ءداستۇرلى دوستىعىمىز – بەرەكەمىزدىڭ باستاۋى
وندا ءار اپتانىڭ جۇماسى مەملەكەتتىك ءتىل بولىپ بەلگىلەنگەن
– ادەتتە, مەن ءوزىم وسكەن رۋدنىي قالاسىنداعى ءتۇرلى ۇلتتاردىڭ ۇلتتىق كوستيۋمىن ساحنادان قانا كورەتىنمىن. مەن ولاردى ساحنا كيىمى دەپ قانا قابىلدايتىنمىن. سوڭعى جىلدارى قالاداعى مەرەكەلىك شارالاردا ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى ۇلتتىق تاعامدارىن جاساپ قوياتىن بولعان. ولاردى دا الىستان قىزىقتايمىز. كوپتىڭ ىشىندە دۋىلداعان مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيمەن كوپ نارسەنى بايقاي بەرمەيدى ەكەنبىز. مەرەكەنى سالتاناتتى, قالىپتاسقان كورىنىس دەپ بىلەمىز. ال وزىمىزدە ستۋدەنتتەردىڭ كىشى اسسامبلەياسى جۇمىسىنان كەيىن قاسىمدا جۇرگەن دوستارىم ارقىلى كەرەمەت دۇنيەگە كوزىم قانىقتى, – دەيدى رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتى ەكونوميكا جانە قۇرىلىس فاكۋلتەتىنىڭ 2 كۋرس ستۋدەنتى جاننا كراۆچەنكو. بىرقاعار قازاقشاسىمەن كىشى اسسامبلەيا جۇمىسىن بايانداعان قىزدىڭ ءجۇزى بال-بۇل جانادى. رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتىندا بارلىق ءبىلىم وردالارى سەكىلدى ءتۇرلى شارالار ءوتىپ جاتادى. وتكەن جىلى ءساۋىر ايىندا وسىنداعى ستۋدەنتتەردىڭ كىشى اسسامبلەياسى قۇرىلدى. ونىڭ توراعاسى ينستيتۋتتىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى پرورەكتورى جاسۇلان الپىسباەۆ بولدى دا, ونىڭ ورىنباسارلىعىنا ستۋدەنت جاننا كراۆچەنكونى ۇسىنعان بولاتىن. جۇمىس بىردەن قىزۋ ءجۇرىپ كەتتى. كىشى اسسامبلەيانىڭ بەلسەندى جاستارى «رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتىنداعى جاراسىمدى دوستىق كەلىسىم» اتتى فەستيۆال وتكىزدى. كىشى اسسامبلەيا مۇشەلەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن جاستىق دۋمان ءتۇرلى ۇلتتىق بوياۋمەن قانىعا ءتۇستى. – ماعان ستۋدەنتتەر اسسامبلەياسى وتكىزگەن شارالاردىڭ, ەڭ الدىمەن, دايىندىعى ۇنايدى. ءبىز ءار ۇلتتىڭ جاستارى ءبىر ءۇيدىڭ بالالارىنداي بولىپ كەتەمىز. ولاردىڭ ارقايسىسى ءوز ۇلتىنىڭ ۇلتتىق كيىمىن, تاعامدارىن اكەلەدى. ولەڭدەرىن, بيلەرىن ۇيرەتەدى. قىزۋ جۇمىس جۇرەدى, پىكىرتالاستار دا تۋىپ جاتادى. ال كىشى اسسامبلەيا ۇيىمداستىرعان شارا ءساتتى وتكەندە بىزدەن باقىتتى جان بولمايدى, دوس قۇشاقتار ايقاسادى. مۇنداي ساتتەر ءار ستۋدەنتكە كەرەمەت رۋحاني كۇش بەرەدى, – دەيدى جاننا اعىنان جارىلىپ. رۋدنىي قالاسىندا 60-تان اسا ءتۇرلى ۇلتتىڭ وكىلى تۇرادى. كەنشىلەر قالاسى تاريحىنىڭ ءوزى بۇگىنگى جاستاردىڭ اتاسى مەن اجەسىنىڭ جاستىق شاعىمەن تىكەلەي بايلانىستى. وسىدان الپىس جىل بۇرىن العاشقى كەنشىلەر شاتىرىن كومسومولدىق ەكپىندى قۇرىلىسقا كەلگەن ءتۇرلى ۇلت جاستارى تىككەن بولاتىن. رۋدنىي قالاسى ولاردىڭ ماڭگى قۇت مەكەنىنە اينالدى. وسى جەردە وتاۋ قۇردى, ۇرپاق ءوسىردى. كەنشىلەر قالاسىن بىرگە كوركەيتتى, ەكونوميكانى بىرگە دامىتتى, ەلىمىزدەگى ۋاقىت وزگەرىستەرىن دە بىرگە كورىپ, ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن دە بىرگە قارسى الىپ, ىرگەتاسىن مىقتاپ كەلەدى. اعا ۇرپاق ءتۇرلى ۇلت پەن ۇلىستار اراسىنداعى دوستىقتى بوياۋىن سولعىنداتپاي كەيىنگى ۇرپاققا بەرە ءبىلدى. بەيبىتشىلىكتىڭ قازاقستاندىق بىرەگەي ۇلگىسى دە وسى بولار. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىلدارىندا, ياعني 1995 جىلى 1 ناۋرىزدا پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلدى. «ول – قازاقستان تۇراقتىلىعىنىڭ ايشىقتى اتريبۋتى. سول سەبەپتى دە, مەن ءاردايىم ءۇلكەن مىندەتتەر ارتا وتىرىپ, ءبۇكىل حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولۋ ءۇشىن اسسامبلەياعا جۇگىنەمىن», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدەگى جەتەكشى تەلەرانالار جۋرناليستەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا. – كىشى اسسامبلەيا ستۋدەنتتەر اراسىنداعى دوستىقتى, تاتۋلىقتى, بىرلىكتى ساقتاي وتىرىپ, قوعامدى دامىتۋدىڭ, مەملەكەتتىگىمىزدى نىعايتۋدىڭ تاماشا تەتىگى دە بولادى. مىسالى, ءبىز «قازاق ءتىلى جانە ءۇش تۇعىرلى ءتىل» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىن وتكىزدىك. جاستار ءۇشىن ءتىل ماسەلەسى ايرىقشا ماڭىزدى ەكەنىن بىلەمىز. سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋدى دە تالقىلادىق. ءبىزدىڭ ينستيتۋتتا ءار اپتانىڭ جۇما كۇنى مەملەكەتتىك ءتىل كۇنى بولىپ سانالادى. كىشى اسسامبلەيا كەڭەسى وسى ءىستى جانداندىرۋدى, قالىپتاستىرۋدى ويلاستىردى. سول كۇنى ستۋدەنتتەر قازاق تىلىندە سويلەسۋگە تىرىسادى, ەڭ بولماعاندا اۋديتوريالاردا قازاقشا امانداسامىز. مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلگەن دوستارىمىزدىڭ توبەسى بيىك, ولار ءوزىن سەنىمدى سەزىنەدى, – دەيدى ج.كراۆچەنكو. ورىس قىزى ج.كراۆچەنكونىڭ ءوزى قازاق تىلىندە ءتىل سىندىرىپ قالعان. ستۋدەنتتەردىڭ كىشى اسسامبلەياسىنىڭ قاتارى 40 ستۋدەنتپەن تولىقتى, كورەي نيكولاي پاك, تاتار رومان فايزۋللين, قازاق التىنگۇل بايتىق, ورىس اناستاسيا سامويلوۆا, ۋكراين ۆيكتوريا پولكوۆنيچەنكو, ۋدمۋرد دەنيس ناگوۆيتسىن بەلسەندىلىك تانىتادى. كىشى اسسامبلەيا ينستيتۋتتاعى ءار شارانى شىعارماشىلىق تۇرعىدان دايىنداپ وتكىزەدى. ينستيتۋتتا ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداپ جۇرگەن 20 ۇلت وكىلدەرى ستۋدەنتتەر ساحناسىنان ءان شىرقاپ, بيلەيدى. جاستار كيگەن ۇلتتىق كيىمدەردىڭ سۇلۋلىعىندا شەك جوق, ستۋدەنتتەر ساحناسى بوياۋلار مەن مۋزىكا گامماسىنا اينالادى. ال ونىڭ مازمۇنى بىرەۋ عانا –تاۋەلسىز قازاقستانداعى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم, جاستار اراسىنداعى شىنايى دوستىق بولاتىن. – ءبىزدىڭ كىشى اسسامبلەيا جۇمىسىندا ساياسات جوق, شىنايى دوستىق, كۇندەلىكتى ءومىر عانا بار, – دەيدى جاننا. راسىندا, اعا ۇرپاقتان كەلە جاتقان ءوزارا ءتۇسىنىستىك, تولەرانتتىق پەن دوستىق ۇعىمى العا قاراي جالعاسا بەرمەك. ەلباسى ايتقانداي, وعان جاستاردىڭ قاتىسۋى تاربيەنىڭ تاماشا ۇلگىسى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي وبلىسى, رۋدنىي قالاسى.بىرلىگىمىز قاشاندا بەرىك
كناريك گاسپاريان, الماتى وبلىستىق ارميان ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى. قازاقتا «ىرىس الدى – ىنتىماق» دەگەن اتالى ءسوز بار. بىزدەر, جەتىسۋ جەرىندە تۇراتىن ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرى باسىمىز قوسىلعاندا ءاردايىم وسىناۋ قازاقى ماقال ءمانىنىڭ تەرەڭدىگىنە ءتانتى بولىپ, قازاقتارعا العىسىمىزدى ايتىپ وتىرامىز. اسسامبلەيا جىلى دەپ جاريالانعان 2015 جىلى الماتى وبلىسىندا «20 يگى ءىس» جوباسى باستالدى. جوبا بويىنشا وڭىردەگى ءاربىر ەتنومادەني بىرلەستىك 20 شاراپاتتى شارا وتكىزۋى ءتيىس. وبلىستاعى ارميان ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ وكىلدەرى قاراتال اۋدانىنىڭ, ۇشتوبە قالاسىنداعى بالالار ءۇيىن قامقورلىققا الىپ, ماتەريالدىق, مورالدىق تۇرعىدا كومەكتەسۋدى ءبىر قالىپقا ءتۇسىردى. بالالار ءدان ريزا. سونىمەن قاتار, وبلىس ورتالىعىنداعى قۇلاقتارى ناشار ەستيتىن بالالار ءۇيىن دە نازارىمىزدان تىس قالدىرماي, قامقورلىق كورسەتۋدەمىز. تالدىقورعانداعى «اينالايىن» بالالار ۇيىندە ارميان حالقىنىڭ «انالىق جانە ادەمىلىك» اتتى جىل سايىن 7 ساۋىردە اتالاتىن ۇلتتىق مەرەكەسىن ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىپ كەلەمىز. بۇل مەيرامدى ارميان ۇلتىنىڭ وكىلدەرى اسىعا كۇتەدى. اتا-بابامىزدان قالعان ءداستۇردى قاسيەتتى قازاق جەرىندە دە وتكىزۋگە, ياعني قۇقىعىمىزدىڭ بۇزىلماۋىنا جارقىن جول اشىلعانى قۋانتادى. بىلە-بىلسەك, سۇتتەي ۇيىپ, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەنىمىز مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ دۇرىستىعىنىڭ ارقاسى. وسىناۋ بىرلىكتىڭ باستاۋى بولعان ەلباسىنا قاشاندا العىسىمىز شەكسىز. بۇگىندە ىنتىماعى جاراسقان جەتىسۋ جەرىندە 103 ەتنوس وكىلى بىرلىگىمىزدى نىعايتقان ۇستىنە نىعايتا تۇسۋدە. مۇنى قازاقستاننىڭ وزگە ەلدەرگە ۇلگى ەتىلىپ جۇرگەن بىرلىگىنە قۇددى قارلىعاشتىڭ قاناتىمەن سۋ سەپكەنىندەي بولسا دا سەپتىگىمىزدىڭ ءتيۋى دەپ تۇسىنەمىز. تالدىقورعان.توعاناستاعى «دوستىق» كلۋبى
ءار ۇلتتىڭ باسىن قوسىپ, بىرلىك پەن تاتۋلىقتىڭ نىعايۋى جولىندا قىزمەت ەتەتىن «دوستىق» كلۋبى سىرىم اۋدانى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن, «سىرىم جاۋھارلارى» قوعامدىق ءبىرلەستىگىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن قۇرىلعان بولاتىن. بۇگىندە شولاق اڭقاتى اۋىلدىق وكرۋگىندە 100-گە جۋىق (ورىس, تاتار, نەمىس, ۋكراين, بەلورۋس, باشقۇرت, چۋۆاش, قازاق) وزگە ۇلت وكىلدەرى ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا, ءبىر ءۇيدىڭ بالالارىنداي تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرۋدە. «دوستىق» كلۋبىنا نادەجدا نيكولاەۆنا شەۆياحوۆا جەتەكشىلىك جاساسا, مۇندا ورنالاسقان بولمەگە باس سۇعا قالعان كوپشىلىك ءار ۇلتتىڭ تاريحىنان سىر شەرتەتىن ۇلتتىق تاعامدارعا, كيىم تۇرلەرىنە, ويۋ-ورنەكتەرگە كوز جۇگىرتىپ, قىزىعا تاماشالايدى. – مۇندا اشىلعان «دوستىق» كلۋبىنىڭ اتقاراتىن ماڭىزى وتە زور. دوستىقتى, تاتۋلىقتى, بىرلىكتى بىلدىرەتىن اتالعان كلۋبتىڭ ودان ءارى دامىپ, قۇلاشىن كەڭگە جايا بەرۋى ماقساتىندا وتكەن جىلعى مامىر مەرەكەسىندە اۋدان اكىمى ابات شىنىبەكوۆ باستاعان قوناقتار مەن ءتۇرلى ۇلتتىڭ وكىلدەرى «دوستىق اللەياسىنا» جۇپارگۇل اعاشىن وتىرعىزدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعى اياسىندا كلۋب مۇشەلەرى ءتۇرلى ۇلتتىڭ بيلەرىن, اۋەزدى اندەرىن حالىق اراسىندا ناسيحاتتاپ, دوستىق, ءبىرلىكتى نىعايتا ءتۇسۋ باعىتىندا جۇمىستانۋدا, – دەيدى «سىرىم جاۋھارلارى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءمۇشەسى, زەينەتكەر ۇستاز گۇلباقشا ەرعاليەۆا ءسوز اراسىندا. «دوستىق» كلۋبىندا بۇگىندە سەگىز ۇلتتىڭ وكىلى جۇمىلا جۇمىس ىستەيدى. ولار ۇلتتىق مەرەكە, سالت-داستۇرلەردى تۇرعىندار اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ, دوستىق, بىرلىك باعىتىندا ۇيىمشىلدىق تانىتۋدى باستى بورىشتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە سانايدى. سان الۋان ۇلت وكىلدەرى تۇراتىن توعاناس اۋىلىندا بىرلىك پەن تۇسىنىستىك سالتانات قۇرعان. مۇسىربەك ايتاشەۆ. باتىس قازاقستان وبلىسى, سىرىم اۋدانى. سۋرەتتە: «دوستىق» كلۋبىنىڭ جەتەكشىسى ن.ن.شەۆياحوۆا.