اقتوبە وڭىرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا قالىپتاسقان احۋال, مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىنە قاتىستى الاڭداتارلىق جاعداي كوپ. تەك وسى جىلدىڭ توعىز ايى ىشىندە انا مەن ءسابي ءولىمى كوبەيىپ, قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ناۋقاستار سانى وسكەن.
وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس ءوڭىردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى جەتى كورسەتكىش جونىنەن اقساپ تۇر. وعان انا مەن ءسابي ءولىمى, تۇرعىنداردىڭ ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتكە قولجەتىمسىزدىگى, جىلجىمالى ءموبيلدى كومەكتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, ءدارى-دارمەك ءوندىرىسىنىڭ تومەندىگىن جاتقىزۋعا بولادى. وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا ءۇش انا بوسانۋ كەزىندە قايتىس بولعان. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا قاتەرلى ىسىككە شالدىققان 194,3 جاعداي تىركەلىپ, وسى دەرتتەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيى 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 51 ادامعا وسكەن.
اقتوبە وبلىسىنداعى 38-ءى مەملەكەتتىك, 54-ءى جەكەمەنشىك ەمدەۋ مەكەمەسىندە 4545 دارىگەر, 9513 كىشى, ورتا قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. اۋدان تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن 432 دارىگەر قاداعالايدى. سوعان قاراماستان, ءالى كۇنگە دەيىن وڭىردە 215 دارىگەر جەتىسپەيدى. اسىرەسە اكۋشەر-گينەكولوگ, انەستەزيولوگ, رەنتگەنولوگ ماماندارعا قاجەتتىلىك باسىم. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا دارىگەرلەر دايارلاۋعا 50 گرانت ءبولىنىپ, رەزيدەنتۋرادا وقىپ جاتقان 98 جاس مامان اۋىلعا جىبەرىلدى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربول تىمپيەۆتىڭ حابارلاۋىنشا, جالپى تاجىريبەدەگى دارىگەرلەر رەزيدەنتۋراعا تۇسكەندە نەگىزىنەن تار بەيىندى ماماندىقتاردى قالايدى. مۇنىڭ ءبىر كەمشىلىگى – جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن دايارلاۋعا گرانت سانى كوبەيتىلسە, جالپى تاجىريبەدەگى دارىگەرلەرلەر سانى ازايىپ كەتەدى ەكەن. ەكىنشى جاعىنان, تۇرعىنداردىڭ قالاعا شوعىرلانۋ ۇدەرىسىنىڭ تىم قارقىن الۋىنان قالاداعى ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردا جۇكتەلىم كوبەيگەن.
اقتوبە وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ سانى 941 مىڭ ادامدى (613 مىڭ ەرەسەك, قالعانى بالالار) قۇراسا, ونىڭ 25 %-ى اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى. وسى جىلى اۋىلدىق جەرلەرگە جۇمىسقا كەلگەن 50 ماماننىڭ ارقايسىسى 3 ملن تەڭگە سوماسىندا تولەماقى الدى. ەگەر جاس مامان «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىمەن كەلسە, 100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندەگى جاردەماقىسىمەن قوسا 2500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش سوماسىندا تۇرعىن ءۇي كومەگىن الادى. بىراق باستى تالاپ – تۇرعىلىقتى جەردە كەمىندە بەس جىل جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس.
وسى جىلى بيۋدجەت ەسەبىنەن 666 ملن تەڭگەگە مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنسا, كەلەسى جىلى ونىڭ كولەمىن 3,6 ملرد تەڭگەگە كوبەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر. 21 مەديتسينالىق مەكەمەگە جوندەۋ جۇرگىزىلىپ, وبلىستىق كوپسالالى بالالار اۋرۋحاناسى, ايتەكە بي مەن قارعالى اۋداندىق اۋرۋحانالارىنىڭ قازاندىقتارى جاڭارتىلدى. كەلەسى جىلى جۇيكە اۋرۋلارىن ەمدەيتىن ورتالىق, ساراپتاما ورتالىعى عيماراتتارىنا جوندەۋ جۇرگىزىلەدى. ۇلتتىق جوبا اياسىندا سالىنىپ جاتقان 3 اۋدانارالىق اۋرۋحانانىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى وسى قاراشادا مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتەدى.
«ەمحانالار مەن اۋرۋحانالارداعى قۇرال-جابدىقتاردىڭ توزۋ دەڭگەيى 75%. بىرنەشە جىل بۇرىن م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىنا بەرىلگەن ونكولوگيا ورتالىعىنىڭ عيماراتى 1976 جىلى سالىنعان. مۇنداعى ساۋلەلى تەراپيا جابدىقتارى دا ون جىلدان بەرى پايدالانىلىپ كەلەدى. وبلىستا تۋبەركۋلەز ورتالىعىن سالۋدىڭ قاجەتى شامالى. سەبەبى بۇل كۇندەرى وكپە سىرقاتىنا ۇشىراعاندار سانى 22 ەسەگە ازايدى. ونىڭ ۇستىنە, قالادا 300 كەرەۋەتتىك فتيزيوپۋلمونولوگيالىق ورتالىق بار», دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇربول تىمپيەۆ.
وبلىستىق اكىمدىك قاراۋىنداعى احۋالدىق ورتالىققا تۇسكەن 951 شاعىمنىڭ تەڭ جارتىسى ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى مەن ەمحانالاردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى. سونداي-اق جاستار اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجى ەكى جىلدان بەرى يگەرىلمەي كەلەدى. باسقارما باسشىسى وسى ىسپەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار اينالىسقانىن, ولاردىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىس الۋعا تاپسىرعان قۇجاتتارى كونكۋرس تالابىنا سايكەس كەلمەگەندىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل جۇمىسپەن مەديتسينالىق ءبىلىمى بار ازاماتتار اينالىسۋعا ءتيىس. كەلەسى جىلى سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى ۇلتتىق ورتالىقتار قۇزىرەتىنە بەرىلەدى.
وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى ەلامان يتەعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, اقتوبە وبلىسى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالۋ دەڭگەيى جونىنەن جوعارى ورىندا دەپ كورسەتىلسە دە, بارلىق مەديتسينالىق مەكەمەنىڭ جابدىقتارى ەسكىرگەن. بۇعان مونيتورينگ قورىتىندىسى دالەل. «ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردىڭ مەديتسينالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتالۋ دەڭگەيى ايقىندالماعان. ءبىرىنشى كەزەكتەگى ساتىپ الۋ باسىمدىقتارىن انىقتاۋ قاجەت», دەيدى دەپۋتات.
سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الۋ ەرەجەسىن ەسكەرمەيدى. سونىڭ ءبىر دالەلى – دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 22 قوسالقى مەردىگەر مەن جەكە ۇيىمدارمەن 1000 كەلىسىمشارتقا وتىرعان. باسقارما باسشىسى كەلەسى جىلدان باستاپ جابدىقتاردى ساتىپ الۋ جۇيەسى ورتالىقتاندىرىلاتىنىن, وسى ارقىلى جەتكىزۋشىلەر سانى ازاياتىنىن ايتادى. زەرتحانالار جۇمىسى دا ورتالىقتاندىرىلادى.
قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ناۋقاستاردى ەمدەۋ – وتە وزەكتى ماسەلە. بىرنەشە جىل بۇرىن 120 كەرەۋەتتىك ونكولوگيا ورتالىعى م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىنا كوشىرىلدى. وسى مەكەمەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا قايتارۋ تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە حات جىبەرىلدى. اقتوبەدە يادرولىق ورتالىق سالۋ كۇن تارتىبىندە تۇر.
قازاقستان ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ شتاتتان تىس باس ونكولوگى ديليارا قايداروۆا اقتوبە وبلىسىندا قاتەرلى ىسىككە شالدىققانداردى ەرتە انىقتاۋ كورسەتكىشى تومەندەپ كەتكەنىنە, ونكولوگ مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە نازار اۋداردى.
«اقتوبە وبلىسىندا ونكولوگيالىق ناۋقاستاردى ەمدەۋ وتە وتكىر كۇيدە قالىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە ناۋقاستاردى ەرتە انىقتاۋ كورسەتكىشى تومەندەپ كەتتى. قاتەرلى ىسىكتەن ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 4,5%-عا وسكەن. اۋداندىق اۋرۋحانالارداعى ونكولوگ دارىگەرلەردىڭ تەڭ جارتىسى بۇل جۇمىستى قوسىمشا اتقارادى. باسقا وبلىستاردا ونكولوگيالىق قىزمەت دەربەس مەكەمە بولسا, وسى وڭىردە ونكولوگيالىق قىزمەت ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا قالىپ وتىر. ۋنيۆەرسيتەت ماماندار دايارلاۋ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان جوق. زاماناۋي ەمدەۋ تاسىلىنە كوشۋ كەرەك. اۋىلدارعا بارۋ كەرەك. «قازاقستان حالقىنا» قورى ساتىپ الىپ بەرگەن قىمبات مامموگراف تا بوس تۇر. قارجىلاندىرۋ بار, بىراق جۇمىس كورىنبەيدى. وسى جابدىقتى كۇتىپ ۇستاۋعا, ەلدى مەكەن تۇرعىندارىن مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتكىزۋگە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 100 ملن تەڭگە بولىنگەن, بىراق جۇمىس ورىندالماعان», دەدى د.قايداروۆا.
مەديتسينالىق-فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ءاليا لاتىپوۆانىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا تۇرعىنداردان تۇسكەن 204 شاعىمنىڭ 67%-ى ستاتسيونارلىق, امبۋلاتورلىق قىزمەت ساپاسىنا, 24%-ى پەدياتريا, 13,5%-ى حيرۋرگياعا قاتىستى بولعان. 6 شاعىم قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرىلدى. كەمشىلىكتەر نەگىزىنەن ناۋقاسقا جەدەل كومەك كورسەتپەۋ, دەر كەزىندە ەسەپكە الماۋ, اۋىر ناۋقاستاردىڭ جاعدايىن انىقتاۋدا وبلىستاعى دارىگەرلەرمەن كونسيليۋم جۇرگىزبەۋدەن كورىنەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى تۇرعىنداردىڭ شاعىمى جىلدان-جىلعا ءوسىپ بارا جاتقانى دا نازار اۋدارتادى. ماسەلەن, 2022 جىلى – 56, 2023 جىلى –150, 2024 جىلى 144 شاعىم تۇسكەن. ءا.لاتىپوۆانىڭ ايتۋىنشا, سەگىز ايدا زاڭسىز فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتپەن اينالىسقان ءۇش مەكەمەگە 3 ملن تەڭگەدەن استام ايىپپۇل سالىندى. ليتسەنزياسى جوق بالاباقشالار مەن كوللەدجدەر دە انىقتالدى.
جەكەمەنشىك ەمحانالار مەن اعزانى تازارتۋ ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىن دە باقىلاۋدا ۇستاعان ءجون. «بىزدە مەديتسينالىق ورتالىقتار كوپ اشىلىپ جاتىر. وتكەن جىلى پلاستيكالىق وپەراتسيا مەن كوسمەتيكالىق ورتالىقتارعا قاتىستى شاعىم كوپ ءتۇستى. الايدا مەكەمەگە قاتىستى شاعىم تۇسپەسە, باسقارما وزدىگىنەن تەكسەرىس جۇرگىزە المايدى. بۇل شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك نىسانىنا قىسىم كورسەتۋ بولىپ تابىلادى», دەيدى ءا.لاتىپوۆا.
اقتوبە وبلىسىندا سالىنادى دەپ جوسپارلانعان يادرولىق ورتالىق قۇرىلىسىن «Shevron» كومپانياسى قارجىلاندىرادى. ناۋقاستاردىڭ ساپالى ەم الۋىنا جاقسى جاراقتاندىرىلعان دەربەس ورتالىق قاجەت.
اقتوبە وبلىسى