ىلگەرىلەۋ بار, ىركىلىس تە جوق ەمەس

وتىرىستا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى نۇرلان بايبازاروۆ, قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ, سونداي-اق ۇلتتىق بانكىنىڭ توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ بايانداما جاسادى. سالالىق ديناميكا, ينۆەستيتسيا تارتۋ باعىتىندا جوسپارلى كورسەتكىشتەردەن ارتتا قالعان بىرقاتار ءوڭىر اكىمدەرى تىڭدالدى.

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, بيىلعى 9 ايدا ءىجو ءوسىمى 4%-عا جەتتى. بۇل كورسەتكىش نەگىزىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى (+11,4%), قۇرىلىس (+10,1%), ساۋدا (+6,3%), وڭدەۋ ونەركاسىبى (+4,8%) سالالارىندا بولعان. اتالعان كەزەڭدە مۇناي ءوندىرۋ كولەمى تومەندەپ كەتتى.

پرەمەر-مينيستر مۇنايدان تىس سەكتورلاردىڭ ەسەبىنەن ەكونوميكانىڭ ءوسۋى مەملەكەت باسشىسى قويعان مىندەتتەرگە سايكەس ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ شارالارىنىڭ جالعاسىپ جاتقانىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.

اكىمدىكتەر مەن مينيسترلىكتەردىڭ ماقساتتى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋدەگى بەلسەندى جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى. بۇگىنگى تاڭدا نەگىزگى پارامەترلەر بويىنشا الماتى, قارا­عاندى, قىزىلوردا, پاۆلودار, تۇركىس­تان, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا, استانا مەن شىمكەنت قالالارىندا تۇراق­تى وسىمگە قول جەتكىزىلدى. ەڭ تومەن كورسەت­كىشتەر اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, جامبىل, باتىس قازاقستان, اقمولا وبلىستارىندا تىركەلدى.

«ارتتا قالعان سالالاردى جەدەلدەتۋگە قاجەتتى شارالاردى دەر كەزىندە قابىلداپ, كۇندەلىكتى مونيتورينگ جۇرگىزۋ كەرەك. اكىمدىكتەر وڭدەۋ ونەركاسىبىن قولداۋ­عا, سونداي-اق قۇرىلىس پەن ساۋدانى ىنتا­لاندىرۋعا باسا نازار اۋدارۋى قاجەت. مۇندا ۇلكەن رەزەرۆتەر بار», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.

وتىرىستا نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 11 ءوڭىر جوسپارلى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزبەگەن.

«سالالىق مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىك­تەر ءونىمدى ساتۋ نارىقتارى مەن ەكسپورت­تىق تاۋارلاردى كەڭەيتۋ ءۇشىن كاسىپكەرلەرگە تۇراقتى تۇردە قولداۋ كورسەتۋگە ءتيىس. وندىرىستەردى ەلىمىزگە كوشىرۋ ءۇشىن شەتەلدىك كاسىپورىنداردى ىزدەپ تاۋىپ, وسىندا ورنالاسقان وندىرىستەردە لوكاليزاتسيانى ارتتىرۋعا جاردەمدەسۋ كەرەك. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار بويىنشا نىسانالى ينديكاتوردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. بارىڭىزگە وسىنداي مىندەت قويىپ وتىرمىن», دەپ تاپسىرعان و.بەكتەنوۆ, وڭدەۋ سەكتورى, اگروونەركاسىپ, كولىك, لوگيس­تيكا, سونداي-اق سۋمەن, ەلەكترمەن جابدىق­تاۋ سالالارىن ەرەكشە نازارعا الۋ كەرە­ك­تىگىن اتاپ ءوتتى. سىرتقى ىستەر مينيستر­لىگىنە ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىسىن كۇشەي­تىپ, ونىڭ ناتيجەسى مەن پروبلەمالىق ماسەلە­لەردى ينۆەستيتسيالىق شتاب وتىرىستارىنا اي سايىن ۇسىنىپ وتىرۋى مىندەت ەتىپ قويىلدى.

ينفلياتسيا دەڭگەيىن باقىلاۋ مەن تومەن­دەتۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالار جوس­پا­رىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە پرەمەر-مي­نيستر ءوڭىر اكىمدەرىنە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلار باعاسىن تۇراقتاندىرۋ جۇ­مىسىن جالعاستىرۋدى تاپسىردى. قىر­كۇيەك ايىندا ينفلياتسيا 8,3%-عا دەيىن باياۋلادى.

باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى وتاندىق تا­ۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ مەن جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسىن ارتتىرۋ بولىپ قالا بەرمەك. پرەمەر-مينيستر الەۋەتى جوعارى شاعىن, ورتا كاسىپورىنداردى قولجەتىمدى قاراجاتپەن قامتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سونىمەن قاتار ونەركاسىپ, قارجى, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرى «اتامەكەن» پالاتاسىمەن بىرلەسىپ, وتاندىق تاۋارلاردى قولدانۋدىڭ ءتيىمدى مونيتورينگىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت.

قاراجاتتى يگەرۋ بويىنشا بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرىنە قارجىلىق ءتارتىپتى كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.

«مەملەكەتتىك پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىق رەسۋرستاردى ەكونوميكانىڭ ساپالى وسۋىنە جۇمىلدىرۋى كەرەك. قازىرگى جاعدايدا بۇل وڭاي شارۋا ەمەس. سوندىقتان وسى باعىتتاعى كۇش-جىگەردى ەسەلەي ءتۇسۋ قاجەت. ول ءۇشىن مينيسترلىكتەر مەن وڭىرلەر ۇيلەسىمدى ءارى ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.

سونىمەن قاتار ۇكىمەت وتىرىسىندا ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭنىڭ ءوتۋ قورىتىندىلارى جونىندە سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلەرىنىڭ, بىرقاتار ءوڭىر اكىمدەرىنىڭ باياندامالارى تىڭدالدى.

ەلىمىزدە بيىل اتالعان كەزەڭدە سۋ تاپشىلىعى بولعان جوق. ديقاندار ەگىن شىعىنىنسىز, تولىق كولەمدە ەگىندىك سۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. وڭتۇستىك ايماقتارعا تۇراقتى سۋارۋ ءۇشىن 10,9 تەكشە كم سۋ بەرىلدى.  جالپى كولەمى 1,5 ملن گەكتاردان استام سۋارمالى جەرلەردە شارۋالار ءداندى, مايلى داقىلدار, جەمشوپ, باقشا داقىلدارىن, ماقتا, كارتوپ, كۇرىش, كوكونىستەر, قانت قىزىلشاسىن ءوسىردى. ونىڭ ىشىندە 397,3 مىڭ گەكتار القاپتا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى پايدالانىلدى.

«مەملەكەت باسشىسى حالىققا جول­داۋىندا ەكونوميكا سالالارىندا, اسىرەسە اۋىل شارۋاشىلىعىندا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن  كەڭىنەن قولدانۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. ەلىمىزدە سۋ قورى كوپ ەمەس. سوندىقتان ونى بارىنشا ۇنەمدەپ جۇمساپ, حالىقتى عانا ەمەس, ءبىرىنشى كەزەكتە بيزنەستى سوعان ىنتالاندىرىپ وتىرۋ كەرەك. وڭىرلەر سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى بار ەگىس القاپتارىن ۇلعايتۋ جونىندەگى ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋگە ءتيىس», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.

سونداي-اق سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جوسپارىنان ەداۋىر ارتتا قالعان ايماقتار اتالدى. ماسەلەن, جام­بىل, قاراعاندى جانە اتىراۋ وبلىس­تارى­نىڭ بەكىتىلگەن ينديكاتورلارى تومەن­دەتىپ جىبەردى. سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان جانە جەتىسۋ وبلىستارى جوس­پاردى ورىنداي المادى. اتالعان وڭىرلەر­دىڭ اكىمدىكتەرىنە كورسەتكىشتەردى قايتا قا­راپ, ءتيىستى شارالار قابىلداۋ تاپسى­رىل­دى. سۋارۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ارقى­لى بەلگىلەنگەن جوسپار ارتىعىمەن ورىن­دالعان قىزىلوردا وبلىسى وڭ مىسال رەتىن­دە كەل­تىرىلگەن. بۇل تاجىريبەنى باسقا وڭىر­لەردە, اسى­رەسە ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندە قول­دانۋ كەرەك, دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ. سوندىق­تان سۋ ۇنەم­دەۋ تەحنولوگيالارىن قولدا­نىپ, سۋ­دى كوپ قا­جەت ەتەتىن داقىلدار اۋما­عىن وڭ­تاي­لان­دى­رۋ بويىنشا شارالار قابىلداعان ءجون.

پرەمەر-مينيستر ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭدە كورشى ەلدەرمەن ساپالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن شەكارالاس ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى. سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى سۋ قويمالارىن تولتىرا وتىرىپ, سۋارۋ كەزەڭىندە سۋدىڭ ىسىراپ بولۋىن ازايتۋ ارقىلى كەلەسى ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭنىڭ باس­تالۋىنا ساپالى دايىندىق جۇرگىزۋى قاجەت.

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مۇمكىندىگىنشە قىسقا مەرزىمدە سۋ رەسۋرس­تارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىمەن ەگىنشىلەرگە سۋ بەرۋ قىزمەتتەرىنىڭ قۇنىن سۋبسيديالاۋ مەن سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ينۆەستيتسيالاۋ كەزىندە شىعىنداردى وتەۋ فۋنكتسيالارىن دا بەكىتىپ بەرگەنى ءجون.

سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ىنتالان­دىرۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ازىرلەۋ ماڭىزدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مەن سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىكتەرىنە ءتيىستى تاپسىرما بەرىلدى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مىندەتى – سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانا وتىرىپ, سۋارمالى القاپتاردى جىل سايىن 150 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتۋ.