بيىل جوشى ۇلىسىنىڭ قۇرىلعانىنا – 800 جىل. وسىعان وراي قاراعاندى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى «تالاس – ۇلىتاۋ – سارايشىق» رەسپۋبليكالىق تاريحي-ەتنوگرافيالىق ەكسپەديتسياسىن ۇيىمداستىرعان ەدى. ەلدەن اتتانعان عىلىم كەرۋەنى ارنايى دايىندالعان مارشرۋتپەن كيەلى جەرلەردى ارالاپ ءجۇر.
ەكسپەديتسيا قۇرامىندا ەلىمىزدەگى تاريحشى-عالىمداردان بولەك باۋىرلاس تۇركيا ەلىنەن كەلگەن ارحەولوگ چوبان اكايال, ەتنولوگ, م.امموسوۆ اتىنداعى سولتۇستىك-شىعىس فەدەرالدى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيسترانتى, التىن وردا تاريحىن زەرتتەۋشى, تاريحشى, رەسەيدەن كەلگەن ساينا ميحايلوۆا سەكىلدى الىس-جاقىن شەتەلدەن كەلگەن تاريحشىلار بار. بۇل دەگەنىمىز, مادەني كوشتىڭ كەڭ اۋقىمىن كورسەتەدى.
«بۇل – ەكىنشى ەكسپەديتسيامىز. ءبىرىنشىسى ايماقتىق دەڭگەيدە بولدى. ەندى ەكسپەديتسيا گەوگرافياسى اۋماعىن كەڭەيتىپ, جامبىل, تۇركىستان, قىزىلوردا جانە اتىراۋ وبلىستارىنىڭ تاريحي ورىندارىن, جوشى ۇلىسى مەن التىن وردا كەزەڭىنە جاتاتىن ەسكەرتكىشتەردى ارالايمىز. جوشى ۇلىسىنىڭ ەسكەرتكىشتەرىن ەرەكشە زەرتتەپ جۇرگەن عالىمدارمەن جانە جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقپەن كەزدەسەمىز», دەيدى وبلىستىق مادەنيەت, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەركەبۇلان جۇماكەنوۆ.
ەكسپەديتسيا باعىتىنا «تەكتۇرماس» ەتنو-تاريحي كەشەنى, ەجەلگى تاراز قالاشىعى, قاراحان كەسەنەسى, جانىبەك پەن كەرەي حاندار ەسكەرتكىشى, ايشا ءبيبى, ارىستان باب, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى, كەرۋەن سارايى, سىعاناق قالاشىعى, «قورقىت اتا» مەموريالدىق كەشەنى, «سارايشىق» تۋريستىك ورتالىعى (حان پانتەونى), سارايشىق قالاشىعى, «ابات-بايتاق» كەسەنەسى, «جوشى حان» تاريحي-مادەني كەشەنى, دومباۋىل جانە الاشا حان كەسەنەلەرى كىرەدى.
«ەكسپەديتسيا بارىسىندا جوشى ۇلىسىنىڭ تاريحىمەن بايلانىستى ارحەولوگيالىق, ارحيتەكتۋرالىق, مەموريالدىق نىسانداردىڭ قازىرگى جاعدايىنا باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى, تۋريستىك باعىتتى ارتتىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەنەدى, فوتو, بەينە, اۋديو فورماتتا تانىمدىق اقپاراتتىق ونىمدەر دايىندالادى. عالىمدار, تاريحشىلار مەن مامانداردىڭ سۇحباتى نەگىزىندە دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىلىپ, حالىققا ۇسىنىلادى. مۇنىمەن قوسا, دەرەكتى فيلم دە ازىرلەنەدى», دەيدى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ باسشىسى ەرجان نۇرماعانبەتوۆ.
ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى تاريح فاكۋلتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى, PhD, تاريحشى نۇرتاس سماعۇلوۆ: «جوشى ۇلىسىنىڭ قۇرىلۋى جانە ونىڭ ەۋرازيا تاريحىنداعى ماڭىزى زور. جوشى ۇلىسىنىڭ قۇرىلۋى – قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ باستاۋى. سوندىقتان ۇلىستىڭ 800 جىلدىعى ەلىمىزدىڭ تاريحى ءۇشىن ساياسي يدەولوگيالىق ءمان-مازمۇنى تەرەڭ. ونى ۇلىقتاۋ – بۇگىنگى عىلىمي-ساياسي زيالى ورتانىڭ وتكەن الدىنداعى بورىشى», دەيدى.
«جوشى ۇلىسىنىڭ تاريحىن ايعاقتايتىن ەسكەرتكىشتەردى زەرتتەۋ, دارىپتەۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان ەكسپەديتسيانىڭ وزەكتىلىگى ايرىقشا. قازاق دالاسىندا جوشى ۇلىسىنىڭ مادەنيەتىن ايعاقتايتىن تاريحي نىساندار بارشىلىق. وسى ساپارىمىزدا اتالعان ەسكەرتكىشتەردىڭ بىرقاتارىن ارالاپ, ولاردىڭ قازىرگى جاي-كۇيى جانە بولاشاقتا تۋريستىك نىسان رەتىندە دامىتۋدىڭ كەلەلى ماسەلەلەرى تالقىلاناتىن بولادى», دەيدى تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى تۇلكىباي تولەۋوۆ.
وسىنداي وراسان ماقساتتاعى ەكسپەديتسيا امان-ەسەن اياقتالعان سوڭ, استانادا الەمدىك تاريحتا جوشى ۇلىسىنىڭ كيەلى ورىندارى مەن تاريحي نىساندارىن ساقتاۋ, زەرتتەۋ, ناسيحاتتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا «تالاس – ۇلىتاۋ – سارايشىق» اتتى تاقىرىپتىق مۇراجاي كورمەلەرى مەن دوڭگەلەك ۇستەل وتەدى.
بۇگىنگى كۇنى تاراز, تۇركىستاننىڭ كيەلى ورىندارىن ارالاپ وتكەن كوش سىر وڭىرىندەگى تاريحي كەشەندەرمەن تانىسىپ ءجۇر. تاريحىمىزدى تەرەڭ زەردەلەپ جۇرگەن ەكسپەديتسيا قازاننىڭ ءبىرى كۇنى ەلگە كەلەدى.
قاراعاندى وبلىسى