بۇيرەكتەگى تاستى ۋاتاتىن اپپارات

ايتا كەتۋ كەرەك, اپپاراتتى ىسكە قوسۋعا قالا اكىمدىگى تاراپىنان ۇلكەن قولداۋ كورسەتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, مەديتسينالىق تەحنيكانى جوندەۋگە «قايىرىمدى قالا» قورىنان قارجى ءبولىنىپ, قۇرىلعىنىڭ قوسالقى بولشەكتەرى شەتەلدەن ساتىپ اكەلىندى. سونىمەن ليتوتريپتەر «Compact Sigma» اپپاراتى قايتا جۇمىسىنا كىرىسكەلى, دارىگەر ماماندار شىمكەنت قالاسى مەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنا قايتادان وسى قۇرىلعىمەن مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتە باستادى.

بۇل جەردە قولدانىلاتىن ەم-شارانىڭ نەگىزگى ءتاسىلى مىناداي: دىبىستىق نەمەسە سوققىلىق تولقىنداردى قولدانۋ ارقىلى تاستار مايدا-مايدا جارىقشاقتارعا ءبو­لىنىپ كەتەدى دە, كەيىن ول اعزادان نەسەپ ارقىلى شىعارىلادى. ياعني ەمدەۋ شاراسى ديستانتسيالىق سوققىلىق-تولقىندىق ءادىس ارقىلى جۇرگىزىلەدى.

ستاتيستيكالىق مالىمەتكە كوز جۇگىرت­سەك, بۇيرەك, ءزار شىعارۋ جۇيەسىندەگى تاسپەن جى­لىنا شامامەن 880-920 ناۋقاس دارىگەرگە جۇگىنەدى. قالالىق №1 كلينيكالىق اۋرۋحاناسىندا بوسانعان ايەلدەر مەن مۇ­گەدەكتىگى بار ناۋقاستارعا دا وسى قۇرىل­عى­مەن ەمدىك شارا كورسەتۋ قاراستىرىلعان.

اتالعان كلينيكالىق اۋرۋحانانىڭ ۋرولوگيا بولىمشەسىندە اعا ورديناتور بولىپ جۇمىس ىستەيتىن دارىگەر جومارت ءابجاپاروۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل اپپارات اۋرۋحانادا ەكى جىلدان بەرى ىستەمەي تۇر­عان. ودان بەرى دارىگەرلەر قانشاما جەرگە شىعىپ, قۇرىلعىنى جوندەپ بەرۋگە ءوتىنىش جاساعان. بىراق بەرىلگەن ۋادە اياقسىز قالىپ, بۇل ماسەلە كەرەكتى دەڭگەيىندە شەشىلمەي قالىپ قويا بەردى. №1 كلينيكالىق اۋرۋحاناعا قايرات قاليبەكوۆ باس دارىگەر بولىپ كەلگەلى قالالىق اكىمدىك­پەن, ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقار­ما­سىمەن بىرگە وسى ماسەلەنى شەشۋگە بىلەك سى­بانا كىرىسىپ, اقىرى ءبىر ناتيجەسىن شى­عاردى.

«اتالعان قۇرىلعى ىسكە قوسىلعاندا ءبىرىنشى كەزەكتە پاتسيەنتتەر راحمەتىن ايتتى. كلينيكالىق اۋرۋحانا مەگاپوليسكە قاراعانىمەن, قوسىمشا تۇركىستان وبلىسىنىڭ دا ناۋقاستارىن قابىلداي بەرەدى. ءبىز رەسپۋبليكانىڭ وڭتۇستىك ايماعى, ەڭ ىستىق ولكەسىندە تۇراتىندىقتان, مۇندا باسقا وڭىرلەرگە قاراعاندا بۇيرەك تاسى اۋرۋىمەن اۋىراتىن ادام سانى الدەقايدا كوپ بولىپ كەلەدى. سەبەبى ىستىق كليماتتا ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ بۇيرەگىندە تاس پايدا بولۋ قاۋپى قاشاندا جوعارى بو­لادى. سوندىقتان دا وسى كلينيكاعا بۇي­رەگىندەگى تاسپەن قينالىپ كەلەتىن ناۋ­قاستار سانى جىلدا كوپ تىركەلەدى. بۇل اپپارات ەمدەۋ تاسىلىنەن بولەك, مەملەكەتكە ەكونوميكالىق جاعىنان دا وتە پايدالى. ويتكەنى بۇيرەكپەن اۋىراتىن ادامدى اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ كەرەك. ول ناۋقاسقا قاراۋعا مەملە­كەت قا­زىناسىنان بەلگىلى ءبىر سومادا اقشا بولىنەدى. ال اپپاراتتىڭ كومەگىمەن ەشقان­داي اۋرۋحاناعا جاتۋدىڭ قاجەتى جوق. بىرنەشە مينۋتتىڭ ىشىندە ەمدىك شارا جۇرگىزىپ, اۋرۋىنان ايىقتىرۋعا بولادى. قالايشا دەيسىزدەر عوي. ەلەكتر-ماگنيتتىك تولقىنمەن تاسقا سوققى جاسالىپ, ول سول سوققىدان وزدىگىنەن تەربەلىپ, ءبۇتىن تۇرعان تاس بىرتىندەپ ۇساق بولشەكتەرگە ىدىراي باستايدى. ۇگىتىلگەن تاس كەيىن نەسەپ ارقىلى سىرتقا شىعىپ كەتەدى. ماسەلەن, اكۋستيكاسى جوق عيماراتتا دىبىستىق تولقىن قابىرعالارعا بارىپ سوعىلاتىنى سەكىلدى, بۇل جەردە دە ەلەكتر-ماگنيتتىك تولقىندار اسەرىنەن تاستا ءدىرىل پايدا بولىپ, ول جوعارىدا ايتقانىمداي, مايدا-مايدا بولشەكتەرگە ۇساقتالا باس­تايدى. ال وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ەلەكتر-ماگنيتتىك تولقىنعا ەشقانداي كەدەرگى جوق. ونىڭ تولقىنى بارلىق دەنەدەن ءوتىپ كەتە بەرەدى. سونىڭ ىشىندە ادام اعزاسى دا بار. تاستىڭ ۇلكەندىگى مەن تىعىزدىعىنا قاراي بۇل ەمدىك شارا ءارى كەتسە 5-10 مينۋتتى الادى. سودان سوڭ ناۋقاس تۇرىپ, ۇيىنە كەتە بەرسە بولادى. جازدىڭ ىستىق مەزگىلىندە كۇن سايىن 10 ادامعا دەيىن پاتسيەنت كەلەتىن. قازىر كۇن سالقىنداعالى بۇل كورسەتكىش بەس ادامعا ازايدى. سونىڭ وزىندە بۇيرەكتەگى تاسپەن كۇنىنە 5 ادامدى قابىلداۋ, ۇلكەن كورسەتكىش بوپ سانالادى. ال كۇز مەزگىلىندە اۋرۋلاردىڭ ازايۋىنىڭ سەبەبى, باسىندا ايتقانىمداي, كۇن سالقىندا تاستىڭ بۇيرەكتەگى قوزعالۋى باسەڭدەپ, ناۋقاستار دا شاعىمدانا بەرمەيدى», دەدى دارىگەر.

ماماننىڭ ايتۋىنشا, بۇيرەكتەگى تاس اۋرۋى قازىر جاسارىپ كەلە جاتىر ەكەن. دەگەنمەن ءتۇسىپ جاتقان ناۋقاستاردىڭ دەنى 25 پەن 50 جاس ارالىعىنداعى ەرلەر مەن ايەلدەر. سونىمەن بىرگە مامان بۇيرەككە تاس ءتۇزىلۋدىڭ التى ءتۇرلى سەبەبى بار ەكەنىن اتادى. سونىڭ ىشىندەگى ەڭ دۇرىس بولجامعا جاقىنىراعى – ادام اعزاسىنداعى زات الماسۋ ۇدەرىسىنىڭ بۇزىلۋى. ال زات الماسۋ ۇدەرىسىنىڭ قالپىنان جاڭىلۋىنا ىشەتىن سۋىمىز, جەيتىن تاماعىمىز بەن قورشاعان ورتا كوبىرەك اسەر ەتەدى. سودان سوڭ ىستىق كليماتتا ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ بۇيرەك تاس اۋرۋىنا ءجيى شالدىعۋىنىڭ سەبەبى, كۇن ىستىقتا ادام قانى قويۋلانىپ, ونداعى تۇز مينەرالدار تەز وتىرادى. ءسويتىپ بۇيرەككە بارىپ, ءبىرىنىڭ ۇستىنە ءبىرى جينالا بەرەدى. ادام وسىلاي بۇيرەك تاس اۋرۋىنا شالدىعادى. كىم ءبىلسىن, بۇرىندا دا ادامدار بۇيرەك تاسى كەسەلىمەن اۋىرعان بولۋى مۇمكىن. بىراق ەشكىم بارىپ تياناقتى تەكسەرىلمەگەندىكتەن, ول ستاتيستيكاعا ىلىنبەي قالىپ جاتاتىن. ال قازىر مەديتسينا دامىعان زاماندا بۇيرەكتە تاس بارىن انىقتاۋ كورسەتكىشى دە وسە ءتۇستى. سونىمەن بىرگە كەرى ستاتيستيكا دا, وكىنىشكە قاراي, ارتىپ وتىر.

«بۇيرەك تاسى اۋرۋىنا نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى. ول ادام ومىرىنە كەي كەزدە وتە قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن. ەگەر ناۋقاس بۇيرەگىندە تاس بار ەكەنىن ءبىلىپ, ەمدەلمەي جۇرە بەرسە ەرتەڭگى كۇنى ول تاس ۇلكەيىپ كەتىپ, ءتىپتى بۇيرەگىن ىستەن شىعارىپ جىبەرۋى عاجاپ ەمەس. ونداي كەزدە ەمدەۋدىڭ جالعىز ءتاسىلى وپەراتسيا جاساپ بۇيرەكتى الىپ تاستاۋدان باسقا ەشقانداي امال قالمايدى. قالالىق №1 كلينيكالىق اۋرۋحاناسى 2014 جىلدان بەرى بۇيرەك اۋىستىرۋمەن اينالىسادى. وسى ورگان ترانسپلانتاتسياسىنىڭ 35-40 پايى­ز جاعدايىندا بۇيرەكتى الماستىرۋدىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى دەر كەزىندە قارالماي, اسقىندىرىپ العان بۇيرەك تاس اۋرۋىنىڭ كىناسى. سوندىقتان ادامدار بۇيرەكتەرىن تەكسەرتىپ, ۇنەمى دارىگەرگە قارالىپ تۇرۋ كەرەك. ەگەر ناۋقاس الدىندا ءبىر رەت بولسىن وسى كەسەلمەن اۋىرعان بولسا, وندا ونىڭ قايتادان قايتالانۋ قاۋپى 80 پايىزعا دەيىن ارتادى. ياعني ءبىر مارتە بۇيرەگىنەن تاس الدىرعان ادامدا ەرتەڭگى كۇنى قايتادان تاس ءتۇزىلۋى مۇمكىن. سوندىقتان ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋ, رەنتگەن نەمەسە كومپيۋتەرلىك توموگرافياعا ءتۇسىپ, جىل سايىن تەكسەرىلىپ تۇرعان ابزال. كوپ جاعدايدا ادامدار حالىق ەمشىلەرىنە بارىپ ەمدەلىپ جاتادى. جالپى, مەديتسينا حالىق ەمشىلىگىن جوققا شىعارمايدى. بىراق ەمشىلەر ناۋقاسقا پايدادان گورى زيان كەلتىرىپ قويماۋىن بايقاۋى كەرەك. حالىق ەمشىلەرى بۇرىن تاجىريبەدەن وتكەن وزدەرىنىڭ تاسىلدەرىمەن ادامداردى ەمدەيتىن شىعار. بىراق ەسكى داستۇرگە سۇيەنگەن باقسى-بالگەرلەر بۇيرەكتەگى تاستىڭ حيميالىق قۇرامىن, ونىڭ ولشەمى مەن ورنالاسقان جەرىن بىلمەيدى. سول سەبەپتى تاس ورنىنان قوزعالىپ, نەسەپ جولىنا تۇسكەن كەزدە ادامعا دەنساۋلىعىنا وتە ۇلكەن قاۋىپ قاتەر تۋعىزۋى ىقتيمال. سوندىقتان ازاماتتار ءداستۇرلى مەديتسيناعا جۇگىن­گەندەرى دۇرىس. دەي تۇرعانمەن, ەگەر پاتسيەنت بۇيرەگىندە قورقاتىنداي قاۋىپ جوق ەكەنىن بىلسە, وندا پروفيلاكتيكالىق ياكي الدىن الۋ ماقساتىندا ءتۇرلى تابيعي شوپتەر مەن تۇنبالاردى باسقا دا حالىق ەمىشىلىگىن قولدانسا بولادى», دەدى دارىگەر ج.ءابجاپاروۆ.

وسى رەتتە مامان بۇيرەكتەگى تاس اۋرۋىن بولدىرماۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ ەكەنىن ايتادى. ەگەر ادام دەنە شىنىقتىرۋمەن شۇعىلدانسا, تاماق جەۋ ءتارتىبىن دۇرىستاسا, تەك تازا سۋ تۇتىنسا, الكوگولدى ىشىمدىكتەر مەن تەمەكى, ەسىرتكىگە جولاماسا, سونداي-اق ءتۇرلى ينفەكتسياعا شالدىقپاۋعا تىرىسسا, كۇن سايىن بويىن سەرگەك ۇستاپ جۇرسە, اۋىر جۇمىستارمەن ءوزىن زورىقتىرماسا وندا بۇيرەك تاس اۋىرىنا شالدىعۋعا ەشقانداي سەبەپ قالمايدى. كۇن سالقىن مەزگىلدە كوبىنەسە تۇماۋمەن اۋىرىپ قالاتىنىمىز بار. بىراق كوپ رەتتە تۇماۋدى ەلەڭ قىلماي, جۇمىس پەن ءۇيدىڭ اراسىندا شاپقىلاپ ءجۇرىپ وتكىزىپ جىبەرەمىز. بىلاي قاراعاندا بولماشى عانا تۇماۋ كەسەلى اسقىنىپ كەتسە ورگانيزمدە ودان دا ۇلكەن اۋرۋلار تۋعىزۋى ىقتيمال. ماسەلەن بۇيرەكتىڭ سوزىلمالى اۋرۋى پيەلونەفريتتى ايتساق بولادى. مەدي­تسينا عىلىمىنداعى تەوريادا بۇيرەك تاس اۋرۋى­نىڭ پايدا بولۋىنىڭ ءبىر سەبەبى وسى پيەلونەفريت كەسەلى بولۋى مۇمكىن دەگەن دە بولجام بار. وسى ورايدا دارىگەر تا­ماقتاعى باسپا نەمەسە قاراپايىم عانا تۇ­ماۋعا شالدىققان كەزدە ادام كەرەكتى ەم-دومىن ۋاقىتىلى قابىلداپ, مۇمكىن بول­سا ۇيدە جاتىپ ەمدەلگەن ءجون دەپ كەڭەس بەرەدى.

ليتوتريپتەر «Compact Sigma» اپپاراتى 2011 جىلى گەرمانيا ەلىنەن اكەلىنگەن ەكەن. سودان بەرى ىركىلىسسىز جۇمىس ىستەپ كەلگەن قۇرىلعى وسىدان ەكى جىل بۇرىن ىستەن شىعىپ قالعان. وسى ارالىقتا №1 كلي­نيكالىق اۋرۋحانا ناۋقاستاردى بۇي­رەكتەگى تاستارىن ىدىراتۋعا الماتى مەن استانا قالالارىنا جولدامامەن جىبە­رەتىن بولعان. الايدا جولدىڭ الىس­تىعى, قوسىمشا كەتەتىن قاراجات بولعان­دىقتان, ناۋقاستاردىڭ كوپشىلىگى الىسقا بارعىسى كەلمەگەن. سول كەزدە كلينيكا دارىگەرلەرى لازەرلىك اپپاراتپەن بۇي­رەك­تەگى تاستى ىدىراتۋعا كوشكەن. دا­رىگەر­دىڭ تۇسىندىرۋىنشە, لازەرلىك اپپارات تا بۇيرەك تاس اۋىرىنا قولدانعانعا جاقسى. الايدا ونىڭ وزىندىك باعىتى مەن قولدانۋعا ارنالعان اۋرۋ تۇرلەرى بولادى. ەلەكتر-ماگنيتتىك تولقىن قوندىرعىسى ءبىر جاعدايدا جاقسى كومەكتەسسە, لازەرلىك قۇرىلعى ول جەرگە جاراماۋى مۇمكىن. دە­گەنمەن كلينيكا دارىگەرلەرى ەكى جىل بويى جوقتان بار جاساپ, ۋاقىتشا امالداي تۇرۋعا تۋرا كەلدى. ماسەلەن ەلەكتر-ماگنيتتىك تولقىندى اپپارات بۇيرەكتەگى 2 سانتيمەتر كولەمىندەگى تاستى ۇگىتىپ, مايدالاۋعا جارايدى. دەگەنمەن تىعىزدىعى مەن ورنالاسۋىنا قاراي تاستاردىڭ ىشىندە ەشقانداي اپپاراتقا كونبەيتىن تۇرلەرى دە بولادى ەكەن. ونداي جاعدايدا ءداستۇرلى حيرۋرگيالىق تاسىلمەن اشىق تۇردە وپەراتسيا جاسالادى.

شىمكەنت