كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ اتىراۋ وبلىسىندا بولدى
ۇكىمەت باسشىسى الدىمەن “اتىراۋ” ساۋىقتىرۋ كەشەنىندە وتكەن “نۇر وتان” حدپ-نىڭ ء“بىز كوشباسشىمەن بىرگەمىز” اتتى فورۋمىنا جانە مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ “اقجەلكەن-2010” شاراسىنا قاتىستى. ۇبت قورىتىندىسى بويىنشا ءجۇز باللدان جوعارى جيناپ, مەكتەپتى ۇزدىك بىتىرگەن تۇلەكتەرمەن كەزدەستى.
بيىل اتىراۋلىق مەكتەپ ءبىتىرۋشىلەر اراسىنان ج.مولداعاليەۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان وبلىستىق “دارىن” مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ تۇلەگى ايجامال ەرعاليەۆا 125 بالل جيناپ, وتە جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزگەن ەدى. وعان ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ “التىن بەلگى” مەن اتتەستات تاپسىردى. بيىل وڭىردە 74 تۇلەك “التىن بەلگى”, 41 وقۋشى “ۇزدىك اتتەستات” يەگەرى اتاندى. سول تۇلەكتەر اتىنان ءسوز العان جاقسىلىق نۇرماحانوۆ ءوز قاتارلاستارىمەن بىرگە تاۋەلسىز قازاقستاندى گۇلدەنگەن جانە بولاشاعى زور مەملەكەتكە اينالدىرۋعا اتسالىساتىنىن اتاپ ءوتتى.
– قازىر جوعارى تەحنولوگيا مەن دامىعان يننوۆاتسيانىڭ ءداۋىرى. ءبىزدىڭ ەلىمىز دە جاڭا ءداۋىر تالابىمەن وركەندەپ, ەكونوميكاسى قارقىن الىپ كەلەدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى ورايدا الدىمىزدا تۇرعان ايقىن ماقساتتار مەن مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى, – دەدى كارىم قاجىمقان ۇلى اتىراۋلىق تۇلەكتەردى مەكتەپ ءبىتىرۋ قۋانىشىمەن قۇتتىقتاپ. – ءبىزدىڭ ەلىمىز الەمدىك دەڭگەيدەگى ءبىلىم ساپاسىن جەتىلدىرۋدى ءبىرىنشى ورىنعا قويىپ وتىر. ەلىمىز يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جولىنا ءتۇستى. وسى باعدارلاما اياسىندا اتىراۋدا 4 ءىرى كاسىپورىن ىسكە قوسىلماق. بۇل – جاڭا جۇمىس ورنى, جاس ماماندارعا سۇرانىس. داعدارىستان كەيىنگى دامۋعا بەت العان ەلىمىز ءۇشىن باستى قۇندىلىق – باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت. ءبارىمىز بارلىق ماقساتتى جۇمىستاردى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن, “نۇر وتان” پارتياسىمەن بىرگە ىسكە اسىرامىز.
بۇدان كەيىن كارىم ءماسىموۆ 2005 جىلى قۇرىلعان “كاسپيان تەحنيكال رەسۋرسەس” وقۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. وقۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتى –مۇناي-گاز سەكتورىندا جۇمىس جاساۋ ءۇشىن كادرلاردى قايتا دايىندىقتان وتكىزۋ. قازاقستانداعى جالعىز مامانداندىرىلعان ورتالىقتىڭ جالپى اۋماعى –540 شارشى مەتر, 10 انگارى بار. وقىتۋ 14 ماماندىق بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ۇكىمەت باسشىسى وقۋ ورتالىعىنان ارنايى كۋرس بىتىرۋشىلەرگە “جول كارتاسى” مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا تەحنيكالىق ماماندىقتاردىڭ سەرتيفيكاتتارىن تابىس ەتتى.
پرەمەر-مينيستر كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىن يگەرۋگە ءتۇرلى قىزمەت كورسەتەتىن وزەن پورتىندا دا بولدى. وزەن پورتى 1964 جىلى قۇرىلعان بولاتىن. 2008 جىلى “ىسكەر” كونسورتسيۋمىنا باسقارۋعا بەرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا پورت اۋماعىندا قازاقستاندىق “ىسكەر” جانە يتاليالىق “Skema” كومپانيالارىمەن بىرلەسە “قاشاعان” كەنىشى ءۇشىن 12 ءمودۋلدى عيماراتتى دايىنداۋ, قۇراستىرۋ, تاسىمالداۋ ءجونىندە بىرلەسكەن جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. وعان تاپسىرىس بەرۋشى – ادجيپ قكو كومپانياسى. نىساندا جۇمىس جاساۋعا تارتىلعان 1000 ادامنىڭ 964-ءى جەرگىلىكتى ماماندار.
وڭىردەگى بالىق ونەركاسىبىنىڭ كوشباسشىسى سانالعان “اتىراۋبالىقتى” مەملەكەت يەلىگىنە قايتارۋ ۇدەرىسى اياقتالىپ كەلەدى. وسى كاسىپورىن نەگىزىندە ەندى “جايىق بالىق” كاسىپورنىن قۇرۋ جوسپارى بار. پرەمەر-مينيستر بالىق وڭدەۋ كاسىپورنىن دامىتۋعا قولداۋ بولاتىنىن ايتا كەلىپ, جايىق وزەنىنىڭ ارناسىن قالپىنا كەلتىرۋ رەسەي ارقىلى شەشىلەتىن ماسەلە. رەسەي ۇكىمەتىنىڭ باسشىسىمەن كەزدەسۋدە بۇل ماسەلەنى كوتەرەتىن بولامىن. ەكىنشىدەن, بالىق پەن قارا ۋىلدىرىقتى تاسىمالداۋدا كونتراباندا بارىن بىلەمىز. اسىرەسە, بۇعان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاراپىنان قاتىسى بارلار بولسا, ولار ەندى قاتاڭ جازالانادى. بۇل ماسەلەنى باقىلاۋعا الىپ, كونتراباندانى جويامىز, – دەدى.
وبلىسقا جۇمىس ساپارى بارىسىندا كارىم ءماسىموۆ “الماگۇل” شاعىن اۋدانىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن مۇعالىمدەرگە جاڭا پاتەردىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. جاڭا باسپاناعا قول جەتكىزگەندەردىڭ ءبىرى جۇماجان ەلەۋسىزوۆا “بۇگىنگى قۋانىشىمدا شەك جوق. بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىنە, تۇرمىسى تومەن وتباسىلارىنا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان ەلباسىنا راحمەت” دەدى قۋانىشىن جاسىرا الماي.
مۇنايلى اتىراۋدا سالىنىپ جاتقان ءىرى نىساننىڭ ءبىرى – ادجيپ قكو كومپانياسىنىڭ مۇناي جانە گازدى كەشەندى دايىندايتىن “بولاشاق” قوندىرعىسى. ۇكىمەت باسشىسى كەشەندى ارالاپ, مۇناي مەن گاز دايىنداۋ قوندىرعىلارىمەن تانىستى. بۇل قوندىرعى مۇناي مەن گازدى حالىقارالىق رىنوكقا شىعاراتىن مۇناي قۇبىرلارىمەن تاسىمالداۋ ءۇشىن دايىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
“بولاشاق” زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىمەن تانىسقان سوڭ كارىم ءماسىموۆ كەلىسىم مىندەتتەمەلەرىن ساقتاۋ, ينفراقۇرىلىم جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ, ادجيپ قكو, نكوك, “تەڭىزشەۆرويل” كومپانيالارىنىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە قاتىسى تۋرالى ماسەلەلەردى تالقىلاعان كەڭەس وتكىزدى. وندا اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەرگەي رىسقاليەۆ ءبىرىنشى كەزەكتە ايماقتىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىنا بايلانىستى نەعۇرلىم وتكىر ماسەلەلەردى اتادى. وكىنىشكە قاراي, كوپتەگەن مۇناي كومپانيالارى تابيعات قورعاۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋدا وزدەرىنىڭ تىكەلەي مىندەتتەرىن ورىنداۋعا تولىق ق ۇلىقتى ەمەس. سونداي-اق, وبلىس اكىمىنىڭ اتاپ وتكەنىندەي, شەتەلدىك كومپانيالار تاراپىنان الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدا دا ەلەۋلى پروبلەمالار كەزدەسەدى.
پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ شەتەلدىك كومپانيالار باسشىلارىنا قازاقستاندىق مازمۇندى ارتتىرۋ ماڭىزىن ەسكەرتە وتىرىپ, ء“بىز قازاقستاندىق ءمۇددەنى بارىنەن جوعارى قويامىز. ءبىز قازاقستاندىق جۇمىسشى مۇددەسىن قورعايمىز. قازاقستاندىق جۇمىسشىلار شەتەلدىكتەرمەن بىردەي جالاقى الۋى ءتيىس. بۇل ۇنەمى باقىلاۋدا بولادى” دەدى. وسىعان وراي حابارلاما جاساعان نكوك كونسورتسيۋمىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى پەر وففان بيىلعى 6 ايدا 600 قازاقستاندىق تۇراقتى جۇمىسقا تارتىلعانىن, سوعان وراي 50 شەتەلدىك قىزمەتتەن قىسقارتىلعانىن جەتكىزدى. ال “تەڭىزشەۆرويل” باسشىسى تودد لەۆي سوڭعى 4 جىلدا ەڭبەكاقى 70 پايىزعا كوتەرىلىپ, ەندى ەڭبەكاقى تولەۋ جۇيەسى باتىس ەلدەرىنىڭ ادىسىنە نەگىزدەلەتىنىن ءمالىم ەتتى.
پرەمەر-مينيستر جۇمىس ساپارى بارىسىندا اتىراۋ جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىن جاڭعىرتۋ, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ارنالعان جەڭىل پانەل شىعارۋ زاۋىتىنىڭ, سونىمەن بىرگە, مەديتسينالىق ءبىر رەتتىك شپريتس شىعارۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىسىمەن, سارايشىق تاريحي-مەموريالدىق تاريحي كەشەنىنە قاراستى ارحەولوگيالىق قازبا ورنىمەن تانىستى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا وڭ باعا بەردى.
جولداسبەك شوپەعۇل.