الماتى قالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ارحيۆىندە مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, كورنەكتى تاريحشى, اكادەميك ماناش قوزىباەۆتىڭ «ۋاقىتپەن سىرلاسۋ» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ءىس-شاراعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءارحيۆى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءجاميليا ابدىقادىروۆا, تاريحشى عالىمدار حانگەلدى ءابجانوۆ, قايدار الداجۇمانوۆ, مامبەت قويگەلدى, مەرۋەت ابۋسەيىتوۆا, نۇرلان اتىعاەۆ, سۆەتلانا سماعۇلوۆا, قانات وسكەنباي, ءزيرابۇبى تولەنوۆا جانە ت.ب. قاتىستى.
تۇساۋكەسەردى جۇرگىزگەن حانگەلدى ءابجانوۆ ماناش قاباش ۇلى سوڭىنان وشپەيتىن مۇرا قالدىرىپ كەتكەن ماڭگىلىك تۇلعا ەكەنىن ايتتى.
«مانەكەڭنىڭ ومىردەن وزعانىنا جيىرما ءتورت جىل ءوتتى. ءبىز وسىنداي تۇلعامەن زامانداس بولعانىمىزدى, ۇلگى-ونەگەسىن كورگەنىمىزدى ماقتان تۇتامىز. تاۋسىلمايتىن قازىنا ەدى. ول باردا ءبىز ەشتەڭەدەن جاسقانعان جوقپىز. ويتكەنى, قامالىمىز, قورعاۋشىمىز مانەكەڭ بولدى» دەسە, اكادەميك مامبەت قويگەلدى «تاريحي ۋاقىتتا تاريح جاساعان ادام» دەپ باعا بەردى. مامبەت قۇلجاباي ۇلى ءوز سوزىندە ماناش قاباش ۇلى وتاندىق تاريح عىلىمىنىڭ باسىندا تۇرعانىن اتاپ ءوتتى. «جول كورسەتەتىن تۇلعامىز ماناش قاباش ۇلى ەدى. قوعامنىڭ تاريحي ساناسىن ەسكى ويلاردان ارشۋ, تاريح عىلىمىن جاڭا ساپاعا كوتەرۋ – جەڭىل-جەلپى دۇنيە ەمەس. كەڭەستىك بيلىك كەتكەننەن كەيىن تاريح العا شىقتى. تاريح عىلىمىنىڭ العا شىعىپ, ءوز ورنىن تابۋىنا قوزىباەۆتىڭ اتقارعان ەڭبەگى وتە زور. ول ەش ۋاقىتتا ۇمىتىلمايدى», دەدى ول.
جيناقتى قۇراستىرۋشى ءىلياس ماناش ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, كىتاپقا كورنەكتى تاريحشىنىڭ 1964-2001 جىلدارى قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جازعان حاتتارى ەنگەن. بۇل حاتتار اكادەميكتىڭ عىلىمي-ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە قوعامدىق قىزمەتىنىڭ كوپشىلىككە بەيمالىم قىرلارىن اشىپ, قوعامدىق-ساياسي ومىرىنەن حابار بەرەدى. ءيا, ماناش قوزىباەۆتىڭ ەپيستوليارلىق مۇراسى زەرتتەۋشىلەر مەن وقىرمان قاۋىم ءۇشىن اسا باعالى. جيناققا پرەزيدەنت, «عىلىم ورداسى», ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعاتتاردا, سونداي-اق قوزىباەۆتار اۋلەتىنىڭ قورىندا ساقتالعان حاتتار ەنگىزىلگەن. بەلگىلى تۇلعالارمەن جازىسقان حاتتارى دا تۇڭعىش رەت جاريالانىپ وتىر. ولاردىڭ اراسىندا – دىنمۇحاممەد قوناەۆ, ساقتاعان بايىشەۆ, نۇرتاس وڭداسىنوۆ, ءازىلحان نۇرشايىقوۆ, قاسىم قايسەنوۆ, جايىق بەكتۇروۆ, مۇحامەدعالي سۋجيكوۆ, كامال سمايىلوۆ جانە ت.ب. بار.
ايتا كەتەيىك, ماناش قاباش ۇلى عالىمدىق قىزمەتىمەن قاتار 1990 جىلى بالامالى نەگىزدە عىلىم اكادەمياسىنىڭ اتىنان قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ ءحىى شاقىرىلىمىنىڭ حالىق دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى. ول رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيانى, مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىك تۋرالى زاڭ مەن 1993 جىلعى قازاقستان كونستيتۋتسياسىن, سونداي-اق باسقا دا زاڭنامالىق اكتىلەردى دايىنداۋعا بەلسەنە قاتىستى. جاپپاي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جانە 1930 جىلدارى اشارشىلىق جاعدايلارىن زەرتتەۋ جونىندەگى پارلامەنتتىك كوميسسيالاردى باسقاردى.
ءيا, ونەگەلى تۇلعانىڭ ارتىندا قالعان مول مۇراسىن وسكەلەڭ ۇرپاققا تانىستىرۋ – ماڭىزدى مىندەت.
ءداۋىرجان جۇماجان ۇلى,
جۋرناليست