ال ەندى وسى زارعا زەيىن قويىپ جاتقان قۇلاق, كوڭىل قويىپ جاتقان كوكىرەك بارىنا ءبىز تاعى كۇماندانامىز-اۋ. مارحابات كوكەمنىڭ جانايقايى, ارينە, كوپ-كوپ ءسوز ۇعار سانالىلارعا جەتىپ تە جاتىر. بىراق الدەقاشان باستالىپ كەتكەن كىتاپقا, كوركەم ادەبيەتكە دەگەن سەلقوس-سامارقاۋلىقتى, ىقىلاسسىزدىقتى, ونى ايتاسىز-اۋ, تىپتەن, وشپەندىلىك پەن جاۋلىق نيەتتى, سودان تۋىنداپ جاتقان جويقىن جاۋگەرشىلىكتى, رۋحسىز توبىردىڭ جورىعىن توقتاتۋعا از عانا ابىزداردىڭ, ات توبەلىندەي عانا كەۋدەسىندە ءساۋلەسى بارلاردىڭ شاماسى كەلەر مە؟! تاسقا باسىلعان قالام سوزىنە ەنجارلار مەن رۋحسىزدار ءوزدەرىن كۇندەردىڭ كۇنىندە, قيامەتتىڭ قىلكوپىرىندە كىتاپ كيەسى ۇرادى-اۋ دەپ تە قورىقپايتىنىن قايتەرسىز؟
وسى ارادا اتام قازاقتىڭ «قۇدايدان قورىقپاعاننان قورىق» دەگەن ءتامسىلى ەسكە تۇسەدى. سەبەبى, كىتاپتى جاقسى كورمەيتىندەردى, كىتاپ نىعمەتىنە ءبولەنبەگەندەردى جاراتۋشى يەمىز دە جاقسى كورەدى دەپ ايتا الماساق كەرەك. جەر بەتىن جايپاپ تۇمشالاعان زۇلمات قاراڭعىلىقتى, ءنامارت ناداندىقتى سەيىلتىپ, ادام زاتىنىڭ كوكىرەگىن جارىقپەن نۇرلاندىرۋ ءۇشىن ءبىر اللا اۋەلى كوكتەن ۋاھي ەتىپ كىتاپ ءتۇسىردى ەمەس پە؟! ءيا, كىتاپ ازەلدەن اللاعا ءتان. ءبىز وسىنى نەگە ۇمىتامىز؟ «ءداۋىت پەنەن قالامدى ايت, ءسوز يەسى كالامدى ايت» دەپ جىراۋ بابالارىمىز جىرعا قوسقان قۇران ءشارىپ ءۇمبەتىمىزدىڭ العاشقى كىتابى ەكەندىگىن جادىمىزدان ەش شىعارماعانىمىز ابزال-اۋ! سول قاسيەتتى كىتاپتى جەبىرەيىل پەرىشتە «وقى!» بۇيىرماپ پا ەدى؟ وسىدان دا بولار-اۋ, جالپى كىتاپقا دەگەن قازاق حالقىنىڭ قۇرمەتى باعزىدان-اق بيىك بولىپ, ەجەلگى زامانداردان قالىپتاسقانى انىق. ءبىزدىڭ قازاق كوڭىلگە قونىمدى ءبىر جاقسى ءسوز ەستىسە دە «كىتاپ ءسوزى» دەپ ءىلتيپاتتاپ تۇراتىنى سونىڭ ايعاعى عوي.
مايەكتى ءسوزدى توگىلتىپ جۇرگەن مياتتى مارحابات اعام-اۋ, ارىگە بارماي-اق قويالىق, وسى ءسىز بەن ءبىزدىڭ تولقىن كىتاپپەن وستىك, ەسىمىزدى بىلگەننەن كوزىمىزدى كىتاپپەن اشتىق ەمەس پە؟ شىركىن, كىتاپتى وتىرىپ تا, تۇرىپ تا, جاتىپ تا, جاستانىپ تا وقۋشى ەدىك قوي. «قوبىلاندى باتىرداعى» تايبۋرىلدىڭ شابىسىن جاتقا ايتۋشى ەدىك. «الپامىس باتىرداعى» ۇلتانقۇل مەن بادامشا ساقاۋ بولىپ ايتىسۋشى ەدىك. ەرتوستىك پەن كەرقۇلا اتتى كەندەبايلار تۇسىمىزگە كىرىپ, ءتۇن بالاسى توككەن كوزىمىزدىڭ ىستىق جاسىمەن جاستىقتى بۋلاپ شىعۋشى ەدىك. ءسىزدىڭ جيەنىڭىز سۋعا اعىزعان مۇحتار اۋەزوۆتىڭ, عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ, سايىن مۇراتبەكوۆتىڭ, شەرحان مۇرتازانىڭ, مۇحتار ماعاۋيننىڭ جانە باسقا كوپ-كوپ جازۋشى اعاتايلارىمىزدىڭ كىتاپتارىن وقىپ تانىدىق قوي مىناۋ ءدۇريا ءدۇنيانى. «سەن قانشا كىتاپ وقىدىڭ؟ مەن 100 كىتاپ وقىدىم» دەپ باسەكەلەسۋشى ەدىك مەكتەپتە جۇرگەننىڭ وزىندە. بىرەۋدەن ءبىر جاقسى كىتاپ شىعىپتى دەپ ەستىسەك, سونى تاۋىپ العانشا بايىز تاپپاۋشى ەدىك. ەندى كەلىپ كىتاپتى سۋعا اعىزدى دەگەن نە سۇمدىق؟ ويپىرماي, وسىنداي كۇنا ارقالاعان كىساپىرلىگىمىز ءۇشىن جانى ءجانناتتان بولعىر جارىقتىق ءابىش كەكىلباەۆ اعامىزدىڭ «شىڭىراۋىنا» قۇلاپ, جەر استىنداعى داريامەن بەلگىسىز دۇنيەگە ءوزىمىز اعىپ كەتسەك تە, راۋا شىعار. نە بولماسا جان بىتكەنگە زيانسىز, تىشقان مۇرنىن قاناتپاس زيفا پەيىلدى ءتولەن ابدىك ۇلى اعامىزدىڭ «وڭ قولى» بۇلاي كەركەتكەندى كەڭىردەكتەن قىسىپ قىلقىندىرسا دا وبال جوق-اۋ!
دەسەك تە, كىتاپ جۇرتتىڭ بارىنە ءبىردەي قادىرسىز ەمەس. «ون مىڭ كىتابىم بار» دەيتىن ونداعان ءبىلىمدى ىنىلەرىڭىز بار مەن ءبىلەتىن, مارقا-اعا. ولار ءسىزدىڭ جيەنىڭىز سياقتى, كىتاپتارىن سۋعا اعىزىپ جاتقان جوق, تۋعان اۋىلدارىنداعى, وقىعان مەكتەپتەرىندەگى كىتاپحانالارعا بەرىپ جاتىر. ۇيلەرىندەگى سورەلەرىندە كوز جاۋىن الىپ تۇرعاندارىنىڭ ءوزى ءبىر كوپ-كورىم ءدۇنيە. قاداعام, قادىر مىرزا ءالىنىڭ كىتاپحاناسى ءتۇپ كوتەرىلىپ ورالداعى ءوز اتىنداعى ورتالىققا كوشىپ بارعانىن ءبىلەسىز. مىرزاتاي جولداسبەكوۆتەن باستاپ كىتاپجاندى زيالىلارىمىزدىڭ كوپ كىتاپتارى بىرنەشە مىڭداعان دانامەن سىيعا تارتۋ اكتسياسى اياسىندا ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادان ورىن تەپكەنىنە دە قۋانىشتىمىز. وسى باعا جەتكىسىز قۇندىلىقتاردىڭ سۋعا اقپاعانىنا, سول تۇما بۇلاقتاي تۇنىق سىرلى كىتاپتاردىڭ تىمىرسىق تۇيىقتا قالىپ قويماي ەل يگىلىگىنە, ەركىندىككە شىعارىلعانىنا, قۇدايعا شۇكىر, كىتاپ قادىرىنە جەتكەن ازاماتتارىمىزدىڭ بار ەكەندىگىنە مىڭ تاۋبە.
مارقا اعا, بالبۇلاق باسىنداعى قورادان كىتاپتارىن سۋعا اعىزىپ, كۇنا ارقالاپ, ءوزىن قىلمىستى سەزىنگەن قويشىمان جيەنىڭىزگە دۇعاي سالەم. باۋىرىمىز كىتاپپەن, كيەلى كىتاپتىڭ تاڭعاجايىپ الەمىمەن تىم ەرتەرەك قوشتاسىپ قويعان سىڭايلى. ءالى دە بولسا ويلانسىن. سالاۋات, سابىرعا بەكىنسىن. قويشىماندار ءسويتتى ەكەن دەپ قازاق ەلى كىتاپپەن ەشقاشان قوشتاسپايدى. كىتاپتىڭ كيەسىنە قىلاۋ تۇسىرمەيدى دەگەيسىز. مۇنى بىزدەن ارتىق ءوزىڭىز بىلەسىز, مارقا-اعا!..
قورعانبەك امانجول, «ەگەمەن قازاقستان»