كسرو اسكەرى ساپىندا يادرولىق وقتۇمسىقتارعا ارنالعان زىمىراندار ۇشىرىپ, سىناققا قاتىسقان جان شىمكەنتتە تۇرادى. بۇل جاۋاپتى ءارى قۇپيا اسكەري مامان يەسىنىڭ اتى-ءجونى – دۇيسەنبەك دارىباەۆ.
ول قازىرگى بايدىبەك اۋدانى شالدار اۋىلىندا تۋعان. 1990 جىلى اسكەر قاتارىنا الىنىپ, لەنينگراد قالاسىندا اسكەري بورىشىن وتەيدى. د.دارىباەۆ كوپبالالى وتباسىدان شىققان ءۇيدىڭ كەنجەسى بولدى. اكەسى مايدانگەر بولعاندىقتان, دۇيسەنبەك تە اسكەردە قىزمەت ەتۋدى قالادى.
التى ايلىق وقۋ-جاتتىعۋدان سوڭ اعامىزدىڭ الدىندا كەيىنگى اسكەري بورىشىن قايدا وتەيتىنى تۋرالى تاڭداۋ تۇرادى. ءسويتىپ ول بىرنەشە قازاق جىگىتىمەن اقىلداسىپ, بەلارۋس ەلىن تاڭدايدى. بەلارۋستىڭ ۆيتەبسك وبلىسى زاسلونوۆ پوسەلكەسىندەگى اسكەري بولىمشەگە تۇسەدى. ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي يادرولىق قارۋ-جاراقپەن جاقىن تانىسۋعا رۇقسات دەگەن قاۋلى شىعادى. مۇنداي قۇجاتتار كەزىندە مەملەكەتتىك قۇپيا سانالدى. دۇيسەنبەك 9م79 ۇشىرۋ قوندىرعىسىنىڭ وپەراتورى بولعان. دوڭعالاقتى وزدىگىنەن جۇرەتىن قوندىرعى سۋدا دا جۇزە الادى. اسكەردە قازاق ساربازىنىڭ مىندەتى ۇشىرۋ قوندىرعىسىنا زىمىراندى قابىلداپ الۋ ەدى. زىمىرانداردى تاڭباسىنا قاراي اجىراتادى. ماسەلەن, اا-86 ماركالى زىمىران – يادرولىق وقتۇمسىقتى راكەتا. اسكەري ءتارتىپ بويىنشا زىمىراندى قابىلداپ الىپ ۇشىرىپ جىبەرۋ 15 مينۋت ۋاقىتتى الۋعا ءتيىس. اعامىزدىڭ ايتۋىنشا, 120 شاقىرىم جەرگە ۇشىرىلعان زىمىران 1 مينۋت 20 سەكۋند ىشىندە جەتىپ بارادى ەكەن.
كەيىپكەرىمىز مالىمدەگەندەي, كسرو زامانىندا ءتورت سىناق الاڭى بولىپتى. بۇلار – سەمەي, كاپۋستين يار, جاڭا جەر, ازعىر پوليگوندارى. جاڭا جەردە وتە جويقىن جارىلىس جاسالعان. ونىڭ بيىكتىگى ونداعان شاقىرىمعا سوزىلعان. جارىلىس قۋاتى 100 كيلوتونناعا جەتكەن. يادرولىق بومبا جارىلعاندا راديۋسى 5 شاقىرىم اۋماقتى وت-جالىن شارپيدى. ءارى قاراي جارىلىس تولقىنى الدىنان كەزدەسكەن بۇكىل نارسەنى جايپاپ, جوق قىلادى. ودان كەيىنگى رادياتسيا بارلىق تىرشىلىك اتاۋلىعا وراسان زيانىن اكەلەدى. رادياتسياعا ۇشىراعان ايماق جۇزدەگەن جىل بويى تۇرۋعا جارامسىز بولىپ قالادى. وسىنداي جويقىن قارۋدى جاراتىن مامان رەتىندە جاتتىققان اعامىز زىمىرانداردىڭ قۋاتى قيساپسىز قۇدىرەتكە يە ەكەنىن مويىندايدى.
«ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن ەلدەر زىمىراندارمەن سوعىساتىن حالگە جەتتى. قازىر راكەتالاردىڭ مۇمكىندىگى ارتىپ, ءتىپتى دالدىگى مەن جارىلىس قۋاتى جاعىنان دامىپ كەتتى. سوعىس كەزىندە زىمىران تۇسكەن جەر اينالاسىن تىپ-تيپىل قىلىپ جىبەرەدى. سول ءۇشىن راكەتالىق اسكەردىڭ اسكەر سالاسىنداعى مارتەبەسى مەن ورنى بۇگىنگى تاڭدا وتە جوعارى. سوندىقتان ەلىمىز اسكەري ونەركاسىپ كەشەنىن وركەندەتۋ باعىتىندا ءبىرىنشى كەزەكتە زىمىران قۇراستىرۋ سالاسىن قولعا العان ءجون. وسى كۇندە سوعىسۋ تاكتيكاسى وزگەرگەن. ءدال تيەتىن زىمىران, دروندارمەن اتقىلايدى. شەشىم قابىلدايتىن شتابتىڭ كوزىن جويساڭ ءبىتتى, جاۋدىڭ ءجۇرىسىن جاڭىلدىرىپ جىبەرەسىڭ. سول سەبەپتى الەمدە بولىپ جاتقان بۇگىنگى گەوساياسي تۇراقسىزدىقتارعا قاراپ, وتاندىق زىمىراندار ءوندىرىسىن دامىتۋدىڭ قاجەتتىلىگى وزدىگىنەن تۋىندايتىنىن بايقاۋ قيىن ەمەس», دەدى قورعانىس سالاسىنىڭ ارداگەرى.
سونداي-اق بۇرىنعى قۇپيا اسكەر ساربازىنىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە وداق تارقاماي تۇرعاندا 9م79 ۇشىرۋ قوندىرعىسى دا, قۇرلىقارالىق زىمىراندار دا بولعان. قازىر ۇزاق قاشىقتىعى 500 شاقىرىمعا دەيىنگى زىمىراندار وتاندىق قورعانىس ارسەنالىندا ءالى دە بار. بىراق ولاردىڭ وقتۇمسىقتارىنىڭ ەشقايسىسى – يادرولىق ەمەس. اعامىزدىڭ اسكەردە ءوزى سەكىلدى زىمىران ۇشىرۋ قوندىرعىسىنىڭ وپەراتورى بولعان ءبىر ورىس دوسى بولعان ەكەن. تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارى وسى كاسىبىن ءارى قاراي جالعاستىرعان الگى دوسى بايقوڭىر عارىش ايلاعىندا مامان بولىپ جۇمىس ىستەپتى. سول سەبەپتى قازاق جاستارىن زىمىران سالاسى ىلىمىنە وقىتىپ, كوبىرەك مامان دايارلاپ شىعارۋ قاجەتتىگىن ايتادى ارداگەر.
2020 جىلى پرەزيدەنت جارلىعىنا سايكەس يادرولىق سىناقتار مەن جاتتىعۋلارعا قاتىسقان ساربازدار سوعىس ارداگەرلەرىنە تەڭەستىرىلدى. بىراق ونى دالەلدەۋ د.دارىباەۆقا وڭايعا سوقپادى. قانشاما قۇجات جيناپ, سوناۋ بەلارۋس ەلىنە سۇراۋ سالۋىنا تۋرا كەلدى. اقىرىندا شىنىمەن دە يادرولىق سىناقتارعا تىكەلەي قاتىسى بار سارباز بولعانىن دالەلدەپ شىقتى. سونىمەن قاتار ونىڭ 3-توپ مۇگەدەكتىگى ساۋلەلى رادياتسياعا بايلانىستى ەكەنىن ارنايى مەديتسينالىق مەكەمە راستاپ, ءتيىستى انىقتاما بەرگەن. بۇگىنگى تاڭدا كەيىپكەرىمىز وسى مارتەبەسى ارقىلى مەملەكەت تاراپىنان الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتى پايدالانىپ ءجۇر.