ومىرتقانىڭ ولجاسى

توماعا-تۇيىق اۋىلداعى قىزىلسىراعان اعايىن ءۇشىن قىس قىزىعى سانالاتىن كادىمگىدەي مەيرام. سوعىم سويعان ءۇي ءبىرىنشى كۇنى قۋىرداققا شا­قىرسا, بىرەر كۇننەن سوڭ اۋىل­دىڭ ۇلكەندەرىن جيناپ, ومىرت­قادان ءدام تاتىرادى. بۇل ءداستۇر قالا تۇرعىندارىنىڭ دا سۇيەگىنە سىڭگەن. كوپتەن ءدام-تۇزى ارالاسقان اعايىننىڭ ءبىرى ومىرتقاعا شاقىرعان. ەكى تاباق كىسى جينالىپتى. اس كەلگەنشە اڭگىمەنىڭ باستى تاقىرىبى بيىلعى سوعىمنىڭ باعاسى بولدى. الدەن ۋاقىتتا توردە وتىر­عان اقساقال بوساعاداعى بوزبالادان:

– وسى ءداستۇردىڭ ءمانىن بىلەسىڭ بە؟ – دەپ سۇرادى.

الاڭسىز وتىرعان بوزبالا ساباقتى وقىماي كەلگەن وقۋشىعا ۇقساپ ءمۇدىرىپ قالماسى بار ما. بوزبالا قىسىلماسىن دەدى مە, كوشەلى اقساقال ءوز سۇراعىنا ءوزى جاۋاپ بەرىپ, اڭگىمەنىڭ تيەگىن اعىتىپ جىبەردى.

– ون سەگىز مىڭ عالامدا بارلىق جان يەسىنىڭ ومىرت­قاسى بار. ون ەكى مۇ­­شەنى ۇستاپ تۇراتىن دا سول. اتام قازاق ء«بىر كۇن دامدەس بولعانعا قىرىق كۇن سالەم بەر» دەيدى. اعايىننىڭ اراسىن جا­قىنداتاتىن دا وسى ءداستۇر, – دەدى اقساقال. سودان سوڭ وڭ تىزەسىن باسا وتىرعان «قاراوزەك» سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىسى نارتاي ىسقاقوۆقا بۇرىلىپ:

– وسى سەن جىلدا الدىمەن شاقى­رۋشى ەدىڭ, بيىل سوعىمىڭ كەشەۋىلدەپ جاتىر ما؟ – دەپ سۇرادى.

– سوعىم بار عوي, اقساقال, ونىڭ وزىندىك سەبەبى بار, – دەدى نارتاي جۇ­ما­تاي ۇلى, – مەن جىلدا ومىرتقاعا شاقىرعاندا قوناقتاردى قۇر قول جى­بەر­مەيىن دەپ كىتاپ سىيلاۋشى ەدىم. تاريحي-تانىمدىق شى­عارمالار, قازاق تىلىندەگى كور­كەم ادەبيەتتەر. ەت بول­عانى­مەن, كىتاپ بولماي تۇر.

ايتسا ايتقانداي, وبلىس ورتالى­عىنداعى شوقان ءۋا­ليحانوۆ اتىنداعى جالعىز كىتاپ دۇكەنى جابىلعالى وقىر­مان قاۋىم رۋحاني قاجەتتىلىگىن قا­لاي وتەرىن بىلمەي ءجۇر. ور­تالىق امبەباپ دۇكەننىڭ ءبىر بۇرىشىندا كىتاپ ساتقانىمەن, كىلەڭ سولتۇستىكتەگى كورشىنىڭ كىتاپتارى. اتىس-شابىس, قا­راق­شىلىقتى ناسيحاتتايتىن دۇ­نيەلەر. ال سىباعالى سىي ەتىپ تارتار جەرگىلىكتى ۇلت تىلىندەگى كىتاپتار قاسقالداقتىڭ قانىن­داي تاپتىرماي تۇر. جىل سايىن ومىرتقاعا شاقىرعاندا ادال ءدامىن عانا ەمەس, رۋحاني ازىعىن دا قوسا سىيلايتىن جومارت جىگىتتەردىڭ قولى بايلاۋلى.

كوكشەتاۋ