جۋىردا شىمكەنت قالاسىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانات وتەباەۆا بريفينگ وتكىزىپ, جىل باسىنان بەرى سالادا اتقارىلعان جۇمىستار جونىندە باياندادى.
سالا جەتەكشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 1 تامىزعا دەيىنگى جاعداي بويىنشا مەگاپوليستە 27 مىڭنان اسا ادام جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىنا قاتىستى. بيىلعى جوسپار – 57 مىڭعا جۋىق ادامدى جۇمىسقا تارتۋ. باعدارلاما ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋدى, كاسىپكەرلىك باستامالار مەن قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقۋلاردى وتكىزۋدى كوزدەيدى. وعان بيىل 30 مىڭنان اسا ادام قاتىسادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلىكتى ىلگەرىلەتۋ, سۋبسيديالاناتىن جۇمىس ورىندارىنا جولداۋ, بوس جۇمىس ورىندارىنا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, كاسىپتىك وقىتۋعا جولداۋ سەكىلدى مىندەتتەر قاراستىرىلعان. 7 ايلىق ەسەپتە 17 مىڭنان اسا ادام وسى شارالارعا قاتىستىرىلىپ, جوسپار 56,8 پايىزعا ورىندالدى. بۇگىنگە دەيىن 10 مىڭداي ازامات 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان قالانىڭ دامۋ باعدارلاماسى مەن كاسىپكەرلىك باستامالار نەگىزىندە قۇرىلعان جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستى. ادامدار جاڭادان اشىلاتىن بالاباقشا, سپورت كەشەندەرى, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى, ءدارىحانا, اسحانا مەن باسقا دا ساۋدا نىساندارىنا جۇمىسقا جولدانىپ جاتىر.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي, بيىل 273 جاس شاعىن نەسيەگە قول جەتكىزەدى. 2019 جىلدان بەرى شاھاردا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا جاتاتىن ازاماتتاردىڭ بيزنەس-جوبالارىن قولداۋعا 400 اەك-كە دەيىن قايتارىمسىز گرانت بەرىلىپ كەلەدى. بيىل كوميسسيا 428 ادامنىڭ بيزنەس-جوباسىنا قايتارىمسىز قارجى بەرۋدى ماقۇلدادى. جوسپاردىڭ ارتىعىمەن ورىندالۋىنىڭ سەبەبى – كوميسسيا وكىلدەرى 400 اەك-كە دەيىنگى قارجىنى وڭتايلاندىرىپ, تاعى ەكى ادامعا گرانت تاعايىندادى. كونكۋرس ەكى لەكتە ءوتىپ, 2 426 ادامنان ءوتىنىم كەلىپ ءتۇستى. كوميسسيا ماقۇلداعاندار ىشىندە مال جانە قۇس شارۋاشىلىعى, قىزمەت كورسەتۋ سالالارى, كونديتەر جانە نان ونىمدەرى, تىگىن, جارتىلاي فابريكاتتار, جيھاز ءوندىرىسى, ءوندىرىس سالاسى, قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىن ىسكە قوسۋ سەكىلدى جوبالار بار. 400 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش 1 476 800 تەڭگەنى قۇرايدى. قايتارىمسىز گرانت قارجىسىن نەسيەنى وتەۋگە, جىلجىمايتىن م ۇلىكتەردى ساتىپ الۋعا, اكتسيزدەلەتىن ونىمدەردى وندىرۋگە جۇمساۋعا بولمايدى.
اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا تابىسى وبلىستاردا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا, استانادا بەلگىلەنگەن كەدەيلىك شەگىنەن اسپايتىن ادامعا نەمەسە وتباسىعا شارتسىز نەمەسە شارتتى اقشالاي كومەك تۇرىندە بەرىلەدى. ااك اقشالاي تولەم, جۇمىسپەن قامتۋ شاراسى بولۋى مۇمكىن نەمەسە سول ارقىلى گرانتتىق كونكۋرسقا قاتىسۋعا, تۇراقتى جۇمىس ورنىنا ورنالاسۋعا جولداما الۋعا بولادى. سونىمەن قاتار ااك-تە 1-6 جاس ارالىعىنداعى ءار بالاعا اي سايىن 5 583 تەڭگە جاردەماقى تولەنەدى. بيىل 7 ايدا 7 797 وتباسى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الدى. قالامىزداعى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە, مەملەكەتتەن جاردەماقى الاتىن وتباسىلار وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 29,7 پايىزعا ازايعان. ماسەلەن, 2023 جىلدىڭ 7 ايىندا 11 089 وتباسىعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىندالعان. بيىل ونىڭ سانى جوعارىدا اتاپ وتكەندەي 8 مىڭعا جۋىق وتباسىن قۇراپ وتىر. ال 1-6 جاس ارالىعىنداعى بالالارعا بەلگىلەنگەن 1,5 اەك كولەمىندەگى كومەك قاراجاتى 6 900 وتباسىعا تولەنىپ جاتىر. كومەكتىڭ بۇل ءتۇرىن الۋشى بالالار سانى جىل سايىن كەمىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىر 7 ايدا 9 782 وتباسىندا تۇراتىن 18 608 بالاعا تولەم تولەنسە, بيىل وسى مەرزىم ارالىعىندا 13 494 بالاعا جاردەماقى بەرىلگەن. ياعني وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا كورسەتكىش 27,5 پايىزعا تومەندەگەن. مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە كەدەيلىك شەگىنەن اسپايتىن جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا تابىسى بار ازاماتتارعا تاعايىندالادى. بۇگىندە كەدەيلىك شەگى – كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 70% دەڭگەيىندە. 2024 جىلدىڭ ءىىI توقسانىندا بۇل ورتا ەسەپپەن 34 662 تەڭگە بولىپ بەلگىلەندى. ءبىر ادامعا كەلەتىن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك مولشەرى جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا كىرىس پەن كەدەيلىك شەگىنىڭ اراسىنداعى ايىرمامەن ەسەپتەلەدى. مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار قاتارىنداعى 11 411 ازامات جۇمىسقا جارامدى. ءوتىنىش بەرگەن كەزدە 6 716 ازامات جۇمىس ىستەيتىن. ولاردىڭ ىشىندە 279 ادام ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا تارتىلدى.
باسقارما باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, شىمكەنتتە 93 407 زەينەتكەر تۇرادى. ونىڭ ەكەۋى – ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان ارداگەر. اراسىندا 1 767 تىل ەڭبەككەرى بار. قالادا كوپ بالالى انالار سانى – 64 605. 13 370 انا – «التىن القا», «كۇمىس القا» بەلگىلەرىمەن ماراپاتتالعاندار. جىل سايىن ءماسليحات شەشىمىمەن 5 مىڭ ارداگەر تەگىن جولدامامەن شيپاجايلاردا دەمالىپ قايتادى. باسقارما جانىنان 70 ورىندىق «ىزەتتى زەينەتكەر» ساۋىقتىرۋ كەشەنى جۇمىس ىستەيدى. جىل سايىن سوندا 2 مىڭعا جۋىق زەينەتكەر دەمالادى. وسىلايشا شاھاردا 7 مىڭ زەينەتكەردىڭ شيپاجايدا ساۋىقتىرۋ ەمىن قابىلداۋىنا جاعداي جاسالدى. بيىل مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا 4 شيپاجايمەن كەلىسىمشارت ءتۇزىلدى. بۇلار – تۇركىستان وبلىسى سايرام اۋدانىنداعى «اقسۋ دەمى» شيپاجايى, جامبىل وبلىسىنداعى «ايشا-ءبيبى» شيپاجايى, جەتىساي قالاسىنداعى «كۇلپارشىن» جانە شىمكەنتتەگى «دەنساۋلىق» شيپاجايلارى. دەمالىس ورىندارىنا جولداما بەرۋ كەزەگى geo-shym.kz پورتالى ارقىلى اۆتوماتتاندىرىلعان. كەزەككە ۇيدەن شىقپاي پورتالمەن-اق تىركەلەۋگە جانە كەزەك رەتىن باقىلاۋعا بولادى. قازىر شيپاجايعا جولداما كەزەگىندە 26 مىڭنان اسا زەينەتكەر تۇر ەكەن. تاعى ءبىر قىزىقتى دەرەك, 1 935 ارداگەرگە «Egemen Qazaqstan», «كازاحستانسكايا پراۆدا», «وڭتۇستىك قازاقستان», «يۋجنىي كازاحستان», «شىمكەنت كەلبەتى», «پانوراما شىمكەنتا», «ايقىن», «ارداقتى ارداگەر» باسىلىمدارىنا تەگىن جازىلۋعا كەلىسىمشارتتار تۇزىلگەن. ونىڭ قاراجاتى 10,3 ملن تەڭگەنى قۇرادى.
بۇگىنگى تاڭدا مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار وزىنە قاجەتتى قىزمەتتەر مەن قۇرالداردى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پورتالىنا ەلەكتروندى قولتاڭبامەن كىرۋ ارقىلى الا الادى. مەگاپوليستە 41 406 مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازامات تىركەلگەن. باسقارما وسىنداي جاندارعا پروتەزدىك-ورتوپەديالىق, سۋردوتەحنيكالىق, تيفلوتەحنيكالىق, گيگيەنالىق قۇرالدار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان قولاربا اپەرۋگە جاردەمدەسەدى. جەكە كومەكشى, ىمداۋ ءتىلى ماماندارىنىڭ, ينۆاتاكسي كولىگىنىڭ قىزمەتىن ۇسىنادى. جولدامامەن شيپاجايلارعا تەگىن دەمالدىرادى. ەلەكتروندى تسيفرلىق كىلت ارقىلى الەۋمەتتىك پورتالمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا باسقارمادا ءوز-وزىنە قىزمەت كورسەتۋ بۇرىشتاماسى ۇيىمداستىرىلعان.
ايتا كەتۋ كەرەك, پسيحونەۆرولوگيالىق اۋىتقۋى بار, تىرەك-قيمىل اپپاراتى فۋنكتسيالارى بۇزىلعان مۇگەدەك بالالارعا, 18 جاستان اسقان پسيحونەۆرولوگيالىق اۋرۋى بار ازاماتتارعا, وزىنە-ءوزى قىزمەت كورسەتە المايتىن جالعىزىلىكتى ءى-ءىى توپتاعى مۇگەدەكتەر مەن قارتتارعا ستاتسيونار, جارتىلاي ستاتسيونار, ءۇي جاعدايىندا مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن بىرگە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار دا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتەدى. بۇگىنگى تاڭدا باسقارماعا قاراستى 12 ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى بار. وندا 1 162 ادام جۇمىس ىستەيدى. كوپشىلىگى – وسى سالانىڭ بىلىكتى ماماندارى. بيىل 7 اي ىشىندە 3 مىڭنان اسا مۇگەدەكتىگى بار جاندار وڭالتۋ شارالارىنان ءوتتى.
«كوشى-قون ماسەلەسىندە بيىلعى 1 تامىزعا دەيىنگى جاعدايدى ايتساق, 450 ادام «قانداس» مارتەبەسىن الدى, 34 ازامات ونى 6 ايعا ۇزارتتى. تمد مەن شەتەلدەردەن كوشىپ كەلگەن ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ باسىم بولىگى – وزبەكستاننىڭ بۇرىنعى ازاماتتارى. ولاردان بولەك قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليسىنە تابان تىرەگەن اعايىنداردىڭ ىشىندە قىرعىزستاننان – 1, رەسەيدەن – 6, تۇركىمەنستاننان 2 ادام كوشىپ كەلگەن. قانداستاردىڭ باسىم بولىگى قۇرىلىس, ساۋدا-ساتتىق سالاسىندا, سونداي-اق باسقا دا جالدامالى جۇمىستارمەن اينالىسادى. شىمكەنتتە 2008 جىلدان بەرى قانداستاردى بەيىمدەۋ جانە ىقپالداستىرۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. ورتالىق قانداستار مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنا 6 اي بويى ورتاعا بەيىمدەۋ مەن قوعامعا كىرىكتىرۋ بويىنشا قىزمەتتەر كورسەتەدى. وسى كۇندە مەكەمەدە 19 وتباسىنىڭ 51 مۇشەسى ورتاعا بەيىمدەلۋ بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر. ال قالالىق اكىمدىكتىڭ ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعىنا 96 قانداس جۇگىنگەن. ولاردىڭ 48-ءى بۇگىنگى تاڭدا باعدارلاماعا قاتىستىرىلىپ, ەڭبەك نارىعىنداعى ءارتۇرلى جۇمىستارعا تارتىلدى», دەدى ج.وتەباەۆا.
سونىمەن قاتار سالا جەتەكشىسى مالىمدەگەندەي, مەگاپوليسكە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا ەلىمىزدىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى بيىلدىققا 537 ادامعا كۆوتا ءبولىندى. وسى جەڭىلدىكپەن بۇگىندە شاھاردىڭ 15 كاسىپورنى مەن مەكەمەسىندە جۇزدەن اسا شەتەلدىك مامان جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇلار – نەگىزىنەن ءوز سالاسىنىڭ بىلىكتى ماماندارى. ايتپەسە قالاداعى كاسىپورىنداردا جەرگىلىكتى جەردىڭ تۇرعىندارى ەڭبەك ەتەدى. ستاتيستيكالىق مالىمەت بويىنشا, كاسىپورىندارداعى جۇمىس كۇشى بويىنشا وتاندىق قامتۋ كورسەتكىشى 97,7 پايىزدى قۇرايدى. شەتەل جۇمىس كۇشىن تارتۋعا رۇقسات بەرۋ جانە ونىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ ناتيجەسىندە جىل باسىنان بەرى جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 46 ملن تەڭگە كىرىس تۇسكەن.