جاساندى ينتەللەكت دامۋىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭى

ساراپشىلاردىڭ سوزىنشە, بۇل اگەنتتەر – جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ەرەكشە قۋاتتى كومەكشىلەرى. مىسالى ولار قاجەت دەرەكتەردى الىپ, ءارتۇرلى قوسىمشالارعا ەنگىزىپ, ءسىزدىڭ اتىڭىزدان ەسەپتەر دايىنداي الادى. مۇنداي قۇرالدار ۋاقىتتى ۇنەمدەپ, جۇيكەڭىزدى توزدىراتىن جۇمىستاردى جەڭىلدەتۋگە جاردەم بەرەدى. 

ءىرى تەحنولوگيالىق كومپانيالار جي اگەنتتەرىن دامىتۋدى كۇشەيتىپ جاتىر. «Microsoft» كومپانياسى ولار­دى قولدانۋ ارقىلى ءوز كورسەتكىشتە­رىن جاقسارتىپ جاتقانىن مالىمدەدى. كوم­پانيانىڭ دەرەكتەرىنە سۇ­يەن­­سەك, ء«ىت» ماسەلەلەردى شە­شۋ تيىمدىلىگى 36%-عا, ال سا­تىلىمداردان تۇسەتىن كىرىس 9,4%-عا ارتقان. سونىمەن قاتار كادرلىق جۇمىستاردى جۇرگىزۋ ۋاقىتى دا قىسقارعان.

جي اگەنتتەرىن قولدانۋعا ءبىراز ۋاقىت قاجەت بولۋى مۇم­كىن. بىراق تەح­نو­­لوگيالىق كوم­پانيالاردىڭ كۇتكەن ءۇمى­تى اقتالسا, بۇل اگەنتتەر گەنە­راتيۆتى جاساندى ينتەل­لەك­تىنىڭ جاڭا ءارى ءتيىمدى قۇ­رال­دارى رەتىندە تانىلىپ, كوپ پاي­دالا­نۋشىنى تارتا الادى. «Microsoft» ۆيتسە-پرە­زيدەنتى رەي ءسميتتىڭ ايتۋىن­شا, جي اگەنتتەرى بارلىق جا­ساندى ينتەل­لەكتىنىڭ ورتالىق­تاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەسى رەتىندە جۇمىس ىستەيدى.

ەلىمىزدە دە وسى جىلى سالاعا سەرپىن بەرەتىن جاڭالىقتار كوپ بولماق. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جاساندى ينتەللەكت حالىقارالىق ورتالىعى اشىلادى. پرەزيدەنت «Ana tili» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «بۇل ورتالىق ينۆەستيتسيا تارتاتىن, الەمدىك تاجىري­بەنى جانە يننوۆاتسيالاردى ەن­گىزەتىن ورىنعا اينالۋى كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى.

ايتا كەتەيىك, جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى «ەكسپو» اۋماعىندا ورنالاسادى. مۇن­دا وقىتۋ باعدارلامالا­رى ىس­كە اسىرىلىپ, ستارتاپتاردى قول­داي­تىن ارنايى كامپۋس قۇرىلماق. ءىرى حالىقارالىق كومپانيا­لار وسى جەردە جاساندى ينتەل­لەكت ورتالىقتارى مەن زەرتحا­نالارىن اشادى. مەملەكەتتىك ورگاندار, جەكە سەكتورلار عا­لىمدارمەن بىر­لەسىپ, جاساندى ينتەللەكتىنى ەكو­­نومي­كانىڭ بارلىق سالاسى­نا ەنگىزۋ باعى­تىندا جۇمىس ىستەيدى. قازىرگى كەزدە ورتا­لىقتى قۇ­رۋ ءۇشىن «ەكسپو» نى­ساندا­رىن قاي­تا جاساقتاۋ باستالىپ كەتتى. ورتالىق جىل سوڭىنا دەيىن قول­دانىسقا بەرىلەدى.

سونىمەن قاتار الداعى 5 جىل­دا جاساندى ينتەللەكت سا­لاسىندا 1 ميلليون­ ادامدى وقىتۋ جوسپارلانىپ وتىر. تسيفر­لىق دامۋ, يننوۆاتسيا­­لار جانە اەرو­عارىش ونەركا­سى­بى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ­تىڭ ايتۋىنشا, 500 مىڭ مەك­تەپ وقۋشىسى, 300 مىڭ ستۋدەنت, 90 مىڭ مەم­لەكەتتىك قىزمەت­شى, 80 مىڭ كاسىپكەر, 30 مىڭ الەۋمەتتىك سالا مامانى مەن باسقا دا ازاماتتار وقىتىلادى. بارلىق وقىتۋ باعدارلاما­سى الدىن الا تەكسەرىستەن ءوتىپ, ءار ساناتقا ارنايى ازىرلەن­گەن. ساباقتار ونلاين جانە وفلاين فورماتتا ۇيىمداستىرىلادى.

ج.ماديەۆ بۇل باستاما ءبىلىم جوباسى عانا ەمەس, ەلدىڭ ەكو­نوميكالىق, تەح­نو­لوگيالىق دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەتىن اۋقىمدى قادام ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

پىكىرلەر الاڭى

جاسلان ماديەۆ, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەر­كاسىبى ءمينيسترى:

– ءبىزدىڭ الدىمىزدا ينتەللەكتۋالدى, كرەاتيۆتى جانە وزىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعان تەحنولوگيالىق دامىعان قوعام قۇرۋ مىندەتى تۇر. بۇل ماقساتقا «Generative Nation» دەپ اتالاتىن جاڭا تۇجىرىمداما ارقىلى قول جەتكىزۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىز, بۇل ءبىزدىڭ بولاشاق قوعامىن قۇرۋعا دەگەن ۇمتىلىسىمىزدى بىلدىرەدى. مۇنداي تاجىريبە باسقا ەلدەردە دە ءساتتى قولدانىلىپ كەلەدى.

جاڭا تەحنولوگيالار مەن جاسان­دى ينتەللەكت قوعامنىڭ بارلىق سالاسىنا ەنگەن سايىن, ءبىز ادام ءومىرىنىڭ ساپا­سىن جاقسارتىپ, ەڭبەك نارىعى­نىڭ سۇرا­نىسىنا ساي جاڭا ماماندىقتار مەن داع­دىلاردى قالىپتاستىرا الامىز. سونى­مەن قاتار بۇل وزگەرىستەر جاڭا كا­سىپ­ورىن­داردىڭ, ستارتاپتاردىڭ دامۋىنا مۇم­كىندىك تۋعىزىپ, ەكونوميكالىق ۇدەرىس­تەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشادى.

دجەيمس زوۋ, ستەنفورد ۋنيۆەر­سيتە­تى بيو­مەديتسينالىق دەرەكتەر عىلىمى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى, ين­فور­ماتيكا جانە ەلەكترتەحنيكا سالا­سىنىڭ مامانى:

– بيىل جاساندى ينتەللەكتى­نىڭ جەكە مودەلدەرىنەن بىرنەشە اگەنت­تىڭ بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيتىن جۇيەلەرى­­نە وتەمىز. جاقىندا ۆيرتۋالدى زەرتحانا جوباسىن ۇسىندىق. بۇل جوبادا ءارتۇر­لى جاساندى ينتەللەكت اگەنتتەرى ءارتۇرلى ماماندىقتا جۇمىس ىستەيدى. مىسالى, پروفەسسور-اگەنت زەرتتەۋدى باسقارىپ, ­حيميك جي نەمەسە بيولوگ جي ءوز سالالارىندا ناقتى تاپسىرمالاردى ورىندايدى. ادام-زەرتتەۋشى وسى ۇدەرىستى باقى­لاپ, كەرى بايلانىس بەرەدى. ناتيجەسىندە ۆيرتۋالدى زەرتحانادا «SARS-CoV-2» ۆيرۋسىنا قارسى ءتيىمدى زاتتار جاسالدى. بولاشاقتا قوسىمشالار ءبىر مودەلگە قاراعاندا, بىرنەشە اگەنتتىڭ كومەگىمەن سەنىمدى ءارى ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىن بولادى. مەن اسىرەسە ادام باسقاراتىن بىرنەشە اگەنتتەن تۇراتىن توپتاردىڭ مۇمكىندىگىنە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرمىن.

پاۆەل بۋتەنكو, تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جانە جاساندى ينتەللەكت شەشىمدەرىن ەنگىزۋ جونىندەگى ساراپشى:

– وسى جىلى مۋلتيمودالدى جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ نەگىزگى ۇردىسكە اينالادى. بۇل تەحنولوگيا ءماتىن, سۋرەت, اۋديو جانە ۆيدەو سياقتى ءارتۇرلى دە­رەكتى بىرىكتىرىپ, وڭدەۋگە مۇمكىندىك بە­رەدى. مۋلتيمودالدى جي ادام مەن كوم­پيۋتەر اراسىنداعى بايلانىستى تا­بي­عي جانە تۇسىنىكتى ەتىپ, كليەنتتەرگە ىڭ­عايلى ينتەرفەيستەر ۇسىنادى. مى­سالى, دۇكەندە كليەنت ۆيرتۋالدى كو­مەك­شىگە قالاعان زاتتىڭ سۋرەتىن كور­سەتىپ, داۋىسپەن سيپاتتاسا, كومەكشى تاۋار­دىڭ قولجەتىمدىلىگى, باعاسى مەن با­لا­ما نۇسقالارى تۋرالى اقپارات بەرەدى.

سونىمەن قاتار جي-اگەنتتەردى قولدانۋ كەڭ تارالادى. ولار ادامنىڭ ارالاسۋىنسىز شەشىم قابىلداپ, تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا قابىلەتتى. مۇن­داي اگەنتتەردى پايدالانۋ بيزنەسكە نارىق وزگەرىستەرىنە جەدەل بەيىمدە­لۋگە, شىعىنداردى ازايتۋعا ءارى جۇمىس ونىم­دىلىگىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەدى.

حالفان بەلحۋل: «Dubai Future Foundation» باس ديرەكتورى:

– جاساندى ينتەللەكت گەنومدى سەكۆەنيرلەۋ ۇدەرىسىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, گەنەتيكالىق دەرەكتەردى جىلدام ءارى ءدال تالداۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. بۇل دەگە­نىمىز, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جەكە­لەندىرۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە جەتكىزىپ, ءار ادامنىڭ گەنەتيكالىق ەرەكشەلىكتەرىنە نەگىزدەلگەن ەمدەۋ تاسىلدەرىن ۇسىنا الاتىن بولامىز. جي كومەگىمەن سيرەك كەزدەسەتىن نەمەسە كۇردەلى اۋرۋلاردىڭ گەنەتيكالىق سەبەپتەرىن انىقتاۋ ۋاقىتى ايتارلىقتاي قىسقارادى. سونىمەن قاتار كەي اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋ قاۋپىن ەرتە كەزەڭدە بولجاۋعا مۇمكىندىك ارتىپ, الدىن الۋ شارالارىن ۋاقتىلى جۇرگىزۋ مۇمكىندىگى تۋادى. جي شەشىمدەرى دارىلىك زاتتاردى ازىرلەۋ جىلدامدىعىن دا ارتتىرىپ, ولاردىڭ ءاربىر ادامعا سايكەستىگىن گەنەتيكالىق دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەدى. بۇل ءتاسىل سوزىلمالى جانە تۇقىم قۋالايتىن اۋرۋلارمەن كۇرەسۋدە جاڭا جەتىستىكتەرگە جەتكىزەدى.