تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ تەاتر فەستيۆالى

ەكى جىلدا ءبىر وتەتىن بۇل فەستيۆال ەلىمىزدىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ورتا­لىق ازيا ءوڭىرىنىڭ رۋحاني, ما­دەني ومىرىندەگى ەلەۋلى وقيعا. 6-11 قا­راشا ارالىعىندا, ياعني 5 كۇن بويى تۇر­كيا, وزبەكستان, قىر­عىزستان, ازەربايجان, تاتار­ستان مەن ەلىمىزدىڭ تاڭداۋلى تەاتر­لارى شىمقالادا ونەر كورسەتىپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭداپ, تاجىريبە الماسادى.

ءىس-شارا مادەنيەت جانە اق­پارات مينيسترلىگى مەن شىم­كەنت قالاسى اكىمدىگىنىڭ قول­دا­­ۋى­مەن ءوتىپ جاتىر. ال فەس­تي­­ۆال­دى ۇيىمداستىرۋعا تىكە­لەي ات­سالىسقان – م.اۋەزوۆ اتىن­داعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترى.­ وسى توقسان بەس جىل­دىق تور­قالى تويدىڭ اياسىندا مەگا­پوليس­تىڭ ونەرسۇيەر قا­ۋىمى ازەر­باي­جان مەملەكەتتىك اكا­دە­ميا­لىق مۋزىكالىق تەاترى, وزبەكستان «دي­دور» مەملەكەتتىك جاستار ەكس­پەريمەنتالدى تەاتر-ستۋدياسى, ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەم­لەكەتتىك اكادەميالىق بالا­لار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى,­ قىرعىز­­ستان مەملەكەتتىك «ۋچۋر» جاستار ­تەاترى, بەرداق اتىنداعى قاراقالپاق مەملەكەتتىك اكادە­ميالىق مۋزى­كالىق تەاترى, تۇركيانىڭ الا­نيا قالالىق تەاترى, سامارقاند وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترى­ مەن عابدوللا توقاي اتىنداعى ء«اتنا» مەملەكەتتىك تاتار دراما تەاترى ساحنالاعان قويىلىمداردى تاماشالاي الادى.

جوعارىدا ايتقانىمىزداي, باۋىرلاس, تۇركىتىلدەس ەلدەردەن كەلگەن ونەر ۇجىمدارى 6-11 قاراشا كۇندەرى ج.شانين اتىنداعى اكا­دەميالىق قازاق دراما تەاترى مەن شىمكەنت قالالىق ورىس دراما تەاترىنىڭ ساحنا­لارىندا س.قاسىمبەكتىڭ «ات­جال­مان عاسىر», ش.ايتماتوۆتىڭ «بەتپە-بەت», ح.ءنيازيدىڭ «ساي­قى­مازاقتار ويىنى», پ.سە­يد­ليدىڭ «كيللەردەن تەلەگرام», ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «ۇلپان», ش.ايت­ماتوۆتىڭ «لۋۆر ۇيرەگى», ە.حە­مينگۋەيدىڭ «شال مەن تەڭىز», ءا.ءنا­ۋايدىڭ ء«لايلى-ءماجنۇن», سونداي-اق ا.گيليازوۆانىڭ «قار اس­تىنداعى قاينار بۇلاق» تۋىن­دىلارى كورەرمەن نازارىنا ۇسى­نىلادى.

فەستيۆالعا شاقىرىلعان قو­ناقتار اراسىندا تەاتر, كينو ونەرىنىڭ مايتالماندارى ءاسا­نالى ءاشىموۆ پەن تۇڭعىش­­باي جا­مانقۇلوۆتار قىزىل كىلەم­­نىڭ ۇستىمەن ءجۇرىپ, ۇلت تەاترى­نىڭ نەگىزىن سالۋشى ارىستاردىڭ ءبىرى جۇمات ءشانين­نىڭ ەسكەرتكىشى­نە گۇل شوقتارىن قويىپ, ايتۋلى ءىس-شارانىڭ ما­ڭىزدىلىعى مەن تەاتردىڭ ادامزات رۋحانيا­تىن­داعى الاتىن ورنى تۋرالى تەبىرەنە ءسوز قوزعادى. سونداي-اق شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى عابيت سىزدىقبەكوۆ قۇت­تىقتاۋ سوزىندە تۇركىتىلدەس حا­لىقتار اراسىنداعى مادەني باي­لانىستىڭ نىعايۋىنا فەستيۆال­دىڭ بەرەر پايداسى مول ەكەنىن جەتكىزدى.

«قۇرمەتتى ونەرسۇيەر قا­ۋىم, بارشاڭىزدى شانين اتىن­داعى اكادەميالىق قازاق دراما تەاترى­نىڭ 95 جىلدىعى­مەن قۇت­تىق­تاي­مىن. توقسان بەس جىل­دا ءتۇرلى كە­زەڭ­دەردى باس­تان وت­كەرگەن قالا­لىق تەاتر بۇگىندە مە­گاپوليستىڭ ەڭ ­اسىل قازىنالى مادەني وشاق­تارى­نىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. تەاتر جاس ۇرپاقتىڭ بو­يىنا ۇلتتىق قۇن­دىلىقتى ءسىڭىرۋ, تاريحي سانا­نى جاڭعىرتۋ باعىتىندا وتە ما­ڭىزدى قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. ءبىز الاش ارداقتىسى جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ وسى شاھاردا قىزمەت ەتىپ, قالالىق تەاتر­دىڭ ىرگەسىن قالاعان العاشقى تۇل­عا­­لاردىڭ ءبىرى بولعانىن ماقتانىش­پەن ايتامىز», دەدى اكىم.

سالتاناتتى جيىندا ءسوز سوي­لەگەندەر قاتارىندا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ وكىلى كۇمىس سەيىتوۆا جىلى لەبى­زىن ارناپ, مينيستر ايدا بالاەۆانىڭ ج.شانين اتىنداعى اكا­دە­ميا­لىق قازاق دراما تەاترىنىڭ 95 جىلدىعى مەن وسىعان وراي ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق فەس­تيۆالدىڭ اشىلۋىنا بايلانىستى جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.

ايتۋلى مەرەكەلىك كەشتە ج.شانين اتىنداعى تەاتر ۇجى­مى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك پەن مادەنيەتكە جاۋاپتى سالا­لىق مينيسترلىك تاراپى­نان تاعا­يىندالعان ءتۇرلى مارا­پاتقا يە بولدى.

سونىمەن قاتار فەستيۆال كۇندەرى تەاتر ماماندارىنىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتى مەن كاسىبي دەڭگەيىن جاقسارتۋ ماقساتىندا «شەبەرلىك ساباق­تارى» وتكىزىلە­دى. وندا بەكزات ونەر­دىڭ كاسىبي شەبەرلەرى, ە.ب.ۆاح­تانگوۆ اتىن­دا­عى تەاتر­دىڭ رەجيسسەرى, «التىن ماسكا­نىڭ» بىرنەشە دۇركىن يەگە­رى يۋري بۋتۋسوۆتىڭ, ت.جۇرگە­نوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ دوتسەنتى ايگۇل نارەمگەنوۆانىڭ, تەاترتانۋشى, وزبەكستان مەملەكەتتىك مۋزىكالىق كومەديا تەاترى­نىڭ (وپەرەتتا) ديرەكتورى بۋري گانيەۆتىڭ شەبەر­لىك ساباق­تارى ۇيىمداستىرىلادى. تار­قاتىپ ايتقاندا, يۋ.بۋتۋسوۆ «رەجيس­سۋرا», ا.نارەمگەنوۆا «اكتەردىڭ ساحنالىق ءۇنى», ب.گانيەۆ «تەاتر ءىسىن ۇيىمداستىرۋ (مەنەدجمەنت)» تاقىرىپتارىندا ءدارىس وقىپ, اكتەرلەر شەبەرلىگىن شىڭدايدى.

فەستيۆالدىڭ قورىتىندىسى مەن جابىلۋ سالتاناتى 11 قاراشا كۇنى شىمكەنتتەگى «Tulip Hall» ما­دەنيەت سارايىندا وتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. كەش بارى­سىندا ۇزدىك ونەرپازدار مەن شىعار­ما­شىلىق ۇجىمدارعا ارنايى سىي­لىقتار تابىستالادى.