كەرۋەن تارتار كوشەلى دودا

مادەنيەت پەن عىلىمنىڭ مايەگى

ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن دوداعا عانا ەمەس, مادەني عىلى­مي باعىتتا ءوربيتىن كوشپە­لىلەر ويىندارىنىڭ ەل رۋحانياتىنا قوسار ۇلەسى وراسان. مادەني باعدارلاما اياسىندا دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنەن ءبىر كۇن بۇرىن, ياعني 7 قىركۇيەكتە «كوشپەلىلەر عالامى» دەپ اتالاتىن ەتنواۋىلدىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى ۇيىمداستىرىلماق.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى 8 قىركۇيەك كۇنى «استانا ارەنا» ستاديونىندا وتەدى. وسى كۇنى «استانا – كوشپەلىلەر استاناسى» اتتى جارقىن تەاترلاندىرىلعان قويىلىم كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ۇسىنىلماق. مادەني ءىس-شاراعا دۇنيەجۇزىلىك كوشپە­لىلەر ويىندارىن تاماشالاۋعا كەلگەن شەتەلدىك قوناقتار مەن حا­لىقارالىق سپورت ۇيىمدا­رىنىڭ باسشىلارى قاتىسادى. ەتنواۋىلدىڭ بىرەگەي كونتسەرتتىك الاڭىندا كۇن سايىن مادەني ءىس-شارالار وتكىزىلەدى. سونىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ ۇزدىك قولونەرشىلەرىنىڭ ەڭ ءىرى كورمە-جارمەڭكەسى جانە شەبەرلەر ءوز قولونەرىنىڭ قىر-سىرىمەن بولىسەتىن شەبەرلىك ساباقتارى بولادى. ەلگە اتى ءماشھۇر بەلگىلى ايتىسكەرلەر قاتىساتىن ءداستۇرلى اقىندار ايتىسى ەتنواۋىلداعى مادەني باعدارلامانىڭ مەرەيىن اسىرماق. «كوشپەلىلەر عالامى» فەستيۆالى مادەنيەت الەمىندەگى زاماناۋي ۇردىستەردى كورسەتەدى.

ءىس-شارالار باعدارلاماسىندا ەتنو­اۋىلدىڭ ەڭ جەتكىنشەك قوناقتارى – بالا­لارعا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى, ولار كوپتە­گەن ويىن-ساۋىق جانە تانىم­دىق ويىن الاڭى مەن ەتنوستىق ستيل­دەگى اتتراكتسيونداردى تاما­­شالايدى.

سونداي-اق ەتنواۋىلدا ءسان كورسەتى­لىمى وتەتىن ارنايى پوديۋم قۇرىلادى. ەتنوستىق ءسان فەستيۆالى اياسىندا ۇلتتىق كيىمدەردىڭ ءتۇرلى ۇلگىلەرى, ونىڭ ىشىندە وسى ترەندتىڭ كوشباسشىسى – Global Nomads ۇلگىلەرى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتاردىڭ نازارىنا ۇسىنىلادى.

ەتنواۋىلدا جىرتقىش قۇستاردى سالۋدان جارىستار مەن ۇلتتىق كۇرەس تۇرلەرى­نەن كورنەكى قويىلىمدار وتكىزىلەدى. ۇلت­تىق تاعامدار فەستيۆالى قازاق حالقى­نىڭ قوناقجايلىلىعى مەن اقكوڭىلدى­گىن كورسەتەدى دەيدى ۇيىمداستىرۋشى­لار. مۇندا شەبەرلىك ساباقتارى وتكىزى­لىپ, ءاربىر كەلۋشى تاماق پەن سۋسىن دايىن­داۋ ۇدەرىسىنە ءوزى دە قاتىسا الادى.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارىنىڭ ءۇشىنشى تارماعى – عىلىمي با­عىت­تا وربىمەك. V دۇنيەجۇزىلىك كوش­پەلىلەر ويىندارى اياسىندا 9-11 قىركۇ­يەك ارالىعىندا ۇلتتىق مۇراجايدا ەتنوسپورتتى دامىتۋدىڭ ءتۇرلى اسپەكتىسى زەرتتەلەتىن «كوشپەلى حالىق: تاريح, تانىم, تاعىلىم» حالىق­ارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وت­كىزىلەدى. عىلىمي باسقوسۋدا تاريح جانە مادەنيەت باعىتى بويىنشا تۇركى الە­مىنىڭ كوشپەلى داستۇرلەرى مەن رۋحاني بايلىعى, كوشپەلى مادەنيەت پەن ۇلتتىق سپورت داستۇرلەرىنىڭ ەلارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ­داعى ءرولى ايقىندالادى. سپورت عىلىمى نەگىزىندە ەلىمىزدە جانە دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن دامىتۋدىڭ قازىرگى جاعدايى: ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحى مەن يدەولوگياسى­نىڭ ماسەلەلەرى, سالا­نىڭ قازىرگى دامۋ ورىسىنە باعا بەرىلمەك. سونىمەن قاتار ورتالىق ازياداعى كوشپەلىلەرىنىڭ تا­ماقتانۋى: قازىرگى كوشپەلىلەردىڭ اس-اۋقاتى; تاماقتانۋ مەن ادام ميكروبيو­ماسى اراسىنداعى بايلانىس; ءسۇت قىشقىل­دى باكتەريالار جانە ولاردى قولدانۋداعى جاڭالىق ايقىندالماق.

بيلەت قۇنى قانشا؟

ەتنوسپورت الامانىنىڭ اشىلۋ ءرا­سى­مىنىڭ ءھام ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى بويىن­شا وتەتىن سايىستاردى تاماشالاۋشى جانكۇيەرلەر ءۇشىن بيلەت ساتىلىمعا ءتۇستى. ستاديوندى دۇبىرگە بولەيتىن اشىلۋ ءراسىمىنىڭ سالتاناتىن كورەمىن دەيتىن جاندار بيلەتتى 15 000 تەڭگەدەن 50 000 تەڭگە ارالىعىندا ساتىپ الادى. سپورت باعدارلاماسىنا 21 سپورت ءتۇرى كىرەدى. سپورت جارىستارىنا ورتاشا بيلەت قۇنى – 3 600 تەڭگە ارالىعىندا. قازاق كۇرەسى, الىش جانە كوراش جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايىندا وتەدى جانە بيلەتتەر باعاسى 2 500 تەڭگە مەن 7 500 تەڭگە ارالىعىندا بولادى. «الاۋ» مۇزايدىنىندا اسىق اتۋ, وردو, ماس-رەستلينگ, كۇراش, ارقان تارتۋ جانە اشىرتمالى ابا گۇرەشى بويىنشا جارىس­تار وتەدى. بيلەت قۇنى – 1 000-3 000 تەڭگە ارالىعىندا.

كوكپار, كوك ءبورى جانە بايگە بويىنشا تارتىستى جارىستار «قازانات» يپپود­رو­مىندا وتەدى. كوكپار مەن كوكبورى بو­يىن­شا ىرىكتەۋ كەزەڭدەرىنە بيلەتتەر ­قۇنى 2 000-15 000 تەڭگە ارالىعىندا بولسا, فينالدىق كەزەڭىنىڭ بيلەتتەرى دە سول باعا مولشەرىندە ساتىلادى.

بايگە جارىستارىنا بيلەت قۇنى 3 000-15 000 تەڭگە بولماق. ەتنواۋىلدا جامبى اتۋ, تەڭگە ءىلۋ, اۋدارىسپاق, قۇسبەگىلىك, سونداي-اق الىپتار سايىسى – «Powerful Nomad» جارىستارىن كورۋگە بولادى. اتال­عان سپورت تۇرلەرى بويىنشا بيلەتتەر 1 000 تەڭگەدەن باستالىپ, 2 000 تەڭ­گە ارا­لىعىندا ساتىلادى. كورەرمەن كوز­ايى­­مىنا اينالعان ءداستۇرلى ساداق اتۋ سپور­ت­ى بويىنشا باسەكەلەر «ارعىماق» ات-سپورت­تىق ساۋىقتىرۋ كەشەنىندە وتەدى. بي­لەتتەر قۇنى 600 تەڭگەدەن باستالىپ, 3 000 تەڭگەگە دەيىن بولادى. ءداستۇرلى زياتكەر­لىك ويىن­دار سانالعان توعىزقۇمالاق, مانگالا جانە وۆاري جارىستارى كورەرمەندەرسىز وتەدى. ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى ءۇشىن ءارتۇرلى جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. 50% جەڭىلدىك مەكتەپ وقۋشىلارى (6 جاس­تان 18 جاسقا دەيىن) مەن زەينەتكەرلەر ءۇشىن قولجەتىمدى. 5 جاسقا دەيىنگى بالالار (ورىنسىز) مەن I جانە II توپتاعى مۇگەدەكتەر بيلەتتەردى تەگىن الا الادى. جەڭىلدىك بيلەتتەرىن راستايتىن قۇجاتتى كورسەتكەننەن كەيىن وففلاين كاسسالاردان ساتىپ الۋعا بولادى. بەس كۇنگە ۇلاساتىن ۇلتتىق سپورت دوداسىندا 21 سپورت تۇرىنەن 97 مەدال جيىنتىعى ساراپقا سالىنباق.