قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى, قازاقستان اقىن-جىرشىلار وداعىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كوكەن شاكەەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا وراي تۋعان جەرى كوكشە وڭىرىندە كەڭىنەن اتالىپ وتىلۋدە. مازمۇنى مول مەرەيتوي «كوكەن شاكەي ۇلى: ايتىستاعى التىن كوپىر» اتتى كولەمدى عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنتسيادان باستاۋ الدى.
كەشەگى جامبىل, كەنەن, دوسكەي, شاشۋبايلار باستاعان حالىق اقىندارى مەن بۇگىنگى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ايتىس ونەرىنىڭ ورتاسىندا التىن كوپىر بولعان كوكەن شاكەەۆتىڭ شىعارماشىلىعى, اقىندىق قۋاتى جاقۇتتاي جارقىراپ كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى بولۋدا. كونفەرەنتسيادا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرنار جاركەشوۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, ايتىستىڭ اقتانبوزىنا ارنالعان اۋقىمدى شارانىڭ شاشباۋىن كوتەرىسىپ كەلگەن ەل اعالارىنا العىسىن جەتكىزدى. ايتىس ونەرى وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارى قىننان سۋىرىلعان قىلىشتاي جارق ەتكەندە قۋانباعان قازاق جوق شىعار. سول ساتتە ۇلتتىق ونەردىڭ تىزگىنىن قولعا العان كوكەن شاكەەۆ, ماناپ كوكەنوۆ سەكىلدى حالىق اقىندارى باستاعان ەل ىشىندەگى تۋما تالانتتاردىڭ باسىن قوسىپ, ايتىستىڭ سالتاناتتى كوشىن بولاشاققا باستاعان قازاق رۋحانياتىنىڭ تاۋ تۇلعالارىنىڭ ءبىرى, قازىرگى ايتىس اقىندارىنىڭ رۋحاني ۇستازى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ءجۇرسىن ەرمان دا كونفەرەنتسيادا ءسوز سويلەپ, كوكەن اقىنمەن كەزدەسكەن كەزىندەگى ەستەلىكتەرىن ايتىپ بەردى.
كونفەرەنتسيادا عىلىمي-تانىمدىق تۇرعىدا باياندامالار وقىلدى. بەلگىلى اقىن قورعانبەك امانجول «كوكەن اقىننىڭ كوكشە ونەرىندەگى كوشباسشىلىعى», ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى قويلىباي اسانوۆ «كەڭەس داۋىرىندە وتكەن اقىندار ايتىسىنىڭ قوعامدىق-الەۋمەتتىك ءمانى», ءۇش دۇركىن «التىن دومبىرا» يەگەرى مۇحتار نيازوۆ «حالىق اقىندارى كوكەن شاكەي ۇلى مەن ماناپ كوكەنوۆ اراسىنداعى شىعارماشىلىق بايلانىس», ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ءسابيت جامبەك «ارقانىڭ ايتىس ءداستۇرى ءھام ارقالى اقىندارى» تاقىرىپتارىن قاۋزاپ, تەرەڭنەن تولعادى.
مەرەيتوي وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن «كوكشەنىڭ كوك سەمسەرى كوكەن اقىن» اتتى قازاقستان مەن قىرعىز ەلدەرىنىڭ ايتىس اقىندارى, ءداستۇرلى انشىلەرى, جىرشى-تەرمەشىلەرى اراسىندا حالىقارالىق اقىندار ايتىسىمەن جالعاستى. حالىقارالىق ايتىستى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, بەلگىلى ايتىسكەر اقىن امانجول التاەۆ جۇرگىزدى. ايتىسقا ءجۇرسىن ەرمان توراعالىق ەتتى. القالى جيىنعا اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى مارات احمەتجانوۆ قاتىسىپ, اق جارما تىلەگىن ءبىلدىردى. الامان ايتىسقا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا قۇتتىقتاۋ حاتىن جولدادى.
قازىلار القاسىنىڭ مۇشەسى, قىرعىزستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قىرعىزستاننىڭ ەل جازۋشىسى, قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى قايرات يماناليەۆ ەكى ەلدىڭ دوستىق ۇلگىسىندەگى تاماشا تەڭەۋلەر كەلتىرىپ, ءسوز سويلەدى.
– قازاق, قىرعىز ەكى كوز بولسا, ال الاتاۋ ورتاداعى مۇرىنى. قانداي تاعدىر بىزگە كەز بولسا, انتتاسقانبىز دايىن بىرگە تۇرۋعا. ءبىزدىڭ ءتىلىمىز دە, ءدىلىمىز دە, سالت-ءداستۇرىمىز دە ەگىز. الميساقتان ءبىز وسىلاي قۇستىڭ ەكى قاناتىنداي بولعان حالىقپىز, – دەدى ول.
ەكى ەلدەن بارلىعى 18 اقىن ايتىستى. ماقسات احانوۆ, جانسايا مۋسينا, مۇحامەد قونقاەۆ, نۇرلان ەسەنقۇلوۆ, اسپانبەك شۇعاتاەۆ سىندى قازاق ەلىنىڭ جۇيرىك اقىندارى كورشىلەس قىرعىز ەلىنىڭ توكپە اقىندارى امانتاي كۋتماناليەۆ, ازامات بولگونباەۆ, كۋبات تۋكەشوۆ, نۇرسۇلتان مالدىباەۆ, جامايكا توكونوۆالارمەن بابادان قالعان جىر بايراعىن كوتەرىپ, ءسوز قاعىستىردى. ەكى ەلدىڭ ءداستۇرلى انشىلەرى ايگۇل قوسانوۆا مەن ەلزار وسكونباەۆا, كۇيشىلەر بەكزادا دوستياروۆا مەن زاكيربەك دۇيشونبەك ۇلى, جىرشىلار ەلمۇرا جاڭابەرگەنوۆا مەن سامات كوچورباەۆ, تەرمەشىلەر ارافات ىسقاقوۆ پەن قۇندىز تاشتاناليەۆا كوپشىلىكتى ونەرلەرىمەن ءتانتى ەتتى.
ءدۇبىرلى دودانىڭ باس جۇلدەسىنە ەكى ەلدىڭ قوس جۇيرىگى ماقسات احانوۆ پەن قىرعىزدىڭ جىر قىرانى امانتاي كۋتماناليەۆ يە بولدى.
كوكشەتاۋ