«حات قورجىن»

جاس وقىرمان نارعىز اسحاتقىزى ءوز سوزىندە: «اقىننىڭ مەنىڭ ومىرىمدە الار ورنى ەرەكشە. ماعان پوەزيانى سۇيۋگە, ولەڭ قۇدىرەتىن تۇسىنۋگە ۇيرەتكەن وسى مۇقاعالي اقىن», دەدى. شىنىندا دا وسكەلەڭ ۇرپاقتى پوەزيانى سۇيۋگە ۇيرەتكەن اقىن كۇندەلىگىنىڭ ءبىر تۇسىندا: «مەنى ادامنىڭ ءوزى, سىرتقى سۇلدەرى ەمەس, مىنەز-قۇلقى, وزگەگە دەگەن قارىم-قاتىناسى, ويى مەن پسيحولوگياسى قىزىقتىرادى. ولاردى تۇسىنۋگە تىرىسامىن. ادامداردى تۇسىنە وتىرىپ, ولاردىڭ مەنى تۇسىنگەنىن قالايمىن. مەنىڭ بۇكىل پوەزيامنىڭ ءمانى, مىنە, وسىندا. پوەزيا – مەن ءۇشىن جانىمنىڭ شىرىلى. باسقا ەشتەڭە دە ەمەس...», دەپتى. ءوزىن وقىرمانىنا مەيلىنشە قاراپايىم تىلمەن تۇسىندىرۋگە, ۇعىندىرۋعا تىرىسادى. ءوز زامانىنىڭ كۇنگەيى مەن كولەڭكەسىن جىرلاۋدا ناعىز ۇلت اقىندارى عانا ۇلى بيىككە كوتەرىلگەن. مۇقاعالي اقىننىڭ مۇراسى وسكەلەڭ ۇرپاققا شابىت بەرىپ, ءاردايىم جادىندا بولارى ءسوزسىز.

اتالعان ءىس-شارادا وقىرمان جۇرەگىنەن ورىن العان اقىندارى­مىز­دىڭ ءبىرى, پوەزيا پاديشاسى فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ ولەڭ­دەرى­نەن دە ۇزىندىلەر وقىلدى. «بىلمەيسىڭدەر مەنى ءالى, بىلمەيسىڭ­دەر..» دەپ جىرلاعان فاريزا وڭعارسىنوۆا قاي كەزدە دە قوعامنىڭ قايشىلىقتارىنا, نە بولماسا قياناتشىلدىعىنا توزبەستىگىن جىرم­ەن جەتكىزگەن. كىتاپحاناشى ءمولدىر سامالحانقىزى ءوز سوزىندە پوەزيا الەمى ەشكىمگە ۇقسامايتىن, وزىندىك اۋەزى مەن ەرەكشەلىگى بار فاريزا اقىن قازاق ادەبيەتىنىڭ دارا تۇلعاسى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.

جاس وقىرماندار وزگە دە سۇيىكتى اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعار­مالارىنان ۇزىندىلەر وقىپ, بولاشاقتا كىتاپحانادان كورگىسى كەلەتىن كىتاپتار جونىندە قىسقاشا ءوز وي-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.

اتالعان ءىس-شارا بولاشاقتا دا جالعاسىن تابا بەرمەك.

اقنۇر ءجۇمادىلوۆا,

ءۇرجار اۋداندىق ورتالىق كىتاپحاناسىنىڭ قىزمەتكەرى

اباي وبلىسى

سارقىلماس رۋحاني قازىنا

كىتاپتى ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن كەز ارتتا قالىپ, ورنىن عالامتور بيلەپ-توستەگەن زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. ال حالىقتىڭ كىتاپ وقۋعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا جاڭا ءادىس-تاسىلدەر مەن زاماناۋي كوزقاراس قاجەت ەكەنى بەلگىلى. ناعىز ءبىلىم قاينارىنىڭ مارتەبە­سىن قايتارۋ ماقساتىندا ءبورلى اۋدانىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىندە «جىلجىمالى كىتاپحانا» اتاۋىمەن جاڭا جوبا قولعا الىنعان ەدى. اتالعان جوبا اياسىندا كوپتەگەن ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلا باستادى.

«جىلجىمالى كىتاپحانا» جوباسىنىڭ ماقساتى – وقىرماندارعا كىتاپحانادان تىس قىزمەت كورسەتۋ, ولاردىڭ سۇرانىستارىن كىتاپتى پايدالانۋ ارقىلى قاناعاتتاندىرۋ. وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەندەر اۋدان تۇرعىندارىمەن, مەكەمەلەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەيدى. وعان كونەكوز قاريالار دا تارتىلعان. كىتاپحاناشىلار ءار ون كۇن سايىن بۇرىن اپارعان كىتاپتارىن الماستىرىپ وتىرادى. بۇگىندە وقىرمانداردى كوبىنە كوركەم ادەبيەتتەر قىزىقتىراتىنى دا ءمالىم بولدى.

«جىلجىمالى كىتاپحانا» جۇمىسىنىڭ جوسپارىندا ادەبيەتتەردى مەكەمەلەرگە اپارۋ, سول جەرلەردە ءىس-شارالار ۇيىمداستىرۋ, مەرزىمدى باسىلىمدارمەن تانىستىرۋ, وقىرمانداردىڭ تاپسىرىستارى بو­يىنشا قىزمەت كورسەتۋ بار. ابونەمەنت كىتاپحاناشىلارى كىتاپ­تىڭ وقىرمانعا بارىنشا جاقىن بولۋى ءۇشىن جۇمىس ىستەپ قانا قوي­ماي, وقىرمانداردىڭ سۇرانىسىنا قاجەتتى ادەبيەتتەردى جيناق­تاي­دى. وسىنداي قىزمەت تۇرىنە اۋدانىمىزداعى «بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعى», «جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى», ء«بورلى اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ ەمحاناسى», «نۇرداۋلەت» بيزنەس ورتالىعى, تاعى دا باسقا ورتالىقتاردىڭ قىزمەتكەرلەرى قول جەتكىزىپ ۇلگەرگەن.

كوپشىلىكتىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعى زور ەكەنى بايقالادى. ويتكەنى كوپتەگەن كىتاپتى سول جەردەن ءوز اتتارىنا جازدىرىپ, ۇيلەرىنە وقۋعا الادى. ءيا, شىندىعىندا كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە جۇمىستان قولى تيە بەرمەيتىن, كىتاپ وقۋعا ىنتاسى بولسا دا, كىتاپحاناعا كەلۋگە مۇمكىندىك تاپپايتىن كوپشىلىك ءۇشىن «جىلجىمالى كىتاپحانا» جوباسىنىڭ بەرەرى مول.

جانار نياروۆا,

كىتاپحانا ءىسىن دامىتۋ ءبولىمىنىڭ ادىسكەرى

باتىس قازاقستان وبلىسى

مەكتەپ ءبىتىرۋدى تويعا اينالدىرماساق

ەلىمىزدە 11-سىنىپ بىتىرگەن تۇلەكتەر وسىعان وراي وتكىزىلەتىن ويىن-تويلاردا ءتۇرلى وقىس وقيعالارعا تاپ بولىپ جاتادى. وكىنىشكە قاراي سونداي باسقوسۋلاردىڭ سوڭى قايعىلى اياقتالاتىن تۇستار دا كەزدەسىپ قالادى. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟

قازاق قوعامىندا ورىنسىز توي تويلاپ, بولماشىعا بولا باسقوسۋلار ۇيىمداستىرۋ ادەتكە اينالعان. «بالاپان ۇيادا نە كورسە, ۇشقاندا سونى ىلەدى» دەگەندەي, وسىندايدى كورىپ وسكەن تۇلەكتەر مەكتەپ بىتىرگەندەرىنە ۇلكەن ماڭىز بەرىپ, ونى ء«وز دەڭگەيىندە» اتاپ وتكەندى ءجون سانايدى. جاستايىنان ءسان-سالتاناتقا مالىنىپ وسكەن كەي بالالار وزدەرىن كورسەتىپ قالۋعا تىرىساتىنى دا, مىنە, وسى كەز. وندايلار جۇرگىزۋ كۋالىگى بولماسا دا باسقوسۋعا اكەسىنىڭ قىمبات كولىگىن ءمىنىپ كەلەدى. ابدەن لەپىرىپ العان شاقتا جىلدامدىقتى شەكتەن تىس اسىرىپ, ءوزىنىڭ عانا ەمەس, وزگەنىڭ دە ءومىرىن قاتەرگە تىگەدى. تىم الىسقا بارماي-اق بيىلعى دەرەكتەرگە كوز تىكسەك, تۇلەكتەر ءوزارا توبەلەسىپ قانا قويماي, سۋىق قارۋلار قولدانعان, تاڭعا دەيىنگى سەرۋەن كەزىندە سىنىپتاس قىزدارىنا دورەكى قىلىق كورسەتكەن, ءتىپتى 18-دەگى بويجەتكەنگە پىشاق جۇمساعان سياقتى وقيعالاردىڭ ورىن العانىن كورەمىز.

وسىنىڭ ءبارى, بىزدىڭشە, وتباسىنداعى تاربيەنىڭ بوساڭدىعى مەن مەكتەپ تاربيەسىنىڭ وسالدىعىنا تىكەلەي قاتىستى. 11-سىنىپ ءبىتىرۋدى بالا ومىرىندەگى ۇلكەن بەلەس ساناپ, ەرەكشە اسپەتتەپ جىبەرۋىمىزدىڭ سالدارى. شىن مانىندە, مەكتەپ ءبىتىرۋ قازىرگى زاماندا سونشالىقتى ءبىر زور ماڭىزعا يە وقيعا ەمەس, ءومىردىڭ قالىپتى ءبىر ءساتى بولسا كەرەك-ءتى. ودان ءبىز دۋمانداتىپ تويلايتىنداي ەشبىر ەرەكشەلىك كورىپ تۇرعان جوقپىز. اسىرەسە تولىقتاي اقىل توقتاتىپ ۇلگەرمەگەن جاس جىگىت پەن قىز ءۇشىن بۇل – ارزان ويىن-ساۋىققا قۇرىلعان باسقوسۋ عانا. ال جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن بۇزا وتىرىپ, جالداپ الىنعان قىمبات كولىكتەردىڭ شەرۋىن وتكىزۋ توبىرلىق سانانىڭ ايقىن كورىنىسى دەر ەدىك. دەمەك, بۇل ماسەلەگە اتا-انا جانە مەكتەپ بولىپ باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. ەڭ باس­تىسى, ورتا مەكتەپ ءبىتىرۋدى ادام ومىرىندەگى قاراپايىم كۇندەردىڭ ءبىرى رەتىندە جاس ۇرپاق ساناسىنا سىڭىرەتىن كەز جەتتى. ويتكەنى سانا وزگەرمەي, ساپالىق ءوسۋ دە بولمايدى.

ساعىن بولاتبەكوۆ,

ماكەن ساياقوۆ,

تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىندارى

جامبىل وبلىسى