دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ سوقتالى سايىستارىنىڭ بىرىنەن سانالاتىن بايگە تۇرلەرىنە دە كورەرمەن كوكپار دوداسىنا كەلۋشىلەردەن كەم جينالعان جوق. «قازانات» يپپودرومىنىڭ قوس قاناتىن دا تۇلپارلار دۇبىرىنە قيقۋ ساپ قولداۋ كورسەتكەن جانكۇيەردىڭ دەمى جەلپىدى.
ارىنى بولەك ايقاباق
اتقا قونعان قازاقتىڭ قاي-قايسىسى دا كۇرەڭبايشا كوسىلىپ, ارعىماقتىڭ توڭكەرىلگەن كەسە تۇياعىنان تارتىپ, قامىس قۇلاعىنا دەيىن كوز جۇگىرتە سىناپ, ءباتۋا ايتۋعا اۋەس. بۇل جولى دا سول ادەتىنەن جاڭىلمادى. ءتىپتى جىلدار بويى الەۋمەتتىك جەلى مەن سايتتاردىڭ سالا-سالاسىندا بايگە تۋرالى باتالى ءسوز ايتىلسا, كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ الامانىنان قاي جۇيرىك قارا ءۇزىپ كەلەدى دەگەن داقپىرتقا داۋرىقپاعان جانكۇيەر كەم. مىنە, سول كۇدىك پەن ءۇمىت قاتار ورىلگەن سىن ءساتى دە كەلىپ جەتتى.
«قازاناتقا» جيىلعان قالىڭ كوپشىلىكتىڭ كوزى – شاباندوزداردىڭ ىشىندە شىلدىر شۇمەكتەي عانا بولىپ جۇرگەن حامزا امانگەلدىدە. التى جاسىنان الامانعا قوسىلىپ, جەتىگە شىققاندا-اق بايگەنىڭ باسىنا تىگىلگەن جول تالعاماس تەمىر تۇلپارلاردى ولجالاپ, ءدۇيىم ەلگە ءماشھۇر بولعان مارلاننىڭ ۇلىنا تىلەۋلەستەردىڭ قاتارى كوپ بولدى. ءتىپتى كورەرمەندەردىڭ كوپشىلىگى بايگە باستالاتىن مارەنىڭ ماڭىنا جاقىنداپ, جۇمىرتۇياق تۇلپاردى تاقىمداعان ەلىكتىڭ اسىعىنداي عانا شىمىر شاباندوزعا تىلەگىن جاۋدىرىپ, باتاسىن دا بەردى.
قىرعىزستاننان كەلگەن قاراقىزدان وزۋ قاي تۇلپاردىڭ باعىنا بۇيىرارىن تاعاتسىزدانا كۇتكەن جانكۇيەر شاباندوزدارعا شابىت سىيلاپ, ارعىماقتاردىڭ شابىسىنا قۋات بەرىپ وتىردى. الاماننىڭ الدىن باستاپ شىققان كوكمويناق تۇلپار بىرنەشە اينالىم بويى توپتى باستادى. ءتىپتى الدىمەن شالما تاستام جەر ۇزاعان ارعىماق تۇيدەكتەلە وكشەلەپ كەلە جاتقان شوعىردان بىرتە-بىرتە سۋىرىلىپ ۇزاي بەردى. ءتورتىنشى جانە بەسىنشى اينالىمعا دەيىن ساسكەلىك جەر دە ۇزاپ العانداي كورىنگەن. بىراق ەكىنشى تىنىسىن سارقىپ الماي, سوڭىنا دەيىن ساقتاپ كەلە جاتقان جۇيرىكتەر سىرتىن بەرە قويعان جوق. جۇمىرتۇياق تا, سوفلور لەند تە, بۇركىت تە, ايقاباق تا قىرعىزدىڭ قاراقىزىن قاۋمالاپ ورتاعا الىپ الدى دا قاتار شاۋىپ وتىردى. سوڭعى اينالىمعا دەيىن ۇزىلە قويماعان توپ شىن جۇيرىكتىڭ وسى شوعىردان شىعاتىنىن ايگىلەي ءتۇستى.
25 شاقىرىمدىق قاشىقتىقتىڭ مارەگە دەيىنگى سوڭعى 500 مەترى قالعاندا ايقاباق اتىرىلىپ العا شىعىپ الدى. اۋىزدىق تىستەسىپ قاتار كەلە جاتقان جۇمىرتۇياق بىرتىندەپ كەيىندەپ قالا بەردى. مارەگە جەكە-دارا كەلگەن ايقاباقتىڭ يەسى – ساپارعالي ساتباەۆ, اتسەيىسى جامبىل بوبەكباي, تىزگىندەپ شاپقان شاباندوزى اڭسار ارىستانبەك.
ەكىنشى ورىندى قاناعات تۇتقان حامزا امانگەلدىنى تانىمايتىن جانكۇيەر كەمدە-كەم. مارات اقبەرلينوۆتىڭ ارعىماعىن حامزانىڭ اكەسى مارلان بەكتەنوۆ باپتايدى. قازاق دالاسىنا وزىنەن بۇرىن داڭقى جەتكەن قىرعىزستاندىق اتبەگى يزات سىرعاق ۇلىنىڭ باپتاۋىنداعى قاراقىزدى (يەسى نۇربەك كەرىمبەكوۆ) مىنگەن نۇرەل ەلەسوۆ ءۇشىنشى جەتتى.
ءتورتىنشى ورىن احمەت اقمولدين باپتاپ اكەلگەن الەكساندر كوسيتسىننىڭ يەلىگىندەگى سافلور لەندتىڭ شوقتىعىنا قونعان ءامىر امان ۇلىنا بۇيىردى.
جۇلدەلى بەسىنشى ورىن ۇلان وماروۆتىڭ جۇيرىگى بۇركىتتى (بۇل اتتى بەكزات ءدىلداحان ءمىندى) باپتاپ اكەلگەن ادىلەت نوقاتايدىڭ ەنشىسىنە جازىلدى.
ەلىمىزدىڭ تۇلپارلارىنان تىس, قىرعىزستان, رەسەي, موڭعوليا, وزبەكستاننان قوسىلعان 27 ارعىماق 25 شاقىرىمعا ايدالعان ەدى. سوڭعى اينالىمدا تەك 7 ات قانا كومبەدەن كورىندى.
جينالعان كوپشىلىك الاماننىڭ ارعىماقتارى باۋىرىن جازا كوسىلگەنگە دەيىن قىرعىزستان ارعىماعىنىڭ جايىن اڭىزداي ەتىپ ايتىپ تا جاتتى. ءتىپتى قىزدىرا تۇسكەندەر قاراقىزدى بيىل بىردە-ءبىر بايگەگە قوسپاي كۇشىن وسى كوشپەلىلەر ويىندارىنا ساقتاپ اكەلىپتى دەستى. قالاي بولعاندا دا ءبىزدىڭ ەلدىڭ تۇلپارلارى توپىراقتى تۇياقپەن تۋراپ, الامان بايگەدە ابىرويىمىزدى اسىردى.
قۇنان مەن توپ بايگەدە باعىمىز جاندى
«قازانات» يپپودرومىندا كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ بەسىنشى جارىس كۇنىندە مەدالدار جيىنتىعى بايگە تۇرلەرىنەن تاراتىلدى. الدىمەن قۇنان بايگە كومبەگە ءتىزىلىپ ءدۇبىردى باستاپ كەتتى. قازاقستان چەمپيوناتىندا عانا ەمەس, اس پەن تويدىڭ بايگەسىندە باۋىرىن جازا كوسىلىپ, كەرمەنىڭ الدىنان كورىنىپ جۇرگەن كورول اتالاتىن جۇيرىكتىڭ جولىنان بايگە كۇتەتىندەردىڭ قاتارى قالىڭ بولدى. 15 قۇنان قوسىلعان سايىستىڭ بەل ورتاسى اۋعانشا توپتى باستاعان كورول تۇلپار ءسىڭىرىن سوزىپ الىپ, جارىستان شىعىپ قالدى.
كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ التىن مەدالى قامىسقۇلاق تۇلپارىنىڭ يەسى ءبىرجان شايمەردەنوۆتىڭ ەنشىسىنە جازىلدى. بۇل ارعىماقتى ءدۇبىرلى الامانعا بەلگىلى اتبەگى قۋانىش شاقانباەۆ باپتاپ قوسىپ, شاباندوز ءامىر سەرىك تاقىمدادى. كۇمىس جۇلدە التىنباي قاسىمنىڭ ايشۋاق اتتى جۇيرىگىنە بۇيىردى. قولا مەدال ادىلەت نوقاتايدىڭ باپتاۋىنداعى ايبەك بەيىسباەۆتىڭ باقتورىسىنا بوكتەرىلدى.
توپ بايگەگە قوسىلعان 19 ارعىماق 18 شاقىرىمعا جىبەرىلگەنىمەن, مارەگە ءۇش ات قانا جەتتى. وسىدان-اق دودانىڭ قانداي اۋىر سوعىپ, جۇيرىكتەردىڭ وكپەسىن الدىرىپ العانىن باعامداۋ قيىن ەمەس. نۇرجىگىت تابىلديەۆتىڭ باپتاۋىنداعى زىمىران جۇيرىك سوڭعى اينالىمعا دەيىن توپتى باستاپ كەلىپ ەدى. بىراق مارەگە تاياعان ساتتە اتبەگى مەدەت ەراليموۆتىڭ حوليبوي تۇلپارى سۋىرىلىپ شىعىپ, وزگەلەردەن ارقان بويى وزىپ جەتتى. قولا مەدال سالامات احمەتوۆ اتسەيىستىڭ كەمەڭگەرىنە جازىلدى. وسىلايشا, قۇنان مەن توپ بايگەنىڭ بارلىق جۇلدەسى ءوزىمىزدىڭ تۇلپارلارعا بۇيىردى.
جورعا سايىسىندا (9 شاقىرىم) 18 ارعىماقتىڭ اراسىنان قىرعىزستاندىق جايلاۋبەك ۇلى شۇباننىڭ ءوزى باپتاعان چيكسون لوگى توپ جاردى. كۇمىس مەدال جەرلەسىمىز قىمبات تىلەۋعالي ۇلىنىڭ اق جاۋىن اتتى جورعاسىنىڭ ەنشىسىنە جازىلدى. قىرعىزستاننان كەلگەن ومىربەك بابانوۆتىڭ يمپەراتريتسا ارعىماعىنا قولا جۇلدە بۇيىردى.
شاعالا شاڭىنا كومدى
دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ بەسىنشى جارىس كۇنىندە ات جارىستارى ۇشقىر بايگەمەن باستالدى. 1600 مەترگە جۇيتكىگەن تۇلپارلار اراسىندا ايگىلى كابىرحاننىڭ يەسى تىلەك مۇحانبەتقاليەۆتىڭ شاعالا اتتى ارعىماعى توپ جاردى. بىلىكتى اتبەگى نۇرجىگىت تابىلديەۆتىڭ باپتاۋىنداعى جۇيرىكتى ءىنىسى رامازان تابىلديەۆ ءمىندى. ءتىز ەتپە جارىسىنىڭ كۇمىس جۇلدەسى مەرحات بۇلعىنوۆتىڭ ارلان ارعىماعىنا, ال قولا مەدال اسلان جيەمبەتتىڭ سترۋنا سايگ ۇلىگىنە ءتيدى.
ۇشقىر بايگەدە سايگ ۇلىگى توپ جارعان نۇرجىگىت تابىلديەۆ بۇگىن ولجالى بولعانىنا رازىلىعىن ءبىلدىردى. ء«وز ەلىمىزدە وتكەن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا باپتاعان تۇلپارىمىز قارا ءۇزىپ كەلدى. تاۋبە دەيمىز, قانجىعامىز بوس قايتپادى. قىسقا قاشىقتىققا شاباتىن ۇشقىر بايگەنىڭ دە كورەرمەنى كوبەيىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. بۇگىن دە جانكۇيەرلەر قاتارى قالىڭ بولدى. ءوزىم اتبەگى بولعاندىقتان, شەتەلگە ءجيى قاتىناپ, بىلىكتى ماماندارمەن بايلانىس ورناتىپ, تاجىريبە الماسىپ جۇرەمىن. كەيىنگى كەزدە بىزدە ۇشقىر بايگە كەڭ قانات جايا باستادى. ات باپتاۋشىلار دا, شاباندوزدار دا ارتىپ كەلەدى. وعان تاعى ءبىر سەبەپ – ايگىلى تۇلپار كابىرحاننىڭ الەمدىك دودالارداعى تولايىم جەڭىسى. كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتىپ جاڭارتۋدىڭ ناتيجەسىندە ستاندارتقا ساي يپپودروم بوي كوتەردى. مۇندا ەندى ۇشقىر بايگە تۇرلەرىنەن سايىستاردى ءجيى ۇيىمداستىرۋعا بولادى. اتشاباردىڭ يگىلىگىن اتبەگىلەر كورسە, ءالى تالاي تۇلپارلاردى تۇلەتەرى ءسوزسىز», دەدى بىلىكتى مامان.
ۇشقىر بايگەنىڭ 2400 مەتر قاشىقتىعىنا 5 دونەن قوسىلىپ, ءۇش جۇلدە دە جەرلەستەرىمىزگە جازىلدى. باقتيار بايزاقوۆتىڭ بەريل رەيسەرىن مىنگەن اسلانبەك بايكەنوۆ چەمپيون اتانسا, تىلەك مۇحانبەتقاليەۆتىڭ ادايىن تىزگىندەگەن مىرزابەك قاپىشەۆكە كۇمىس, قاراباي شارۋا قوجالىعىنا تيەسىلى روۋزلاين جۇيرىكتى مىنگەن داۋرەن جۇسىپوۆكە قولا مەدال بۇيىردى.