كەۋسەن

– ءوزىڭىز بىلەسىز عوي, تاياۋدا عانا كوشىپ كەلدىك. ازىن-اۋلاق مالىمىز بار. ءشوپتى كۇزدە جينادىق. ءنارى كەتكەن سوڭ. ەندى جەمسىز بولمايتىن ءتۇرى بار, – دەيدى جىگىت اعاسى.

– قالاعانىڭىزدى الىڭىز, – دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسى, – بيىل كوكتەن بەرىپ, جەردەن ءوندى. ارپا الاسىز با, الدە س ۇلى الاسىز با, قانشا كەرەك ەدى؟

– مىنە, وسى ءجون, – دەپ اڭگىمەگە ارالاستى شەتتەۋ تۇرعان اقساقال. – ەرتەدە باۋىرمال, ءبىر-بىرىنە قام­قور ەل ىشىندە وسىنداي جيىن-تەرىم كەزىندە اعايىنعا كومەكتەسەتىن كەۋسەن دەگەن ءداستۇر بولعان. قازىر مىنا جىگىتتەر سول ءداستۇردىڭ انىق اتىن بىلە قويماعانىمەن, جال­پى نوبايى, ىشكى مازمۇنى ساقتا­لىپ وتىر. «ەلدە بولسا, ەرنىڭە تيەدى» دەگەن حالقىمىزدىڭ دانالىعى وسى ەمەس پە؟ جاز بويى كۇننىڭ قاباعىنا قاراپ ەل-جۇرت ءشوپسىز قالماسا ەكەن, كاسىپ قىلىپ جۇر­گەن ازاماتتاردىڭ ەڭبەگى جانىپ, ەككەنى شىقسا ەكەن دەپ تىلەك تىلەدىك ەمەس پە؟

– ۋا, اقساقال, كوپ تىلەگەن سوڭ, كول بولىپ جاتقان شىعار, تيەسىلى سىباعاڭىزدىڭ ۇستىنەن تاعى ءبىر توننا الىڭىزشى, اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلىپ تۇر عوي, – دەدى شاۋاشىلىق باسشىسى.

– مىنە, ازامات! – دەپ جادىراپ قالدى اقساقال ءبىر اۋىز سوزىنە ءبىر توننا استىق بۇيىرعانىنا قۋانىپ, – بىلتىر قىس قاتتى بولدى. مىنا ىرگەدەگى «قاراوزەك» سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىسى نارتاي ىسقاقوۆ كوكتەم شىعا جۇرتتىڭ جىلقىسى جۇتاۋعا جاقىنداعاندا ءالى ەكپەگەن كەلەسى جىلدىڭ پايىن تاراتتى ەمەس پە؟ وسىنداي ەل قامىن جەگەن ەرلەر باردا جۇرت جۇدەمەيدى عوي. ناعىز كەۋسەن سوندا بولدى.

«اشتىقتا جەگەن قۇيقانىڭ ءدامى اۋىزدان كەتپەيدى» دەگەندەي, ءبىر توننا تۇرماق, ءبىر شەلەك جەمگە ءزارۋ بولىپ وتىرعان ەلگە جاناشىر بولعان قانداي جاقسى. سول ونەگەنى كورسەتىپ كەتكەن – ەلدەگى ءداستۇر, جورالعى. كەۋسەن دەگەن ءبىر اۋىز ءسوزدىڭ استارىندا كاتەپتى قارا نارعا جۇك بولاتىن قانشا­ما ماعىنا, ىستىق ىقىلاس جاتىر دەسەڭىزشى.