عالام عاجاپتارى: ايداعى ەسكەرتكىش

ەرەكشەلىگى سول, ءمۇسىننىڭ جانىنداعى تاقتايشادا عارىش ساپارى كەزىندە قازا بولعان 14 ادامنىڭ اتى-ءجونى جازىلعان. ونىڭ ىشىندە اتاقتى يۋري گاگاريننىڭ دە ەسىمى بار. وسىناۋ يگىلىكتى يدەيا العاش كوتەرىلگەندە بەلگيالىق سۋرەتشى پول ۆان حەيدونك جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الادى. وعان جۇكتەلگەن مىندەت وڭاي ەمەس ەدى. ويتكەنى ءمۇسىن جەڭىل ءارى بەرىك بولۋى كەرەك, سونىمەن قاتار تەمپەراتۋرانىڭ كۇرت وزگەرۋىنە توتەپ بەرۋگە ءتيىس. ناتيجەسىندە, بيىكتىگى 8,5 سم بولاتىن شاپ-شاعىن ءمۇسىن اي بەتىندە ءالى كۇنگە دەيىن مىزعىماي تۇر.

الىپ ءمۇسىننىڭ استارى

الەمگە ايگىلى بۇل ءمۇسىننىڭ جانىن­دا ءبىر رەت سۋرەتكە ءتۇسۋ ءۇشىن نيۋ-يورككە بارۋدى ارماندايتىن ادامدار بار. بيىكتىگى – 93 مەتر, سالماعى 125 توننا بولاتىن بۇل الىپ ەسكەرت­كىشتىڭ تاريحى دا قىزىق.

باستاپقىدا فرانتسۋزدار ءمۇسىندى, ال امەريكالىقتار ونىڭ تۇعىرىن جاساۋعا كەلىسىپتى. وكىنىشكە قاراي, 1876 جىلى ەكى جاق تا ءوز جۇمىسىن ۋاقتىلى اياقتاي الماعان. بىراق بۇل كەزدە فرانتسۋزدار ەسكەرتكىشتىڭ قولى مەن فاكەلىن (الاۋ) دا­يىنداپ ۇلگەرگەن-ءدى. ولار سونىڭ ءوزىن جار­ناماعا جاراتىپ, فيلادەلفياداعى بۇكىل­الەمدىك كورمەگە اكەلدى. وسىلايشا, جەر-جەردە الىپ ءمۇسىننىڭ اتاعى جايىلا باستادى. ارادا ون جىل وتكەندە عانا كوپتەن كۇتكەن بوستاندىق ءمۇسىنىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى.

اۋادان اقشا جاساعان

مۇنداي دا بولادى ەكەن-اۋ. يتا­ليالىق سۋرەتشى سالۆاتورە گا­راۋ 2021 جىلى كوزگە كو­رىن­بەي­تىن «Io sono», قازاقشالاساق, «مەن بارمىن» اتتى ءمۇسىنىن 15 000 ەۋ­­روعا ساتقان.

تاڭعالماسقا شاراڭ جوق. بۇل ءمۇسىن راسىمەن فيزيكالىق تۇرعىدا جوق. ونى ۇستاي دا المايسىڭ, كورە دە المايسىڭ. اۆتور وسى ءبىر ونەر تۋىندىسىن «تەك ەنەرگيا, كۇش ءھام ويلاردان تۇرادى» دەپ تۇسىندىرەدى. ءتىپتى ءباس­سايىس كەزىندە ء«مۇسىندى ورنالاستىرۋعا 1,5 x 1,5 مەتر كەڭىستىكتى بوساتىڭدار», دەپ حالىقتى ساستىرعان. ناتيجەسىندە, س.گا­راۋدىڭ ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ, جەكە كوللەكتسيونەر ءمۇسىندى سەرتيفيكاتىمەن قوسىپ ساتىپ العان.