• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 27 قىركۇيەك, 2024

ءومىر وتكەلدەرى: تولعانىس پەن تۇجىرىم

130 رەت
كورسەتىلدى

جالپى العاندا, جازۋ ءبىر عانا ءىستى بىلدىرەتىن ءسوز بولعانىمەن, اركىم ءارتۇرلى جازادى. ءار اۆتور قالامىنىڭ وزىندىك بوياۋى بار. ءوز ءستيلى, ءوز ەرەجەسى, ءوز ءتاسىلى بار. جازۋشى قاۋىمى جىل ون ەكى ايدىڭ قاي ۋاقىتىندا دا جازۋ ۇستەلىندە وتىرادى دەگەن اڭىز بولسا كەرەك. شىن سۋرەتكەر كوپ ۋاقىت ويىندا تولعاتىپ, قاعازعا تۇسىرگەندە بۋداقتاتىپ الا جونەلەدى.

ادەبي ساۋالدامامىزدىڭ كە­زەكتى قوناعى – جازۋشى ءمادي ايىم­بەتوۆ. ءداستۇرلى سۇراق: نە جازىپ ءجۇرسىز؟

– شىعارماشىلىق جۇمىس دەگەن ۇنەمى جازۋ ۇستەلىنە وتىرىپ, قولعا قالام الىپ جازا بەرەتىن شارۋا ەمەس. جازۋشى جاڭا شىعارماعا كىرىسەر الدىندا ويىندا جۇرگەن دۇنيەلەردى تەرەڭدەتىپ, ىشتەي دايىندىق جاسايدى. شىعارماشىلىق جۇمىسپەن اينالىسقانىما ەلۋ جىلدان استام ۋاقىت ءوتىپتى. تالاي دۇنيە جازىلدى. سوڭعى جارىق كورگەن شىعارمام – «بوپاي حانىم» تاريحي رومانى. مۇنى دا قايتا-قايتا قاراۋعا تۋرا كەلدى. باسپادان قايتا باسىلىپ شىققان سايىن قىرناپ-جونىپ وتىردىم. بۇل رومان ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىنە اۋدارىلدى. سول نۇسقالارىنىڭ اۋدا­رىلۋ ۇدەرىسىندەگى كەيبىر تۇزەتۋ جۇمىسىنا دا ءوزىم ارالاسۋىما تۋرا كەلدى. بۇل ەندى ءوز شىعارمالارىمنىڭ ساپالى شىعۋىنا دەگەن وزىندىك از-كەم ىقتياتتىلىعىم شىعار.

بۇرىن جازىلعان دۇنيەلەرگە ۋاقىت وتە قايتا ورالىپ وتىراتىن ادەتىم بار. بۇنىڭ ءبارى – شىعارماشىلىق ۇدەرىس. سوڭعى جازىلعان اتالعان رومانىم وقىرماننىڭ قولىنا ءتيدى. باعاسىن دا وزدەرى بەرە جاتار.

قازىر كەزەكتى تاقىرىپتارعا ج­ە­تە­لەيتىن وي ۇستىندە ءجۇرمىن. باي­قاسام, كوپتەگەن اڭگىمە مەن ەسسە جازىلىپتى. ەندى سونىڭ ءبارىن ءبىر-ءبىر كىتاپقا توپتاستىرماق جوسپارىم بار. سودان سوڭ ومىردەن كورگەن-تۇي­گەنىمدى عۇمىرنامالىق كىتاپ بولا ما, رومان بولا ما, ەسسەلەر توپتاماسى بولا ما – ء«ومىر-قازىنا» دەگەن شارتتى اتاۋمەن ءبىر دۇنيە جازۋدى ماق­سات ەتىپ ءجۇرمىن. وتكەن جىلدار ىشىندە تالاي وقيعانى باستان كەشىردىك, شىعارماشىلىق ءھام قوعام­دىق, مەملەكەتتىك جۇمىستا دا ءتۇرلى جاعدايدى باستان وتكەردىك, ەلىمىز تاريحىنداعى وزگەرىستەرگە كۋا بولدىق.

بۇرىنعى جىلدارى بىرقاتار جازۋشى شىعارماشىلىق دەمالىسقا شىعىپ, تەك جازۋمەن اينالىستى. ۋنيۆەرسيتەتتەن سوڭعى العاشقى جىلداردان سوڭ بىرىڭعاي مەملەكەتتىك قىزمەتتە بولعان سوڭ مەندە ونداي مۇمكىندىك بولا قويعان جوق. جۇمىستان تىس ۋاقىتتا عانا جازۋعا وتىرا الدىم.

قاراپ وتىرسام, ادەبيەتتىڭ اينالاسىندا ءبىرتالاي اقىن-جازۋشى, ارىپتەس اعالارمەن ديدارلاسىپپىن. سول تۇلعالاردىڭ ءومىرى تۋرالى وي-تول­عامدارىم سانا تۇكپىرىندە سايراپ تۇر. جالپى, ومىردە ءوزىم باس­تان كەشكەن جايتتاردى جيناقتاپ تۇجىرسام دەگەن دە ويىم بار, بالكىم, بۇل وقىرماندارىم ءۇشىن دە پايدالى بولار ما ەكەن دەپ ويلايمىن.

ءوزىمنىڭ شىعارماشىلىق تاعدى­رىم تۋرالى وسىلايشا ءبىر تولعام جاساعىم كەلىپ ءجۇر. ادەتتە جاڭا كىتاپ­قا كىرىسەر الدىندا شىعارماشىلىق تۇرعىداعى دايىن­دىعىم وسىلاي باس­تالادى ءوزى. ءبارىن ءجىتى ويلانىپ, جۇ­رەكتەن وتكىزىپ بارىپ جازۋعا وتىرامىن. ويشا ءار دەتالىن تۇيىن­دەپ, نەدەن باستالادى, شارىقتاۋ شەگى قا­لاي, نەمەن قورى­تامىن دەگەن سىندى ويىمداعى تولعانىستارىم پىسكەندە عانا جازۋعا كىرىسەمىن. سوندا جازۋعا كوپ ۋاقىتىم كەتپەيدى. شامامەن, 7-8 ايدا ويدا جۇرگەن تاقىرىبىم قاعازعا تۇسەدى. قولعا قالام ۇستاعان العاشقى ساتتەن بەرگى جازۋداعى ءتاسىلىم وسى.

كوپ جىلدان بەرى الەۋمەتتىك جەلىدە «تىرشىلىك مينياتيۋرالارى» دەگەن ايدارمەن تابيعات قۇبىلىستارىن, ءومىر وتكەلدەرىنەن تۋعان ويلاردى سالىپ وتىرامىن. شەتەلگە شىققان ءىسساپارلاردان العان اسەرىمدى دە سوندا ءتۇرتىپ جۇرەمىن. جالپى, قالام ۇستاعان جانعا جاڭا دۇنيەنىڭ ءبارى تاڭسىق قوي. كورگەن دۇنيەلەردى جازباس بۇرىن زەرتتەپ, وي تولعاپ, تۇيىندەپ ايتۋ كەرەك. 2020 جىلى وسى «تىرشىلىك مينياتيۋرالارىنىڭ» ءبىرىنشى كىتابى شىقتى. ەندى تاعى ەكى كىتاپقا جۇك بولار­لىق قور جينالىپ تۇر. بۇل كىتاپ تا ال­داعى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندەگى شارۋا.

– شىعارماشىلىق سىرىڭىزبەن بولىسكەنىڭىزگە راحمەت.

 

دايىنداعان –

مارجان ءابىش,

«Egemen Qazaqstan» 

سوڭعى جاڭالىقتار