پاۆلودار وبلىسىندا ەلىمىز ءۇشىن بىرەگەي جوبا – جىلىنا 97,6 مىڭ توننا الكيلات وندىرەتىن العاشقى زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. كاسىپورىن ىسكە قوسىلسا, ەلىمىزدەگى مۇناي ءوندىرىسى الكيلاتتى وكتاندى ارتتىراتىن كومپونەنت رەتىندە پايدالانۋعا كوشەدى. ماماندار بۇل وتاندىق وتىن ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە قورشاعان ورتاعا زياندى اسەردى ايتارلىقتاي ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتىپ وتىر.
الكيلات ءوندىرىسى وتىن سالاسىن ەكولوگيالاندىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولماقشى. الكيلات – بەنزيننىڭ جوعارى وكتاندى كومپونەنتى, ول بەنزيننىڭ قاسيەتتەرىن ەداۋىر جاقسارتۋعا جانە اتموسفەراعا كومىرقىشقىل گازى مەن ۋلى زاتتاردىڭ شىعارىلۋىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جوبا جاڭا تەحنولوگيالىق كاسىپورىندى قۇرىپ قانا قويماي, مۇناي وڭدەۋ تەرەڭدىگىن ارتتىرۋ بارىسىنداعى ءتيىمدى شەشىمدەردىڭ بىرىنە اينالادى.
«بۇگىندە ەلىمىزدە الكيلات ءوندىرىسى جوق. ال جوبانى ىسكە اسىرۋ ك-5 (ەۋرو-5) ەڭ قاتاڭ ەكولوگيالىق ستاندارتتارىنا جاۋاپ بەرەتىن جوعارى ساپالى وتىن ءوندىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولادى. ءارى ول قازاقستان مەن تاياۋ شەت مەملەكەتتەردىڭ نارىعىن ۇشاق جانە كولىك وتىنىنا ارنالعان ەكولوگيالىق تازا جوعارى وكتاندى كومپونەنتپەن قامتاماسىز ەتەدى», دەيدى جوبانى جۇزەگە اسىرۋشى «Intertrans c. A.» جشس باس ديرەكتورى مۇرات قۇدياربەك.
زاۋىت قۇرىلىسى كەزەڭىندە 500-دەن استام جۇمىس ورنى, ال نەگىزگى ءوندىرىستى پايدالانۋ كەزەڭىندە 125 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى. بۇل ەرتىس-بايان ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارىن جالاقىسى جوعارى ەڭبەكپەن قامتۋعا, جەرگىلىكتى ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدى.
جوبانىڭ الدىن الا جالپى قۇنى 35 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى» اق مەن «Intertrans C. A.» جشس اراسىندا كرەديتتىك جەلى اشۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالعان.
مامانداردىڭ سوزىنشە, الكيلاتتى وكتاندى ارتتىراتىن كومپونەنت رەتىندە پايدالانۋعا كوشۋ – ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندەگى مىندەتتەرگە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋدەگى وڭتايلى شەشىم. وتاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى بۇگىندە N-مەتيلانيلين جانە مەتيل-ترەت-بۋتيل ەفيرى (متبە) سياقتى وكتاندى ارتتىراتىن كومپونەنتتەردى پايدالانادى.
دەگەنمەن ولاردىڭ قولدانىلۋىندا بىرقاتار شەكتەۋ بار. اتاپ ايتقاندا, N-مەتيلانيلين ۋلى, ازوت وكسيدتەرىنىڭ شىعارىلۋىنا ىقپال ەتەدى, وتىننىڭ كورروزياسىن ارتتىرادى جانە قوزعالتقىشتاردىڭ توزۋىن تەزدەتەدى. متبە وكتان سانىن ۇلعايتادى, الايدا ول جانۋ كەزىندە ۋلى زاتتاردىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتەدى.
سوندىقتان الكيلات زاماناۋي جانە ەكولوگيالىق تازا شەشىم رەتىندە قۇپتالىپ وتىر. ناتيجەسىندە, كولىك وتىنى ءوندىرىسى بارىسىندا كومىرقىشقىل گازىنىڭ, ازوت وكسيدتەرىنىڭ جانە كانتسەروگەندەردىڭ شىعارىندىلارى ازايىپ, وتىننىڭ ساپاسى قامتاماسىز ەتىلەدى. ەكىنشى تۇرعىدان, ول بەنزيننىڭ توتىعۋعا توزىمدىلىگىن ارتتىرىپ, بەنزيندى ساقتاۋ مەرزىمىن ۇزارتادى ەكەن.
پاۆلودار وبلىسى