XII حالىقارالىق ءبىرىمجانوۆ سەزى ءوتتى

عىلىمي باسقوسۋدى قازۇۋ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى-ءبىرىنشى پرورەكتور مىندەتىن اتقارۋشى ەركىن دۇيسەنوۆ اشىپ, ەل دامۋىنداعى حيميا عىلىمىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.

«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ ونەركاسىپتىك جانە ەكونوميكالىق وركەندەۋىنىڭ ىرگەتاسى بولىپ قالانعان حيميا عىلىمىن دامىتۋ قاجەتتىلىگىنە باسا نازار اۋدارىپ كەلەدى. ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دا وزىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە حيميا سالاسىندا بارلىق جاعدايلار جاسالعان. 2024 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا حيميا جانە حيميالىق تەحنولوگيا فاكۋلتەتىندە الدىڭعى قاتارلى جابدىقتارمەن جابدىقتالعان 9 زاماناۋي زەرتحانانى قامتيتىن Farabi Chem Science زاماناۋي كلاستەرى اشىلدى. قولدانبالى حيميا تۇراقتى دامۋ ءۇشىن جاڭا ماتەريالدار, تەحنولوگيالار مەن شەشىمدەر جاساۋعا جول اشادى» دەدى ەركىن ەرمان ۇلى.

قازۇۋ تۇلەگى, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى حيميا ونەركاسىبى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ازامات قالەن ءوز سوزىندە قازىرگى تاڭدا ءوندىرىس جانە حيميا سالاسىن بىلىكتى كادرلارسىز العا جىلجىمايدى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى.  وسى باعىتتا ءتيىستى مينيسترلىك قازۇۋ-عا ماماندار دايارلاۋ ىسىندە قولداۋ كورسەتە وتىرىپ, بىلىكتى كادرلارمەن حيميا ونەركاسىبىن قامتاماسىز ەتۋگە ءازىر ەكەنىن ءبىلدىردى.  

قازاقستان-امەريكا ەركىن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى ەرەجەپ مامبەتقازيەۆ شاراعا ارنايى جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىندا «بۇگىندە قازاقستان ىسكەرلىك, وركەنيەتتى الەمگە سەنىمدى تۇردە ەنۋدە. بۇل تاۋەلسىز رەسپۋبليكانىڭ ءبىلىمى مەن عىلىمىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان قازۇۋ تۇلەكتەرىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەگى. بولاشاقتا قازاقستان-امەريكا ەركىن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا حيميكتەردىڭ كەلەسى فورۋمىن ۇيىمداستىرۋعا دايىنمىن» دەپ اتاپ ءوتتى.

حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى باتىربەك ءبىرىمجانوۆ تابيعي تۇز, پايدالانۋ جولى, تىڭايتقىشتار حيمياسى, قۇرلىقتىق تۇز ءتۇزىلۋ تەورياسى, قاراتاۋ جانە اقتوبە فوسفوريتتەرىنەن كونتسەنترلەنگەن تىڭايتقىش الۋ تەحنولوگياسىن زەرتتەگەن. عالىمنىڭ زەرتتەۋلەرى فوسفور جانە بور قىشقىلدارىن تازارتۋدى ۇسىنا وتىرىپ, كۇردەلى تۇزداردى سينتەزدەۋ, شاحتا پەشتەرىندە كۇكىرتتى ناتري ءوندىرۋ ادىستەرىنىڭ وندىرىستەگى تيىمدىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. وسى ورايدا باتىربەك ءبىرىمجانوۆ اتىنداعى قازاقستاندىق حيميا قوعامىنىڭ توراعاسى, اكادەميك, فورۋمنىڭ باستاماشىلارىنىڭ ءبىرى مۇحامبەتقالي بۇركىتباەۆ پلەنارلىق وتىرىستىڭ اشىلۋىندا حيميا عىلىمى, ءبىلىم بەرۋ جانە ونەركاسىپ سالاسىنداعى جەتىستىكتەردى تىلگە تيەك ەتتى. عالىمنىڭ پىكىرىنشە, سارقىلمايتىن شيكىزات رەسۋرستارىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن, ەلدىڭ الەۋەتىن تولىق پايدالانۋ ءۇشىن ناقتى شەشىمدەر ازىرلەپ, عىلىم, ءبىلىم جانە ونەركاسىپ الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى انىقتاۋ وتە ماڭىزدى.

پلەنارلىق سەسسيادا «جانۋ ماسەلەلەرى ينستيتۋتىنىڭ» عىلىمي جەتەكشىسى, ءبىرىمجانوۆ سەزىنىڭ باستاماشىسى زۋلحاير مانسۇروۆ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ونەركاسىپ پەن ءوزارا ءىس-قيمىل جونىندەگى ۆيتسە-پروۆوست جۇماباي باكەنوۆ جانە قازىرگى كەزدەگى جوعارى ۇلتتىق حيميا مەكتەبىنىڭ (ENSCR) وكىلى سيلۆەن جيروۆ بايانداما جاسادى.

شارا اياسىندا «حيميا ونەركاسىبى ءۇشىن كادرلاردى دايارلاۋ» پانەلدىك جيىنى, «يندۋستريا جانە ۋنيۆەرسيتەت», «زەرتتەۋلەردى كوممەرتسيالاندىرۋ: عىلىمدى بيزنەسكە اينالدىرۋ», «حيميا جانە حيميالىق تەحنولوگياداعى جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالار», «حيميانى وقىتۋدىڭ سىن-قاتەرلەرى: جاڭا ستراتەگيالار», «فارماتسەۆتيكا سالاسىنداعى جاڭا ترەندتەر» تاقىرىبىنداعى سەمينارلار, بوس ورىندار جارمەڭكەسى مەن وندىرىستىك كومپانيالار كورمەسى جالعاسىپ جاتىر.

شارانى ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ, س. وتەباەۆ اتىنداعى مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى, KAZحيميا حيميا ونەركاسىبى قاۋىمداستىعى, مۇناي-گاز-حيميا ونىمدەرىن وندىرۋشىلەر مەن تۇتىنۋشىلار قاۋىمداستىعى بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.

ءداستۇرلى حالىقارالىق شاراعا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن حيميا سالاسىنىڭ بىلىكتى عالىمدارى, ساراپشىلار مەن جاس زەرتتەۋشىلەر, بيزنەس جانە ونەركاسىپ سالاسىنىڭ 250-دەن استام وكىلدەرى جينالدى.

الماتى