سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» جانە وعان ىلەسپە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنە وزگەرىس پەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى تالقىعا سالىندى.
كۇن تارتىبىندە ءبىرىنشى قارالعان «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداعان ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترى اسلان ءسارىنجىپوۆ: ەلباسى «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «جاستار – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىزدىڭ تىرەگى», دەگەن ءسوز ايتتى. زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ازىرلەنىپ وتىر», – دەدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءحىح سەسسياسىندا مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭنامانى جاڭارتۋ جانە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ II سەزىندە زاڭ جوباسىن بۇگىنگى تالاپتارعا ءسايكەس كەلتىرىپ, ساپاسىن جاقسارتۋ باستى تالاپ. زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى – جاستاردىڭ دامۋىنا جاعداي جانە ولاردىڭ مەملەكەت ءومىرىنە قاتىسۋىنا مۇمكىندىكتەر جاساۋ. زاڭ جوباسىنىڭ مازمۇنىنا دا توقتالا كەتكەن مينيستر ونىڭ بەس تاراۋ مەن وتىز ءبىر باپتان تۇراتىندىعىن مالىمدەدى. بۇل رەتتە مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ ءۇش نەگىزگى مىندەتى قاراستىرىلسا, ولار جاستاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ; جاستاردى ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە تارتۋ; ازاماتتىققا تاربيەلەۋ جانە قازاقستاندىق پاتريوتيزم سەزىمىن نىعايتۋ دەپ بەلگىلەنگەن.
سونداي-اق, قولجەتىمدى جانە ساپالى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ, عىلىمي-تەحنيكالىق الەۋەتتى دامىتۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە نىعايتۋ نازاردان تىس قالماعان.
بۇدان باسقا, زاڭ جوباسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ; جۇمىسپەن قامتۋ مەن جاستار اراسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ; جاس وتباسىلار ءۇشىن قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي جۇيەسىن دامىتۋ; قۇقىقتىق مادەنيەت دەڭگەيىن ارتتىرۋ, سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە توزبەۋشىلىككە تاربيەلەۋ كورسەتىلگەن. ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ مەن تالانتتى جاستاردى دامىتۋعا جاردەمدەسۋ جانە بوس ۋاقىت پەن مادەني دەمالىس ءۇشىن جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ دە كوزدەلگەن.
مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى سالاسىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگانداردىڭ قاتارىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى جاستار ساياساتى جونىندەگى كەڭەس; اكىمدىكتەر جانىنداعى جاستار ءىسى جونىندەگى كەڭەستەر; جاستار ۇيىمدارىن دامىتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كەڭەسى جاتادى. رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمىندا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەسەپتەرى تىڭدالادى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنە مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن جەتىلدىرۋ ءجونىندە ۇسىنىستار ەنگىزىلەدى. ال وڭىرلىك جاستار فورۋمى مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋدى; جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن جاستار, جاستار ۇيىمدارى اراسىنداعى ۇنقاتىسۋ مەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى; مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارى جاستار مەن جاستار ۇيىمدارىن قولداۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن قىزمەتتەر كورسەتۋ ماقساتىندا قۇرىلاتىنى دا ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. وسى ورتالىقتار جاستاردىڭ باستامالارىن اقپاراتتىق-ادىستەمەلىك, كونسۋلتاتسيالىق قولداۋدى, جاستار اراسىنداعى احۋالدىڭ مونيتورينگىن جانە ونى تالداۋدى جۇزەگە اسىرادى. جاستاردىڭ مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن قالىپتاستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋعا قاتىسۋى: جاستار ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىنە; ۆولونتەرلىك قىزمەتكە; ءبىلىم مەكەمەلەرى مەن ەڭبەك ۇجىمدارىنداعى جاستاردىڭ ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىنە قاتىسۋى ارقىلى انىقتالىپ وتىر. قوعامعا ەرەكشە پايدالى قىزمەت بولعاندىقتان, ۆولونتەرلىك قىزمەت زاڭنامالىق تۇرعىدان العاش رەت ءوز بەكىتىلۋىن تاپپاق.
سونىمەن, زاڭ جوباسىندا مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ باستى مىندەتتەرى, نەگىزگى باعىتتارى انىقتالدى, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇزىرەتتەرى مەن مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن قالىپتاستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرى بەكىتىلدى. زاڭ جوباسىن قابىلداۋدىڭ كۇتىلەتىن ناتيجەسى رەتىندە جاستاردىڭ ويداعىداي الەۋمەتتەنۋىنە, ولاردىڭ الەۋەتىن ەلدى ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ ءتيىمدى مودەلىن قالىپتاستىرۋ قاراستىرىلادى.
زاڭ جوباسى بۇعان دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى جاستار ساياساتى جونىندەگى كەڭەستىڭ اتىراۋ, قىزىلوردا, قوستاناي قالالارىنداعى كوشپەلى وتىرىستارىندا, وعان قوسا, «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا, يۋنيسەف حالىقارالىق ۇيىمى, وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن بەلسەندى تالقىلاندى. جاستار – ەڭ جاقىن بولاشاقتاعى ءبىزدىڭ ادامي كاپيتالىمىز, باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەتتىڭ نەگىزگى رەسۋرسى. سوندىقتان, جاستاردى قولداۋ مەن دامىتۋ قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىنىڭ باسىمدى ماسەلەلەرى بولىپ تابىلادى. بىرقاتار تالقىلاۋلاردان كەيىن زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى.
سونداي-اق, دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنە وزگەرىس پەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكى وقىلىمدا قاراپ, قابىلدادى. زاڭ جوباسىمەن جۇمىسقا العاش كىرگەن جاس مامانمەن ەكى جىلدان كەم ەمەس مەرزىمگە ەڭبەك شارتىن جاساسۋ; ون سەگىز جاسقا تولماعان ادامدارعا, سونداي-اق, تەحنيكالىق جانە كاسىبي, ورتا بىلىمنەن كەيىنگى, جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋ-ءبىلىم باعدارلامالارىن مەڭگەرگەن, ولاردى بىتىرگەن كۇننەن باستاپ ءبىر جىلدان كەشىكتىرمەي العان ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا العاش كىرەتىن ادامدارعا سىناق مەرزىمى ورناتىلمايتىنى قاراستىرىلعان. تۇتاستاي العاندا, زاڭ جوباسى جاستاردىڭ ەڭبەك سالاسىنداعى قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان. ولاردى قابىلداعاننان كەيىن جاس ماماندارمەن ەڭبەك شارتىن جاساسۋ مەرزىمى ۇزارتىلادى جانە سىناق مەرزىمى ورناتىلمايتىن جاستاردىڭ ساناتتارى كەڭەيتىلەدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».