شىن مىقتىنى شىڭدايتىن شاھار

جاس الەم چەمپيو­نى­نىڭ جەڭىسپەن ورالۋىنا وراي ءوزى وقيتىن قالاداعى م.مامەتوۆا اتىنداعى №35 جالپى ورتا مەكتەپتە ارنايى مەرەكەلىك كەش ۇيىمداستىرىلدى. سالتاناتتى ءىس-شارادا جۇلدەگەردى قوشەمەت­پەن كۇتىپ الىپ, قۇرمەت كورسە­تىلدى. كەشتە مەكتەپ ديرەكتورى ج.قاراباەۆا ءسوز سويلەپ, ەلى­مىزدىڭ اتىن الەمگە تانىتىپ جۇر­گەن ورەندەردىڭ ەڭبەكتەرىنە تابىس تىلەپ, الەمدى مويىنداتىپ كەلگەن جاس سپورتشىنى ارنايى ماراپاتتادى.

بەيبارىس – وتباسىندا جالعىز بالا. اناسى ا.بولەگەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ول ءبىرىنشى سىنىپقا ءسال كەشتەۋ بارعان. بىراق 10 جاسىندا مەكتەپتەگى كيكبوكسينگ ۇيىر­مەسىنە قىزىعىپ, سول سپورتقا قاتىسۋعا اناسىنان رۇقسات العان.

«بالام كىشكەنتاي كەزىنەن سپورتقا بايلانىستى ءتۇرلى فيلم­دەر كورىپ, چەمپيون بولۋدى ار­ماندادى. ۇيىرمەگە قاتىسقان سات­تەن باستاپ جاتتىعۋىن تاس­تامايتىن بولدى. سپورت زالىنان شىقپاي, ءتۇرلى جارىسقا دايىندالاتىن. بىراق سونىمەن قاتار مەكتەپتەگى ساباعىن دا تاستاعان ەمەس. ءبىلىم مەن سپورتتى قاتار الىپ جۇرگەن بالامنىڭ كەلەشەگىنە ۇمىتپەن قارايمىن. قاي سالانى تاڭداسا دا ەلىنە, حال­قىنا پايدا اكەلەتىن ۇلكەن ازامات بولىپ وسكەنىن قالايمىن», دەدى اناسى.

بەيبارىستىڭ بۇگىنگى جەتىستىگى  – ونىڭ جاتتىقتىرۋشىسى م.مەل­دەبەكوۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ار­قاسى. ول جاس سپورتشىنى قام­قورلىعىنا الىپ, شىمكەنت كا­سىپقوي بوكس تۇرلەرى كلۋبىنىڭ قولداۋىمەن ءتۇرلى جارىستارعا, تۋر­نيرلەرگە قاتىستىراتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە بەيبارىس قالالىق, رەسپۋبليكالىق, حالىق­ارالىق تۋرنيرلەردىڭ جەڭىمپازى, قازاقستاننىڭ چەمپيونى اتاندى. ەل بىرىنشىلىگىندە الەمدىك دوداعا جولداما ۇتىپ الىپ, جارىستان دا جەڭىمپاز بولىپ ورالدى.

«بەيبارىس – بولاشاعىنان كوپ ءۇمىت كۇتتىرەتىن سپورتشى. بۇ­گىنگى جەتىستىگىن الداعى جا­رىس­تاردا دا قايتالايدى دەگەن سەنىم بار. ول ءۇشىن تاعى دا تىڭ­عىلىقتى دايىندالاتىن بولامىز. شاكىرتى ۇكىلەپ قوسقان جارىستاردا كەۋدەسىنە مەدال تاعىپ ورالىپ جاتسا, ۇستاز ءۇشىن ودان ارتىق قانداي باقىت كەرەك؟ مەن ءوز شاكىرتىممەن ماقتانامىن. بەيبارىس سپورتتان بولەك ومىردە دە وتە قاراپايىم بالا. جاناشىر, ۇقىپتى تاربيەلى وقۋشى. ءوزىنىڭ ۇيىرمەدەگى دوس­تارى اراسىندا دا جاقسى مىنەز-قۇلقىمەن دارالانىپ جۇرەدى. سپورتقا قاجەت باستى قاسيەت قا­راپايىمدىلىق قوي. مەنىڭ ار­مانىم – قازاقتىڭ بالالارى دەنساۋلىقتارى مىقتى, ءوز ەلىنىڭ ناعىز پاتريوتتارى بولىپ وسسە دەيمىن. كەز كەلگەن ەر بالانىڭ سپورتقا ەتەنە بولىپ وسكەنى ءجون. كۇرەس, جەكپە-جەك تۇرلەرىن ۇيرەنسە, ەرتەڭگى كۇنى ءوزىن, وتباسىن بۇزاقىلاردان قورعاۋعا دا قاجەت بولادى. سونىمەن بىرگە ەل قورعانىسىنا وجەت, قايسار مىنەزدى جىگىتتەر كەرەك. ال ولاردى وجەتتىككە تاربيەلەيتىن, تارتىپكە باعىندىراتىن – سپورت», دەدى جاتتىقتىرۋشى.

بۇگىنگى تاڭدا مەگاپوليستە بالالاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا ءتۇرلى سپورت ۇيىرمەسى اشىلعان. ساباقتان سوڭ وقۋشى سوندا با­رىپ جاتتىعىپ, ءوزىنىڭ ين­تەل­لەكتۋالدىق, فيزيكالىق مۇم­كىن­دىكتەرىن دامىتا الادى. ناشا­قورلىق, ىشىمدىك, تەمەكى تارتۋ, باسقا دا زياندى ادەتتەرمەن كۇ­رەسۋ بۇگىندە ەلىمىزدە باستى ۇران­عا اينالدى. سوندىقتان جاس­تاردى سالاماتتى ءومىر سالتىنا بەيىمدەۋدىڭ ءبىر قۇرالى سپورت ەكەنى ءسوزسىز.

شىمكەنت قالالىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ما­راتبەك مىقتىبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, شاھاردا باسقارماعا قاراستى 33 سپورتتىق ۇيىم بار. وندا سپورت­تىڭ 74 ءتۇرى قام­تىلىپ, 18 مىڭنان استام سپورتشى جات­تىعادى, ولارعا 912 جاتتىق­تى­رۋشى ءتالىم بەرەدى.

«شىمكەنت قالاسىنىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان دامۋ جوسپارىنىڭ تىزبەسىندە سپورت سالاسى بويىنشا 4 نىسانالى ينديكاتور قاراستىرىلعان. ياعني بۇلار – مەگاپوليستە سپورتتى دامىتۋ بو­يىن­شا العا قويىلعان مىندەتتەر. بىرىنشىدەن, دەنە شىنىقتىرۋمەن جانە سپورتپەن اينالىساتىن ازاماتتاردىڭ سانىن جالپى حالىقتىڭ 50 پا­يىزىنا جەتكىزۋىمىز كەرەك. ەكىن­شىدەن, قالادا مىڭ ادامعا ار­نالعان ۇلكەن سپورت كەشەندەرى بوي كوتەرۋگە ءتيىس. سوندىقتان سپورتتىق ينفراقۇرىلىممەن قام­تۋ كۇن تارتىبىندە تۇرعان وزەك­تى ماسەلەنىڭ ءبىرى. ۇشىنشىدەن, ساۋ ادامدارمەن قاتار, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى, ياعني مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردى دا سپورتقا تارتۋىمىز قاجەت. سپورت سالاسىنداعى باستى مىندەتتەردىڭ بىرىنە وسى ماسەلە دە كىرەدى. سەبەبى ەلىمىز – الەۋمەتتىك سالاعا باسا كوڭىل ءبولىپ وتىر. مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار وزدەرىن ورتادان شەت قالعانداي سەزىنبەۋى كە­رەك. ولار دا قوعامنىڭ اجىراماس ءبىر بولشەگى. ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن ازاماتى الەۋمەتتىك دارەجەسىنە قاراماي, سپورتتىق ۇيىر­مە­لەرگە قاتىسۋعا تەڭ قۇ­قىلى. ال حالىقتى ءتيىستى سپورتتىق ين­فراقۇرىلىممەن قامتۋ جەر­گى­لىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ موي­نىنداعى مىندەت. تورتىنشىدەن, 14 پەن 18 جاس ارالىعىنداعى جاس­تاردى سپورتقا تارتۋ دا ءبىزدىڭ مىندەتىمىز. ويتكەنى كامەلەت جاس­قا تولعان بالالاردى ءتۇرلى جامان ادەتتەردەن ساقتاۋعا, ەندى ءوسىپ-جەتىلىپ كەلە جاتقان بوزبالا, بويجەتكەندەردىڭ دەنەسىنىڭ شى­مىر بولىپ قالىپتاسۋىنا, ويى­نىڭ تازا-تۇنىق بولۋىنا سپورتتىڭ پايداسى زور. اتالعان نىسانالى ينديكا­تور كورسەتكىشتەرىنىڭ ورىندالۋى 2024 جىلدىڭ سوڭىندا «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىندا دەنە شى­نىقتىرۋ مەن سپورتتى دامىتۋ تۋرالى» ۆەدومستۆولىق ستا­­تيستيكالىق ەسەپتىڭ نەگىزىندە انىق­تالادى», دەدى باسقارما باسشىسى.

سالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا شاھاردا №12 سپورت مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. ول بيىل كۇزدە پايدالانۋعا بەرىلەدى. وعان قوسا وسى جىلى ساۋىردە №15 سپورت مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسى باس­تالدى. نىساندى سالىپ بىتى­رۋگە 1,7 ملرد تەڭگە قارجى قاراس­تىرىلعان. سونىمەن قاتار جەكە كاسىپكەردىڭ قاراجاتىنا ەڭ­بەكشى اۋدانى ەلامان تۇرعىن الابىنان «ەلامان» سپورت كەشەنى بوي كوتەردى. بۇل نىساندا سپورتتىق ويىن, جەكپە-جەك تۇرلەرىنە ارنالعان 3 سپورت زالى مەن 1 باسسەينى بار. جىل سوڭىنا دەيىن شاھاردا سالىنىپ جاتقان تاعى ءبىر سپورتتىق عيمارات «Sport life» كىشى فۋتبول ورتالىعى ەل يگىلىگىنە تاپسىرىلادى. كەلەشەكتە تۇران شاعىن اۋدانىنداعى 5 گەكتار اۋماققا مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا ار­نالعان «پاراليمپيدالىق, سۋردليمپيدالىق سپورت كەشەنى» تۇرعىزىلادى. ونىڭ قۇرىلىسى 2025-2026 جىلدارعا جوسپارلانىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا بولاشاق نىساننىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنۋ ۇستىندە.

مەگاپوليستە سپورت سالاسىندا بۇگىنگە دەيىن اتقارىلعان باسقا دا شارۋالارعا كەلسەك, 2024 جىلعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن سپورت سەكتسيالارىن جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋ جوباسىنا 2 ملرد 866 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. مەملەكەتتىك سپورتتىق تاپسىرىستى جان باسىنا نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ پلاتفورماسىندا 121 كاسىپكەر بىلىكتىلىك ىرىكتەۋدەن ءوتىپ, ناتي­جەسىندە, قازىردە 17 مىڭداي بالا سپورتتىڭ 18 ءتۇرى بويىنشا 205 سەكتسيادا سپورتپەن اينالىسىپ جاتىر. سونداي-اق جان باسىنا قارجىلاندىرۋ جوباسى اياسىندا 328 جاتتىقتىرۋشى مەن 200-گە جۋىق باسقا دا قىزمەتكەر جۇمىسپەن قامتىلىپ وتىر.

«جىل باسىنان قالا تۇر­عىندارى اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ, دەنە شىنىقتىرۋمەن, سپورتپەن شۇعىلدانۋعا ۇگىتتەۋ ماقسا­تىندا 159 سپورتتىق ءىس-شارا وتكىزىلدى. ولار حالىقارالىق, رەس­پۋبليكالىق, قالالىق سيپاتتا بولدى. وعان شاھاردىڭ 18 مىڭنان استام تۇرعىنى قاتىستى. ونىڭ ىشىندە اۋقىمدى سپورت­تىق ءىس-شارالاردان ناۋ­رىز مەرەكەسىندەگى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن, بايگەدەن ەل چەم­پيوناتىن, ساداق اتۋدان حا­لىقارالىق ءتۋرنيردى, قازاق كۇرە­سىنەن «شىمكەنت بارىسىن», مەمل­ەكەتتىك قىزمەتشىلەر, بۇقا­رالىق اقپارات وكىلدەرى ارا­سىنداعى سپارتاكيادانى, اۋلا چەمپيوناتتارىن اتاپ وتۋ­گە بولادى. ماسەلەن, اۋلا چەم­پيوناتتارى قالانىڭ 34 جەرىندە وتكىزىلىپ, وعان جالپى سانى 1 200-دەي بالا قاتىسسا, ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋعا 80-نەن استام سپورت قىزمەتكەرى جۇمىلدىرىلدى. مۇنداي چەمپيونات الداعى ۋاقىتتا دا جۇيەلى تۇردە ءوتىپ تۇراتىن بولادى. سون­داي-اق جىل سوڭىنا دەيىن شىم­كەنت جاستار ليگاسى, فۋتبولدان جاس ەرەكشەلىكتەرى بويىنشا ليگا جارىسى, سپورت مەكەمەلەرى قىزمەتكەرلەرى, جوعارى جانە ورتا وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋ­دەنتتەرى اراسىندا سپورت تۇر­لەرىنەن سپارتاكيادالىق جارىس­تار ۇيىمداستىرىلادى», دەدى سالا جەتەكشىسى.

جوعارى سپورتتىق جەتىستىكتەر بويىنشا 2024 جىلدىڭ 6 ايىن­دا جەتكەن ناتيجەلەرىنە كەلەر بولساق, قالا سپورتشىلارى سپورت تۇرلەرى بويىنشا ەل چەمپيوناتتارىنا قاتىسىپ, 502 التىن, 406 كۇمىس, 522 قولا مەدال جەڭىپ الدى. بۇدان بولەك, ازيا قۇرلىعى بويىنشا وتكەن جارىس­تاردا 55 التىن, 34 كۇمىس, 31 قولا مەدالدى قورجىنعا سالدى. ال الەم­دىك دودالاردا 9 التىن, 9 كۇ­مىس, 2 قولا مەدالعا يە بولدى. سونىمەن بىرگە الەم كۋبوكتارىندا 13 التىن, 11 كۇمىس, 11 قولا مەدالمەن ەل مەرەيىن تاسىتتى. بيىلعى 7 ايلىق كورسەتكىش بو­يىنشا 1 قازاقستاننىڭ ەڭبەگى سىڭىرگەن جات­تىقتىرۋشىسى, 13 حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى, 46 قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سپورت شەبەرى, 278 سپورت شەبەرىنە ۇمىتكەر سپورتشى دايىندالدى. سونداي-اق مەگاپوليس ورەن­دەرىنەن ۇلتتىق قۇراما ساپىن­داعى ەرەسەكتەر قۇراماسىنا 423, جاستار قۇراماسىنا 461, جاس­وسپىرىمدەر قۇراماسىنا 400 سپورت­شى ەنگەن. جالپى, 1 284 سپورتشى ۇلتتىق قۇراما قۇرامىندا بۇگىنگى تاڭدا ەل نامىسىن قورعاپ ءجۇر.

شىمكەنت