رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلدى. مارتەبەلى قوناقتى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلوردا اۋەجايىنان قارسى الدى. رەسەي دەلەگاتسياسىن كۇتىپ الۋ ءۇشىن اۋەجايدا قۇرمەت قاراۋىلى ساپ تۇزەدى.
ۇدايى بايلانىس بىرلىگىمىزدى نىعايتادى
قازاقستان مەن رەسەي حالىقتارىنىڭ شىنايى دوستىعىنىڭ بەلگىسى رەتىندە اۋەجايدا بالالار ەكى ەلدىڭ جالاۋىن جەلبىرەتىپ, قوشەمەت كورسەتتى جانە ۆلاديمير پۋتين باستاعان رەسەي دەلەگاتسياسىنا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, ولەڭ وقىدى. بۇدان كەيىن كاسىبي سۋرەتشى اسەل سابىرجانقىزى ۆلاديمير پۋتين استاناعا ۇشقان ساتتە سالا باستاعان كارتيناسىن تانىستىردى. ول سونداي-اق مەملەكەتتەر باسشىلارىنا پولوتنونى جازۋعا ۇلەس قوسۋدى ۇسىندى. كارتينا رەسەي پرەزيدەنتىنە ساپار سوڭىندا سىيعا تارتىلادى.
ودان كەيىن ەلىمىزگە مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيندى «اقوردا» رەزيدەنتسياسىندا سالتاناتتى قارسى الۋ ءراسىمى ءوتتى. وندا پرەزيدەنتتەر ءبىر-بىرىنە رەسمي دەلەگاتسيا مۇشەلەرىن تانىستىردى. قۇرمەت قاراۋىلىنىڭ باستىعى راپورت بەرىپ, ەكى ەلدىڭ ءانۇراندارى ورىندالدى.
سالتاناتتى راسىمنەن كەيىن قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ۆلاديمير پۋتين شاعىن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىرۋىن قابىل العانى ءۇشىن ۆلاديمير پۋتينگە العىس ايتتى.
– بۇل ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن وداقتاستىققا بەرىك نەگىزدەلگەن مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناسىمىزداعى وتە ماڭىزدى وقيعا ەكەنى ءسوزسىز. ءسىزدىڭ قازاقستان اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانعان بۇگىنگى ماقالاڭىزدى مۇقيات وقىپ شىقتىم. ال مەنىڭ ماقالام رەسەي باسپاسوزىندە جاريالاندى. ءبىز بولاشاققا باعىتتالعان ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى كوشەلى ويلارىمىزدى جان-جاقتى جەتكىزدىك. ءوز ماقالامدا قازاقستان وسىنداي كۇردەلى كەزەڭدە رەسەيدىڭ سەنىمدى ستراتەگيالىق سەرىكتەسى ءارى وداقتاسى ەكەنىن جانە الداعى ۋاقىتتا دا بۇل باعىتتان اينىمايتىنىن اتاپ ءوتتىم, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان مەن رەسەي ەكىجاقتى سەرىكتەستىكتىڭ وڭ قارقىنىن ساقتاپ قانا قويماي, ونى ەسەلەي تۇسكەن.
– ءسىزدىڭ بۇگىنگى ساپارىڭىزدىڭ كۇن ءتارتىبى وتە اۋقىمدى. ساپار قارساڭىندا ۇكىمەت مۇشەلەرى كەزدەسىپ, ءبىز تالقىلايتىن بارلىق ماسەلەنى پىسىقتادى. بۇگىن وتە ماڭىزدى قۇجاتتاردى قابىلدايمىز. بۇل 20 كەلىسىمنەن تۇراتىن قۇجاتتار ءبىزدىڭ تاتۋ كورشىلىك جانە سەرىكتەستىك رۋحىنداعى ىنتىماقتاستىعىمىزدى ودان ءارى دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين قازاق جەرىندە كورسەتىلگەن ەرەكشە سىي-قۇرمەت ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا العىس ايتتى.
– سىزگە زور ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. ءبىز – دوستاس ەلدەرمىز. قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ىسكەرلىك قارىم-قاتىناستى دا قولدايمىز. ۇدايى بايلانىستامىز. ءوزىڭىزدى جىل سوڭىندا سانكت-پەتەربۋرگتە وتەتىن تمد اياسىنداعى بەيرەسمي كەزدەسۋدە كۇتەمىن. سونداي-اق ۇلى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى ءىس-شاراعا شاقىرامىن. بۇل – ءبىزدىڭ ورتاق جەڭىسىمىز, – دەدى ۆلاديمير پۋتين.
رەسەي پرەزيدەنتى ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ قارقىنىن جوعارى باعالاپ, مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزىنا توقتالدى.
– بۇگىنگى كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار قۇجات قابىلدانادى. ولاردىڭ قاتارىندا بىرلەسكەن مالىمدەمە جانە ءتۇرلى سالاداعى ىقپالداستىعىمىزعا قاتىستى قۇجاتتار بار. رەسەي قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. ساۋدا اينالىمى ءوستى, بىلتىر ونىڭ كولەمى 28,5 ملرد دوللاردى قۇرادى. قازاقستان ەكونوميكاسىنا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا 13 ملرد دوللارعا جەتتى. ارينە, ءبىز ازاماتتىق قوعام, ءبىلىم, عىلىم جانە مادەنيەت باعىتىندا دامىپ كەلە جاتقان گۋمانيتارلىق بايلانىستارىمىزدى باعالايمىز. بۇل تۇرعىدا رەسەيدە ءبىلىم الاتىن شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ باسىم بولىگىن قازاقستاندىق جاستار قۇرايتىنىن ايتساق جەتكىلىكتى. ايماقارالىق ىنتىماقتاستىق تا تابىستى ءوربىپ كەلەدى. بۇگىن ۋفادا كەزەكتى ءىس-شارا ءوتىپ جاتىر. سىزگە رەسەي-قازاقستان ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارعانىڭىز ءۇشىن العىس ايتامىن. ءبىز قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وسىناۋ ماڭىزدى جۇمىستارعا ءاردايىم ىقىلاس قويىپ وتىراتىنىن جاقسى سەزىنەمىز. قازاقستاندى ادال دوسىمىز جانە جاقىن وداقتاسىمىز دەپ تانيمىز, – دەدى رەسەي پرەزيدەنتى.
كەلىسسوز بارىسىندا مەملەكەت باسشىلارى ونەركاسىپ كووپەراتسياسى, ەنەرگەتيكا, مۇناي-گاز ونەركاسىبى, ەنەرگيا رەسۋرستارىنىڭ تاسىمالى, ماشينا جاساۋ, كولىك-لوگيستيكا, قارجى, ەكولوگيا, سۋ ساياساتى, ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ىقپالداستىقتى دامىتۋ كەلەشەگىن تالقىلادى.
باستى مىندەت – ديناميكانى باسەڭدەتپەۋ
مەملەكەت باسشىسى رەسەي پرەزيدەنتىمەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ شاعىن قۇرامدا وتكەن كەلىسسوز قورىتىندىسىنا وڭ باعا بەرىپ, ونىڭ بارىسىندا ەكىجاقتى كۇن تارتىبىنە قاتىستى بارلىق وزەكتى ماسەلە تالقىلانعانىن جەتكىزدى.
– ءوزارا ىنتىماقتاستىق بويىنشا ورتاق ۇيعارىمعا كەلدىك. ۇكىمەتتەرگە ءتيىستى تاپسىرمالار بەرىلدى. الدىمىزدا اۋقىمدى جۇمىس كۇتىپ تۇر. ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسى زور قارقىنمەن دامىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – وسى ديناميكانى باسەڭدەتپەي, ەلدەرىمىز اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىقتىڭ تابىستى وركەندەۋىنە, ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ تەرەڭدەۋىنە, سونداي-اق ءبىلىم مەن گۋمانيتارلىق سالالارداعى بايلانىستاردىڭ نىعايۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيىنە نازار اۋداردى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, ءوزارا ساۋدا-ساتتىق ۇزدىكسىز دامۋدا, تاياۋ ۋاقىتتا ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن 30 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋگە مول مۇمكىندىك بار. ينۆەستيتسيا سالاسىندا دا وڭ ءۇردىس بايقالادى.
– بۇگىندە جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 18,3 ملرد دوللار بولاتىن 93 بىرلەسكەن جوبا جۇزەگە استى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندا 22 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. الداعى ۋاقىتتا شامامەن قۇنى 29,5 ملرد دوللار بولاتىن جانە 20 مىڭنان اسا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 49 جوبانى قولعا الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ءوز كەزەگىندە ۆلاديمير پۋتين ماسكەۋ مەن استانا اراسىنداعى ىقپالداستىق بارلىق باعىت بويىنشا بەلسەندى ءوربىپ كەلە جاتقانىن مالىمدەدى.
– قازاقستان – ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەسىمىز جانە سەنىمدى وداقتاسىمىز. شاعىن قۇرامداعى كەلىسسوز بارىسىندا ەكىجاقتى بايلانىستار اياسىندا تۋىندايتىن پروبلەمالارعا نازار اۋداردىق. ەڭ باستىسى, بارلىق ساۋالدىڭ جاۋابىن تابۋعا ورتاق ۇمتىلىس بار. مەن ەكى ەل اراسىندا شەشىلمەيتىن تۇيتكىل جوق ەكەنىن جاقسى بىلەمىن. ال مۇنداي نيەتتەستىك ۇلكەن جەتىستىكتەرگە ۇلاسادى. ءسىزدىڭ باسشىلىعىڭىزبەن قازاقستان تولايىم تابىستارعا قول جەتكىزدى. ءبىز بۇعان قۋانىشتىمىز. ويتكەنى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ اۋقىمى ارتىپ كەلەدى. قازىرگىدەي قيىندىقتارعا قاراماستان, ىقپالداستىعىمىز كەڭەيۋدە ءارى قوس تاراپقا دا ءتيىمدى, – دەدى رەسەي پرەزيدەنتى.
كەلىسسوز بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكا, كولىك-لوگيستيكا, وتىن-ەنەرگەتيكا, عىلىمي-تەحنيكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
ىقپالداستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين بەينەبايلانىس ارقىلى قازاقستان-رەسەي حح وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىنا قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى جيىن قاتىسۋشىلارىنا ءىلتيپات بىلدىرە وتىرىپ, 20 جىل ىشىندە اتالعان فورۋمنىڭ ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتاتىن ءتيىمدى الاڭعا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
– ساۋدا-ەكونوميكا, ينۆەستيتسيا, ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق تۇراقتى ءوسىپ كەلە جاتىر. شىن مانىندە, تاۋار اينالىمى ارتا ءتۇستى. بىلتىر ونىڭ كولەمى 27 ملرد دوللارعا جەتتى. بۇل رەتتە سىرتقى ساۋدامىزدىڭ 20 پايىزعا جۋىعى رەسەيدىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. رەسەيدەن كەلەتىن تىكەلەي ينۆەستيتسيانىڭ جالپى كولەمى 25 ملرد دوللارعا جۋىقتادى. جىل سايىنعى ينۆەستيتسيا مولشەرى دە ايتارلىقتاي ارتتى: بىلتىرعى قورىتىندى بويىنشا ەكى ەسە, ياعني 3 ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايدى. قازاقستاندا 23 مىڭ رەسەيلىك جانە بىرلەسكەن كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل ەلىمىزدەگى شەتەلدىكتەردىڭ قاتىسى بار كاسىپورىنداردىڭ جارتىسىنا جۋىعىن قۇرايدى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەكى ەلدىڭ ءتۇرلى سالاداعى ىقپالداستىعىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا توقتالدى. پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان مەن رەسەيدىڭ وتىن-ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعى مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى.
– «لۋكويل» كومپانياسىمەن بىرگە «قالامقاس تەڭىز», «حازار» ءىرى كەن ورىندارىن يگەرۋگە كىرىستىك. بۇل جوباعا قۇيىلاتىن ينۆەستيتسيا كولەمى 6 ملرد دوللاردان اسادى. بۇدان بولەك, رەسەيلىك ارىپتەستەر مۇناي-گاز حيمياسى جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەندى اتسالىسىپ كەلەدى. 2022 جىلى «سيبۋر» كومپانياسىمەن بىرگە ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى پوليپروپيلەن ءوندىرىسىن ىسكە قوستىق. زاۋىت جىلىنا 500 مىڭ توننا ءونىم وندىرەدى. بۇگىندە بۇل كاسىپورىن قازاقستان وڭدەۋشىلەرىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, ءوز ونىمدەرىن رەسەي, قىتاي, تۇركيا جانە باسقا دا ەلدەرگە ەكسپورتتايدى. بيىل قىركۇيەك ايىندا جىلىنا 1,2 ملن توننا پوليەتيلەن وندىرەتىن زاۋىت قۇرىلىسى باستالدى. «تاتنەفت» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, قۋاتى جىلىنا 340 مىڭ توننا بۋتاديەن شىعارۋعا جەتەتىن جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. گاز سالاسىندا دا ايتارلىقتاي تابىسقا قول جەتكىزىلدى. رەسەي گازى قازاقستان اۋماعى ارقىلى وزبەكستانعا العاش رەت تاسىمالدانا باستادى. «گازپروم» كومپانياسىمەن قىرعىزستانعا كوگىلدىر وتىن تاسىمالداۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. سونىمەن قاتار رەسەيدەن قازاقستانعا گاز جەتكىزۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ءبىر جىل بۇرىن قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ەنەرگەتيكالىق جۇيەلەرىنىڭ قوسارلاس جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويىلعانىن ەسكە سالدى. پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, ونى ىسكە اسىرۋ تاراپتاردىڭ ەنەرگەتيكا سەكتورىنداعى سەرىكتەستىگىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– كوكشەتاۋ, سەمەي مەن وسكەمەن قالالارىنداعى جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قۇرىلىسى بويىنشا ناقتى كەلىسىم جاسالدى. سەرىكتەستىگىمىز جاڭارتىلاتىن قۋات كوزدەرى سالاسىندا دا بەلسەندى دامىپ كەلەدى. رەسەي تاراپىنىڭ قاتىسۋىمەن ەلىمىزدە جالپى قۋاتى 370 مۆت بولاتىن جوبالار پايدالانۋعا بەرىلدى. قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار اياسىندا جاقىن ارادا 1 گۆت ەكولوگيالىق تازا قۋات كوزىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت بيىل وندىرىستىك كووپەراتسيا سالاسىنداعى بىرلەسكەن ءىس-قيمىل باعدارلاماسىنىڭ قابىلدانعانىنا بەس جىل تولعانىن ايتتى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 18,5 ملرد دوللارعا جۋىقتايتىن 93 بىرلەسكەن جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, 22 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى پايدا بولدى.
– بيىل «تاتنەفت» كومپانياسىنىڭ قاتىسۋىمەن ساران قالاسىندا جىلىنا 3,5 ملن شينا شىعاراتىن زاۋىت اشىلدى. «كاماز» كومپانياسىمەن سەرىكتەستىك نەگىزىندە ماشينا جاساۋعا ارنالعان قۇرال-جابدىقتاردىڭ جەرگىلىكتى ءوندىرىسى قولعا الىندى. قازان ايىندا قوستانايدا جىلىنا 40 مىڭ تونناعا دەيىن شويىن قۇيماسىن شىعاراتىن اۋقىمدى جوبا ىسكە قوسىلدى. كەلەسى جىلى كولىكتىڭ قوزعالتقىش بەلتەمىرىنىڭ قوسالقى بولشەكتەرىن شىعاراتىن زاۋىتتى اشۋ جوسپارلانعان. قازىرگى كەزدە جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 29,5 ملرد دوللاردان استام 49 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل 20 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتيدى. سونىمەن قاتار جامبىل وبلىسىندا «ەۆروحيم» جانە «ۋرالحيم» كومپانيالارى مينەرالدى تىڭايتقىشتار وندىرەتىن اۋقىمدى جوبالارعا كىرىستى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستان مەن رەسەي اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋگە الەۋەتتى ەكەنىن ايتتى.
– وسى جىلى ديقاندارىمىز قامبانى استىققا تولتىرىپ, 27 ملن تونناعا جۋىق ءونىم جينادى. بۇل رەكوردتىق كورسەتكىش ەلىمىزدەگى تىڭ جەرلەردى يگەرۋدىڭ باستالعانىنا 70 جىل تولۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. بۇدان بولەك, ءبىز نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ ءۇشىن بىرقاتار ءىرى جوبانى باستادىق. تاياۋ جىلدارى ءسۇت ءوندىرۋ كولەمىن 600 مىڭ تونناعا جەتكىزەتىن 116 تاۋارلى ءسۇت فەرماسى سالىنادى. سونداي-اق جىلىنا 220 مىڭ توننا قۇس ەتىن وندىرەتىن 29 فابريكانى, 850 ملن دانا جۇمىرتقا شىعاراتىن 11 قۇس فابريكاسىن پايدالانۋعا بەرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ەلدەرىمىزدىڭ اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى ەكسپورتتىق الەۋەتى وراسان زور. بىزگە ەاەو-نىڭ ىشكى نارىعىندا ءبىر-بىرىمىزبەن باسەكەلەس بولماعان ءجون. بۇل ينتەگراتسياعا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. كەرىسىنشە, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءۇشىنشى ەلدەردىڭ نارىقتارىنا ەكسپورتتايتىن نەگىزگى حابقا اينالۋىمىز قاجەت, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇكىل ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى كولىك-لوگيستيكا قۇرىلىمىن نىعايتۋدى تاعى ءبىر باسىم باعىت رەتىندە اتادى. مۇنىڭ قازاقستان مەن رەسەي ءۇشىن ستراتەگيالىق ءمانى زور. ەلىمىز 2030 جىلعا دەيىن 11 مىڭ شاقىرىم جولدى جوندەپ, 5 مىڭ شاقىرىمنان اساتىن جاڭا تەمىرجول سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
– ەلدەن تىسقارى جەرلەردە زاماناۋي ءمۋلتيمودالدى ورتالىقتار مەن «قۇرعاق پورتتار» جەلىسىن قۇرۋعا باسىمدىق بەرەمىز. مۇنداي ءساتتى سەرىكتەستىكتىڭ ءبىر مىسالى – رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان سەلياتينو ستانساسىنداعى جاڭا كولىك-لوگيستيكا ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى. قىتايدىڭ سيان قالاسىندا جۋىردا عانا سالىنعان قازاقستاندىق تەرمينال ترانزيت ءدالىزىنىڭ ەكىنشى قيىرىنان جۇك جونەلتەدى. وسىلايشا, قىتاي – قازاقستان – رەسەي باعىتىنداعى جۇك تاسىمالى جۇيەسىنىڭ نەگىزگى تىرەك بەكەتتەرى پايدا بولادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت تۋريزم سەكتورىن دامىتۋ ماسەلەسىن قوزعادى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان 86 مەملەكەتتىڭ ازاماتىنا ۆيزاسىز رەجىم ۇسىنادى جانە الەمنىڭ 31 ەلىمەن تىكەلەي اۋە قاتىناسىن ورناتقان. بۇدان بولەك, باستى دەمالىس ايماقتارىنا كولىك قاتىناسىن جاقسارتۋعا ارنالعان دايەكتى شارالار قابىلدانىپ جاتىر.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان بىرلەسكەن كۇش-جىگەر تاراپتاردىڭ قازىرگى سىن-قاتەرلەرگە بەيىمدەلىپ, ەكى ەل ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتى وسىمىنە بەرىك نەگىز قالايتىنىن جەتكىزدى.
– كوپقىرلى ىقپالداستىعىمىزدىڭ جوعارى دەڭگەيىن ساقتاۋ قاجەت. قازاقستان مەن رەسەي كاسىپكەرلەرىنە قولايلى جاعداي جاساۋ ءۇشىن شەكارالىق راسىمدەردى جەڭىلدەتۋ جانە ساۋدا-لوگيستيكالىق كەدەرگىلەردى جويۋ جۇمىستارىن جالعاستىرعان ءجون. فورۋم اياسىندا قول قويىلعان كەلىسىمدەر, سونىمەن قاتار ايتىلعان ناقتى باستامالار وڭىرارالىق كووپەراتسيانىڭ الەۋەتىن اشىپ قانا قويماي, ەكى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
حح وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين, رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دميتري پاترۋشەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى عالىمجان قويشىباەۆ ءسوز سويلەدى.
ومبىدا قازۇۋ-دىڭ فيليالى اشىلدى
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ۆلاديمير پۋتين ف.م.دوستوەۆسكي اتىنداعى ومبى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى فيليالىن رەسمي تۇردە اشۋ راسىمىنە بەينەبايلانىس ارقىلى قاتىستى.
سالتاناتتى ءىس-شاراعا قازاقستاننىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك پەن رەسەيدىڭ جوعارى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين موگيلەۆسكي قاتىسىپ, ەكى ەل اراسىنداعى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندە بايانداما جاسادى.
مۇنان سوڭ مەملەكەتتەر باسشىلارى ۋنيۆەرسيتەت فيليالىن اشۋعا رۇقسات بەردى.
سونداي-اق جيىنعا قازۇۋ باسقارما توراعاسى – رەكتورى جانسەيىت تۇيمەباەۆ پەن وممۋ رەكتورى سەرگەي زامياتين قاتىستى.
رەسەيدە تۇڭعىش رەت اشىلعان قازاقستان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ فيليالىنا تالاپكەرلەردى قابىلداۋ 2025 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنا جوسپارلانعان. قازاقستان مەن رەسەي ۇكىمەتتەرى ستۋدەنتتەردى وقىتۋ ءۇشىن ارنايى 200 گرانت ءبولدى.
قازۇۋ-دىڭ ومبىداعى فيليالى «حالىقارالىق قۇقىق», «قازاق فيلولوگياسى» جانە «كەدەن ءىسى» سياقتى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا باكالاۆرلار مەن ماگيسترلاردى دايارلايدى. بولاشاقتا قوس ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلماق.
فيليالداعى وقۋ ۇدەرىسىن ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقىتۋشى-پروفەسسور قۇرامى قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە جۇرگىزەدى. الداعى ۋاقىتتا شەتەلدىك عالىمداردى تارتۋ كوزدەلىپ وتىر.
قازىرگى ۋاقىتتا فيليالدا وقۋ-ادىستەمەلىك قىزمەتكە ارنالعان 10 كابينەت جاساقتالعان. اتاپ ايتقاندا, ستۋدەنتتەر شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كەدەن ءىسى, اباي اتىنداعى قازاق ءتىلى جانە ءنازىر تورەقۇلوۆ اتىنداعى حالىقارالىق قۇقىق كابينەتتەرىندە ءدارىس تىڭدايدى. بۇدان بولەك, باسشىلىق پەن پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى ءۇشىن 5 كابينەت, 7 وقۋ اۋديتورياسى جانە كوۆوركينگ ورتالىعى قاراستىرىلعان.
ەكىجاقتى قارىم-قاتىناس قارقىندى دامىپ كەلەدى
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ۆلاديمير پۋتين بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىنە بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى.
مەملەكەت باسشىسى رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ مەملەكەتتىك ساپارىن ەكى ەل قارىم-قاتىناسىنىڭ دامۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭگە جول اشاتىن تاريحي وقيعا دەپ اتادى.
– رەسەي – قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەسى ءارى سەنىمدى وداقتاسى. ءبىزدى مىزعىماس دوستىق بايلانىستار, عاسىرلارعا ۇلاسقان تاتۋ كورشىلىك قاتىناس جانە ورتاق تاريح بىرىكتىرەدى. مەملەكەتتەرىمىز وسىناۋ ماڭگىلىك قۇندىلىقتارعا ارقا سۇيەي وتىرىپ, كەلەشەكتى كوزدەگەن مازمۇندى ىقپالداستىقتى جولعا قويدى. بۇگىندە قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ىنتىماقتاستىعى بارلىق سالانى قامتىپ, بۇرىن-سوڭدى بولماعان جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ساياسي ديالوگ نىعايىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار جاندانا ءتۇستى. بۇگىنگى شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامدا وتكەن كەزدەسۋلەر مەن كەلىسسوزدەر اشىق, ىسكەرلىك سيپاتىمەن ەرەكشەلەندى ءارى شىن مانىندە ناتيجەلى بولدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆلاديمير پۋتينمەن ەگجەي-تەگجەيلى كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكىجاقتى كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلانىپ, قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىنىڭ پەرسپەكتيۆتى باعىتتارى بەلگىلەنگەنىن جەتكىزدى.
– كۇردەلى گەوساياسي احۋالعا قاراماستان, ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسىمىز قارقىندى دامىپ كەلەدى دەگەن ورتاق ۇيعارىم جاسادىق. كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكونوميكا ماسەلەسىنە باسا ءمان بەرىلدى. ستراتەگيالىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ جانە ءوزارا تاۋار اينالىمىن ودان ءارى ارتتىرۋ نەگىزگى مىندەت رەتىندە ايقىندالدى. وسى ماقساتتا بىرقاتار ۇكىمەتارالىق قۇجات قابىلداندى. ولاردىڭ قاتارىندا 2021–2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى, 2024–2026 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارى بار. سونىمەن قاتار وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى اياسىندا ەكى ەلدىڭ ايماقتارى اراسىنداعى جانە شەكارا ماڭىنداعى ىنتىماقتاستىعى جونىندە جاڭارتىلعان ۇكىمەتارالىق باعدارلاماعا قول قويىلدى, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, رەسەي – قازاقستاننىڭ ەڭ باستى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى جانە ەكونوميكامىزعا قارجى قۇيعان ءۇش جەتەكشى ينۆەستوردىڭ قاتارىنا كىرەدى. بۇل رەتتە قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكىجاقتى قاتىناستار تاريحىندا قازاقستان دا تۇڭعىش رەت رەسەيدىڭ بەس ءىرى ساۋدا سەرىكتەسىنىڭ ساناتىنا قوسىلعانىن مالىمدەدى. بۇل ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىق الەۋەتى جوعارى ءارى بەرىك ەكەنىن اڭعارتادى.
– وسى وڭ ديناميكا ساقتالسا, ءبىر-ەكى جىلدا ءوزارا ساۋدا-ساتتىق 30 ميللياردتىق مەجەگە جەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. قازاقستان ەكونوميكاسىنا رەسەيدەن كەلگەن تىكەلەي ينۆەستيتسيا كولەمى 24 ملرد دوللاردان استى. كەيىنگى ەكى جىلدىڭ وزىندە 4,5 ملرد دوللاردان اسا قارجى قۇيىلدى. قازاقستان دا رەسەي ەكونوميكاسىنا قوماقتى قارجى سالدى. بۇگىندە ونىڭ كولەمى 8,5 ملرد دوللارعا جەتتى. بۇدان بولەك, قازاقستاندا رەسەيلىكتەردىڭ قاتىسى بار 24 مىڭعا جۋىق كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. بۇل – ەلىمىزدەگى شەتەل كاپيتالىنىڭ ۇلەسى بار جالپى كاسىپورىن سانىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى. اتالعان كورسەتكىشتەر ستراتەگيالىق قاتىناستاردى ودان ءارى نىعايتۋعا قوس تاراپ تا اسا مۇددەلى جانە ءبىر-بىرىنە سەنىمى جوعارى ەكەنىن راستايدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ونەركاسىپتىك كووپەراتسيادا ايتارلىقتاي تابىسقا قول جەتكىزىلگەنىنە نازار اۋداردى. جالپى سوماسى 18 ملرد دوللاردان اساتىن 93 بىرلەسكەن جوبا ىسكە قوسىلدى. قازىرگى كەزدە جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى شامامەن 30 ملرد دوللاردى قۇرايتىن تاعى دا 49 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
– قازاقستاننىڭ بىرقاتار ايماعىنا كوگىلدىر وتىن جەتكىزۋ, رەسەي ەنەرگيا رەسۋرستارىنىڭ وڭتۇستىك جانە شىعىس باعىتتاعى تاسىمال كولەمىن ۇلعايتۋ, ەلىمىزدەگى ءىرى ەنەرگەتيكالىق نىسانداردى سالۋ جانە جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن اۋقىمدى باستامالار رەتىندە قاراستىرۋعا بولادى. الدىمىزدا نەگىزگى كۇرەجولداردى دامىتۋ ارقىلى ترانزيت الەۋەتىن بارىنشا پايدالانۋ مىندەتى تۇر. سونىمەن قاتار ءبىز جاڭا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ پەرسپەكتيۆاسىن, اسىرەسە, موڭعولياعا دەيىن اۆتوكولىك جولىن سالۋ جانە ترانساۋعان كولىك ءدالىزىن بەلسەندى قولدانۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادىق. «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» باعىتىنداعى اتالعان بارلىق باستامانى ىسكە اسىرۋ دوستاس حالىقتاردىڭ تۇپكىلىكتى مۇددەسىنە تولىق ساي كەلەتىنىنە كامىل سەنەمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەكونوميكالىق كۇن تارتىبىندە قازاقستان مەن رەسەيدىڭ وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمى ايرىقشا ورىنعا يە ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى. بۇل ورايدا مەملەكەت باسشىسى الداعى ۋاقىتتا اقتاۋدا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ باس كونسۋلدىعىن اشۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى زور
مەملەكەتتەر باسشىلارى عىلىمي جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىققا ۇلكەن ءمان بەرەدى. وسى رەتتە قاسىم-جومارت توقاەۆ كەلەسى كوكتەمدە استانادا «قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ماڭگىلىك دوستىعى» اللەياسىن اشۋ جونىندە شەشىم قابىلداعانىن ايتتى. بۇل قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى سەيىل قۇراتىن كورىكتى ورىنعا اينالادى. سونداي-اق ول استانادا قىركۇيەك ايىندا وتكەن V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا بەلسەندى قاتىسقانى ءۇشىن رەسەي تاراپىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. قازاقستان پرەزيدەنتى 2026 جىلى ەلىمىزدە سپورتتىڭ ءداستۇرلى تۇرلەرى مەن كيبەرسپورتتى ۇشتاستىراتىن ءۇشىنشى «بولاشاق ويىندارى» ۇيىمداستىرىلاتىنىن مالىمدەدى. بۇل بىرەگەي سايىستىڭ اۋەلگى باستاماشىسى – رەسەي.
– بيىل تامىز ايىندا وتكەن استانانىڭ ماسكەۋدەگى مادەنيەت كۇندەرى كوپشىلىكتىڭ زور ىقىلاسىنا بولەنگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. قازان قالاسىندا قازاقتىڭ ۇلى اقىنى, ويشىل اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ەسكەرتكىش ءبيۋستى اشىلدى. بۇل – ايتۋلى وقيعا. بۇدان بولەك, ماسكەۋدەگى ۇلكەن تەاتر ساحناسىندا قازاق ۇلتتىق كلاسسيكاسىنىڭ جاۋھارى – «اباي» وپەراسى قويىلدى. تاياۋ جىلدارى ايگىلى ترەتياكوۆ گالەرەياسىندا جانە ەرميتاجدا قازاقستاننىڭ مادەني-تاريحي جادىگەرلەرىن پاش ەتەتىن كورمەلەر ۇيىمداستىرىلادى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىنە ايرىقشا توقتالدى. بۇگىندە رەسەيدە 60 مىڭنان اسا قازاقستاندىق ستۋدەنت وقيدى. بۇل رەسەيلىك ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىنا سۇرانىستىڭ كوپتىگىن, ەكى ەلدىڭ جان-جاقتى ءبىلىم جانە تاجىريبە الماسۋعا مۇددەلى ەكەنىن كورسەتەدى.
– بۇعان دەيىن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتارعا سايكەس قازاقستاندا رەسەيدىڭ جەتەكشى تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ 7 فيليالى اشىلدى. كوپ ۇزاماي استانادا ماسكەۋ مەملەكەتتىك حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتىنىڭ فيليالى ەسىگىن ايقارا اشادى. ال بۇگىن ومبى قالاسىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى ءوز جۇمىسىن باستادى. بۇل – قازاقستان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ رەسەيدەگى العاشقى وكىلدىگى. سونىمەن قاتار رەسەيدىڭ شەكارا ماڭى ايماقتارىندا قازاق مەكتەپتەرىن سالۋ, سايكەسىنشە قازاقستان اۋماعىندا (دالىرەك ايتساق جامبىل, قىزىلوردا جانە تۇركىستان وبلىستارىندا) رەسەيلىك مەكتەپتەردى اشۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل ەكى ەلدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بايلانىستارىن نىعايتىپ, وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ورىس ءتىلى قوس حالىقتىڭ ىنتىماعىن جاراستىراتىن ماڭىزدى فاكتور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ەلىمىزدەگى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ورىس تىلىندە ءبىلىم الادى. ءبىز بۇل ماسەلەگە ەرەكشە ماڭىز بەرەمىز. حالىقارالىق ورىس ءتىلى ۇيىمىن قۇرۋدى ءدال وسى سەبەپتى ۇسىندىم. كەلىسسوزدەردە كوتەرىلگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى تاقىرىپ – ەكى ەلدىڭ اۋماعىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قانداستارىمىزدى قولداۋ. بۇل رەتتە «وتانداستار» قورى مەن «روسسوترۋدنيچەستۆو» اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋدىڭ ماڭىزى زور بولار ەدى. مۇنداي ۋاعدالاستىقتار حالىقتارىمىزدىڭ ءوزارا تۇسىنىستىگىن تەرەڭدەتۋدە ەرەكشە ءرول اتقارادى, جۇرتشىلىق اراسىندا كەڭىنەن قولداۋ تابادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەكى ەل اراسىندا تۇيتكىلدى ماسەلە جوق
پرەزيدەنتتەر ەكى ەلدىڭ كوپجاقتى فورماتتاعى ىقپالداستىعىن ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاپ, وڭىرلىك جانە جاھاندىق ساياساتتىڭ اناعۇرلىم وزەكتى ماسەلەلەرى جونىندە پىكىر الماسقان.
– تمد, ەاەق, شىۇ, ۇقشۇ, اوسشك جانە باسقا دا ماڭىزدى وڭىرلىك بىرلەستىكتەر اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىندە ءوزارا تۇسىنىستىك قالىپتاسقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ەلدەرىمىز ىقپالداستىق ورناتپاعان باعىت جوق دەۋگە بولادى. ەڭ باستىسى, قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا ەشقانداي تۇيتكىلدى ماسەلە جوق. ءبىز ءاردايىم ەكى مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن بارىنشا ەسكەرەتىن بايىپتى شەشىم قابىلدايمىز. ورايلى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, حالىقتارىمىزدىڭ دوستىق قاتىناستارىن نىعايتۋعا ۇدايى نازار اۋدارعانى ءۇشىن قۇرمەتتى رەسەي پرەزيدەنتىنە العىس ايتامىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى تاراپتاردى كەلەسى جىلى بىرلەسە اتقاراتىن كوپتەگەن جۇمىس كۇتىپ تۇرعانىن, 2025 جىل مول مۇمكىندىككە باستاۋ بولاتىنىن ايتتى.
– ءبىرشاما ورتاق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ مىندەتى تۇر. مۇنىڭ پايداسىن ازاماتتارىمىز دا, ەكى ەلدىڭ كاسىپكەرلەرى دە سەزىنەتىنىنە سەنىمدىمىن. كەلەسى جىلى قاڭتار ايىندا ماڭىزدى مەملەكەتارالىق قۇجاتتاردىڭ ءبىرى – قازاقستان-رەسەي مەملەكەتتىك شەكاراسى تۋرالى شارتقا قول قويىلعانىنا 20 جىل تولادى. 2025 جىلى باسقا دا مەرەيتويلار بار: ۇلى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعى جانە «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنىڭ 70 جىلدىعى. وسى ايتۋلى داتالارعا وراي ەكى ەلدە مەرەكەلىك ءىس-شارالار وتكىزۋگە كەلىستىك. كورىپ وتىرعاندارىڭىزداي, ەكىجاقتى كۇن ءتارتىبى ناقتى باستامالارمەن جانە جاڭا مازمۇندى جوبالارمەن ۇدايى تولىعىپ وتىر, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, بۇگىنگى ءىس-شارالاردىڭ وڭ ناتيجەسى ەكى ەلدىڭ وداقتاستىق قارىم-قاتىناسىن مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
ءوز كەزەگىندە ۆلاديمير پۋتين قاسىم-جومارت توقاەۆقا ارنايى شاقىرعانى جانە قازاق جەرىندە كورسەتكەن سىي-قۇرمەتى ءۇشىن العىس ايتىپ, ساپارىنىڭ قورىتىندىسىنا وڭ باعا بەردى.
– ءبىز ساياسي, ەكونوميكالىق, گۋمانيتارلىق سالالارداعى ەكىجاقتى ىقپالداستىقتى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلادىق. حالىقارالىق جانە وڭىرلىك وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستىق. جاڭا عانا قابىلدانعان بىرلەسكەن مالىمدەمەدە ەكى ەلدىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىن تەرەڭدەتۋگە قاتىستى اسقاق مىندەتتەر قويدىق. ولاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا ۇكىمەتارالىق جانە ۆەدومستۆوارالىق دەڭگەيدە قول قويىلعان, ەنەرگەتيكا, كولىك, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ادىلەت سياقتى ءتۇرلى باعىتتاردى قامتيتىن قۇجاتتار دا سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەدى رەسەي پرەزيدەنتى.
ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ ايتۋىنشا, ساپار بارىسىندا جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر رەسەي مەن قازاقستاننىڭ كوپجاقتى ىنتىماقتاستىعىن ودان ءارى دامىتۋعا ناقتى ىقپال ەتەدى.
تاراپتاردىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسى
كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ۆلاديمير پۋتين جاڭا جاھاندىق ءتارتىپ جاعدايىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتۋ تۋرالى بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلدادى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتەردىڭ قاتىسۋىمەن ەكى ەل دەلەگاتسيالارىنىڭ مۇشەلەرى تومەندەگىدەي قۇجاتتارمەن الماستى:
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى 2024–2028 جىلدارعا ارنالعان وڭىرارالىق جانە شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى باعدارلاماسى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى 2024–2028 جىلدارعا ارنالعان وڭىرارالىق جانە شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى تەمىرجول كولىگىن جانە ينفراقۇرىلىمىن, اۆتوموبيل جولدارىن, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى اۆتوموبيل جانە تەمىرجول وتكىزۋ پۋنكتتەرىن دامىتۋ سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان-رەسەي مەملەكەتتىك شەكاراسى ارقىلى «سىرىم» (قازاقستان رەسپۋبليكاسى) جانە «ماشتاكوۆو» (رەسەي فەدەراتسياسى) وتكىزۋ پۋنكتتەرى اراسىنداعى تالوۆايا وزەنى ارقىلى وتەتىن اۆتوموبيل كوپىرىن جانە وعان كىرەر جولداردى رەكونسترۋكتسيالاۋ, كۇردەلى جوندەۋ, اعىمداعى جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كولىك مينيسترلىگى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كولىك مينيسترلىگى اراسىنداعى تەڭىز كەمەلەرى ەكيپاجى مۇشەلەرىنىڭ ديپلومدارىن ءوزارا تانۋ تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى دۇنيەجۇزىلىك نومىرلەۋدىڭ 7-ءشى ايماعىن نومىرلەۋدى پايدالانۋ تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى تۋريزم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى «چەليابينسك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى» فەدەرالدى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىك جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىنىڭ قوستاناي فيليالىنىڭ قىزمەتى تۋرالى كەلىسىم; 2010 جىلدىڭ 9 جەلتوقسانىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋ سالاسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمنىڭ قولدانىسىن ۇزارتۋ جانە وعان وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى حاتتاما; قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن رەسەي فەدەراتسياسى تەرگەۋ كوميتەتىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى اراسىنداعى كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ قىزمەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ءوزارا تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى اراسىنداعى 2025–2026 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق مينيسترلىگى اراسىنداعى قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم; «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق مەن «روسسيسكيە جەلەزنىە دوروگي» ااق اراسىنداعى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق, Xi’an Free Trade Port Construction and Operation Co. Ltd جانە «سلاۆترانس-سەرۆيس» اق اراسىنداعى جوبانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى كەلىسىم; «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق مەن «فينينۆەست» جشق اراسىنداعى نيەتتەستىك تۋرالى مەموراندۋم; «سامۇرىق-ەنەرگو» اق مەن «فيرما ورگرەس» ااق اراسىنداعى ەكىنشى ەكىباستۇز گرەس-ءىنىڭ №3 جانە №4 ەنەرگيا بلوكتارىندا ءتيىمدى تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, لاستاۋشى زاتتاردىڭ شىعارىندىلارىن ازايتۋ ماسەلەسى بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم.