قۇلسارى تۇرعىندارىنىڭ قۋانىشى

ءبىر كۇندە باسپاناسىنان ايىرىل­عان 30 مىڭنان اسا قۇلسارىلىق­تىڭ كەي­بىرى اعايىن-تۋىسىن جاعالاپ كەت­تى. كوپ­­شىلىگى قۇلسارى مەن اتىراۋ قالاسىنداعى, كورشىلەس ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى جاناشىر جانداردىڭ ءۇيى مەن ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكتتەردى, «تەڭىز» كەن ورنىنداعى جاتاقحانالاردىڭ قۋىقتاي بولمەسىن ۋاقىتشا پانالاۋعا ءماجبۇر بولعانى بەلگىلى.

اتىراۋ وبلىستىق قۇرىلىس باس­قارماسىنىڭ باسشىسى نۇربەرگەن قۇسايىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن تۇرعىندار ءۇشىن قۇلسارى قالاسىندا جاڭا شاعىن اۋدان بوي كوتەردى. شاعىن اۋدان «بولاشاق» دەپ اتالادى. مۇندا 100 تۇرعىن ءۇي سالۋعا جەرگىلىكتى 8 مەردىگەر كومپانيا تارتىلدى. جاڭادان بوي كوتەرگەن 80 ءۇيدىڭ قۇرىلىسىنا «قازاقستان حالقىنا» قورى دەمەۋشىلىك تانىتتى. ال 20 ءۇيدى سالۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىندى.

«مەردىگەرلەر جۇمىستى ماۋسىم ايىن­دا باستادى. ءار ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە 10 سوتىق جەر تەلىمى ءبولىندى. جۇمىس ەكى اۋىسىممەن – كۇندىز دە, تۇندە دە جال­عاس­تى. جاڭا ۇيلەرگە سۋ, گاز, ەلەكتر جە­لىسى تارتىلدى. وسى كەزگە دەيىن 62 ءۇي­دىڭ قۇرىلىسى تولىعىمەن اياقتالدى. ەندى 58 ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن قىركۇيەكتىڭ سوڭى­نا دەيىن اياقتاۋ كوزدەلىپ وتىر», دەدى ن.قۇسايىنوۆ.

تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزگەن مەر­دىگەردىڭ ءبىرى – «ارمانداستار اتىراۋ» جشس. بۇل سەرىكتەستىك 14 ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزگەن. سەرىكتەستىك ديرەكتورى اماندىق يمانباەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قۇرىلىس جۇمىسىنا وتاندىق ماتەريالداردى پايدا­لا­نۋعا باسىمدىق بەرىلگەن. ماسەلەن, ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى بەينەۋ اۋدانىنان تاس اكەلىنگەن.

«قازاقستان حالقىنا» قورى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءلاززات شىڭعىسباەۆانىڭ ايتۋىنشا, قۇلسارى قالاسىنداعى 80 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە 2 ميلليارد 640 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپتى. مۇندا 1 ءۇيدى سالۋعا شامامەن 31 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى جۇمسالىپتى. تيپتىك ۇلگىدەگى جاڭا ۇيلەردىڭ ارقايسىسىنىڭ اۋدانى – 100 شارشى مەتر. تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۆتورلىق ديزاينىن «Etalon Project Group» جشس دايىنداعان ەكەن. سەرىك­تەستىك ديزايننىڭ ساقتالۋىنا ءجىتى باقىلاۋ جۇرگىزىپ وتىر. ال تەحنيكالىق قاداعالاۋدى «ZAF-سترويسەرۆيس» جشس جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.

تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن تۇرعىن­دارعا قۇرىلىسى تولىق اياقتالعان 62 ءۇيدىڭ كىلتى تاپسىرىلدى. تۇرعىندار قۋانىشىن بولىسۋگە كەلگەن اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك شاپكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەندى شاعىن اۋداندا جاڭا تۇرعىن ۇيلەرمەن بىرگە 2 مىڭ ورىندىق Binom مەكتەبىن, 300 ورىندىق بالاباقشا نىسانىن سالۋ جوس­پارلانىپ وتىر. سونداي-اق شاعىن اللەيا­لار سالىنادى.

«بيىل كوكتەم ماۋسىمى قاپىلىسپەن ءوتتى. ەندى قيىن كۇندەر ارتتا قالدى. ءبىز ۇلكەن سىناقتى ابىرويمەن ەڭسەردىك. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن توتەنشە جاعدايدىڭ سالدارىن جويۋعا بار كۇش-جىگەرىمىزدى سالدىق. ەندى بۇل شاعىن اۋداندى دامىتۋ باعدارلاماسى قولعا الىنادى. الداعى جىلى الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قاتارىندا دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى دە سالىنادى», دەدى سەرىك شاپكەنوۆ.

جاڭا باسپانانىڭ كىلتىن العان تۇرعىنداردىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. ءبىر-ءبىرىن قۇت­تىقتاپ, كەيبىرەۋى كوزىنە جاس الدى. ال بالالارى قىزىل لەنتا باي­لانعان كىلتتى ۇستاۋعا ۇمتىلىپ, ءبىر-بىرى­مەن تالاسىپ جاتتى.

«بۇرىن اۆتوجولشىلار شاعىن اۋدانىندا تۇرعان ەدىم. كوكتەمدە ءۇيىمدى تاسقىن سۋ باسىپ, تۇرۋعا جارامسىز بولىپ قالدى. سودان بەرى جاڭا باسپانامىز بولسا دەپ اڭساپ ءجۇر ەدىم. ەندى, مىنە, جاڭا ءۇيدىڭ كىلتىن الىپ, قۋانىپ تۇرمىن», دەيدى شولپان نازاروۆا.

بىرنەشە ايدان سوڭ امانعالي تولەگەنوۆ تە جاڭا باسپاناعا يە بولدى. ول وتباسىمەن «تەڭىز» كەن ورنىنداعى جاتاقحانادا شىلدەگە دەيىن تۇرىپتى. كەيىن جاتاقحانانى بوساتۋدى سۇراپتى. ونىڭ وتباسىندا 5 ادام بار. كەيىنگى 1,5 ايدان بەرى باسپانا جالداپ وتىر.

«ايەلىم ەكەۋمىز وتەماقى الۋعا قۇجات تاپسىردىق. قازىر جاسىم – 62-دە. مۇنداي جاستا اۋىر جۇمىستى اتقارۋ قيىنعا سوعادى. جاس جىگىت بولسام, قۇرىلىس جۇمى­سىن اتقارار ەدىم», دەيدى ول.

«بولاشاق» شاعىن اۋدان اتالعانىمەن, قۇلسارى قالاسىنا دەيىنگى ارالىقتا ەداۋىر قاشىقتىق بار. بىراق مۇنى قىزمەتتىك كولىكپەن جۇرەتىن جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ وكىلدەرى «قۇلسارىعا ءتيىپ تۇر عوي» دەپ باس­قاشا سيپاتتايدى. ەكى ارالىققا قوعامدىق كولىك قاتىناماسا, اسىرەسە ەگدە جاستاعى تۇرعىندار مەن وقۋشىلارعا قۇل­سارىعا جاياۋ جەتۋ وڭايعا سوقپايدى. ال­­داعى ۋاقىتتا وسى ماسەلە دە ەسكەرىلگەنى ءجون.

وتەماقى العانداردىڭ بىرقاتارى قۇلسارىداعى باسپانالارىن جوندەۋدەن وتكىزىپ, كەيبىرى جاڭاسىن ساتىپ العان. ماسەلەن, سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن­­دەردىڭ قاتارىندا قادىربەك قوسپاقوۆ تا بار. ونىڭ ۇيىنە 5 ساۋىردە تاسقىن سۋ كىرگەن.

«تاسقىن سۋ تەز كەلدى. ءتىپتى زاتتارىمىزدى جيناۋعا, كيىمدەرىمىزدى الۋعا ۇل­گەر­­مەدىك. قۇجاتتارىمىزدى عانا الىپ, باس­پانامىزدى تاستاپ كەتۋگە ءماجبۇر بولدىق. سۋ دەڭگەيى تەز كوتەرىلىپ, 20 كۇندە ءۇيىمىز جارامسىز بولىپ قالدى. سول سەبەپتەن كورشىلەس ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى بورانقۇل اۋىلىنا بارىپ, ۋاقىتشا پانالادىق. كەيىن جىلىوي اۋداندىق اكىمدىگىنەن كومەك بەرىلدى», دەيدى ق.قوسپاقوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ارنايى كوميس­سيانىڭ مۇشەلەرى بۇرىنعى ۇيىنە زەردەلەۋ جۇرگىزگەن. سودان سوڭ باعالاۋ كوميسسياسىنىڭ ماماندارى ونىڭ ءۇيىن جارامسىز دەپ تانۋعا شەشىم شىعارىپتى.

«ماۋسىم ايىنا دەيىن وتباسىمىز تۋرالى مالىمەتتەردى, جارامسىز دەپ تانىلعان ءۇيىمنىڭ قۇجاتتارىن ارنايى كوميسسياعا تاپسىرعان ەدىك. كوميسسيا وتەماقىعا بەرىلەتىن قارجىنى ەسەپتەپ بەردى. بەس جۇمىس كۇنىندە ارنايى ەسەپشوتىما وتەماقى قارجىسى ءتۇستى. وتەماقىعا بەرىلگەن قارجىنىڭ مولشەرى كوڭىلىمنەن شىقتى», دەيدى ق.قوسپاقوۆ.

ول وتەماقى قارجىسىن العان سوڭ جاڭا باسپانا ساتىپ الۋعا بەكىنىپتى. ءسويتىپ, اتىراۋ, اقتاۋ, اقتوبە قالاسىنان ساتىپ الۋ نۇسقاسىن قاراستىرعان. «جاڭا باسپانا ىزدەپ, ءبىراز ءجۇرىپ قالدىق. وتەماقى قارجىسىنا وزگە قالالاردان ءۇي سا­­تىپ الاتىنداي مۇمكىندىك بولدى. بىراق تۋعان جەر ىستىق بولادى ەكەن. باسقا قالاعا كوشىپ كەتە المادىق. سول سەبەپتەن قۇلسارىدان ەكى قاباتتى كوتتەدج ساتىپ الدىق. جاقىندا كوشىپ كەلدىك», دەدى ول.

اتىراۋ وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ساتتىعۇل سابىروۆتىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, وڭىرلىك كوميسسيا مۇشەلەرى تاسقىن سۋدىڭ سالدارىنان 300 كاسىپكەرلىك نىساننىڭ ب ۇلىنگەنى انىقتالعان. سوعان بايلانىستى قۇلسارى قالاسىنداعى تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن كاسىپكەرلەرگە وتەماقى تولەۋ ءجۇرىپ جاتىر.

«وسى كەزگە دەيىن وڭىرلىك كوميس­سيانىڭ 15 وتىرىسى ءوتتى. سونىڭ قورىتىن­دىسىمەن 288 كاسىپكەردىڭ ءوتىنىشى قانا­عات­تاندىرىلدى. كاسىپكەرلەرگە وتەماقى تولەۋ ءۇشىن 2,6 ملرد تەڭگە ءبولىندى», دەپ مالىمدەدى س.سابىروۆ.

42 كاسىپكەردىڭ ءوتىنىشى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىنا سايكەس 10 جەلتوقسانعا دەيىن قارالادى. جالپى, كاسىپكەرلەردىڭ شىعىندارىن ەسەپتەۋ جۇمىسىنا 13 باعالاۋ كومپانياسىنان 58 مامان تارتىلعان. نىساندارى ب ۇلىنگەن كاسىپكەرلەر ەسەپتەلگەن وتەماقىعا قاتىس­تى شاعىم تۇسىرمەپتى.

اتىراۋ وبلىسى