وزىندە جوق. سوندىقتان مەنىڭ پايىمداۋىمشا, 600-700 مامان جەتىسپەيدى.
سۆەتلانا قابىكەنقىزىنىڭ اششى پىكىرىن ايعاقتايتىن ءبىر جاي, ينتەرن ستۋدەنتتەرى ءالى قولدارىنا ديپلوم تيمەسە دە, كوكشەتاۋ قالاسىنداعى جەكەمەنشىك ەمحانالاردا جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ولار ناۋقاستاردى قابىلداپ, ەم-دوم بەلگىلەيدى.
– كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا فاكۋلتەتى 2018 جىلى اشىلعان بولاتىن. بيىل العاشقى 104 جالپى تاجىريبەدەگى دارىگەر جولداما الادى. قازىر ولارعا اۋىلداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى دىلگىر بولىپ وتىر, – دەيدى سۆەتلانا قابىكەنقىزى. ايتسە دە مۇنىڭ ءوزى وڭىردەگى وتكىر ماسەلەنى شەشە المايدى.
سۆەتلانا قابىكەنقىزىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بيىلعى تۇلەكتەردىڭ 11-ءى اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ گرانتى ارقىلى ءبىلىم السا, 46-سى وبلىس اكىمىنىڭ گرانتى بويىنشا وقىپ ءجۇر. ءبىر الاڭدارلىعى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ گرانتى ارقىلى ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەردىڭ سانى جىل سايىن ازايىپ كەلەدى. بىلتىرعى وقۋ جىلىندا 50 گرانت بولىنگەنىمەن, ەكى-اق ستۋدەنت وقۋعا تۇسكەن. جوعارىدا ايتىلعان پىكىرلەردى ساراپتاي كەلە تۇيگەنىمىز, وسى ءبىر وزەكتى ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن بولاشاق ماماننىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىراتىن ءبىر شەشىم قاجەت بولىپ تۇر.
اقمولا وبلىسى