وبلىسىمىزدىڭ بىرقاتار تۇرعىندارى بودەنە ءوسىرىپ, كول-كوسىر تابىسقا كەنەلۋدە. سولاردىڭ ءبىرى جانات تاسىلباەۆا «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسى ارقىلى ءوزىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىمەن بىرلەسىپ قازاقستاندا كوپ ادامدار اينالىسا قويمايتىن بودەنە قۇسىن ءوسىرىپ, ەتى مەن جۇمىرتقاسىن ءوندىرۋدى قولعا الىپتى.
– بۇكىل الەمدەگى سياقتى قازاقستاندا دا ەكولوگيالىق جاعىنان تازا ونىمدەرگە سۇرانىس كوپ, – دەيدى جانات تاسىلباەۆا. –ماسەلەن, جاپونيا ەلىندە بودەنەنىڭ جۇمىرتقاسى مەن ەتى ۇنەمى قولدانىستا. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ وي قابىلەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن, دەنساۋلىقتارىن نىعايتۋ ءۇشىن بودەنە مىندەتتى تۇردە ولاردىڭ اسحانا مازىرىنە كىرگەن. اۋەل باستا الماتىدان 100 بودەنە اكەلىندى. ونى ۇلكەن قيىندىقپەن جەتكىزدىك. بودەنە نەگىزىنەن جۇمىرتقانى كوپ بەرەتىن قۇس. ءبىر بودەنە كۇنىنە 30 گرامم عانا جەم جەيدى. قوسىمشا دارۋمەندەر بەرىلەدى. قاز بەن ۇيرەك, تاۋىققا قاراعاندا بودەنە ءجيى جۇمىرتقالايدى.
جاناتتىڭ ايتۋىنشا, بودەنەدەن پايدا تابۋعا بولاتىندىعىنا كوز جەتكىزگەننەن كەيىن قالاداعى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ءماۋلەحات شاكىروۆكە بارىپ, بيزنەس جوباسىن ۇسىنادى. ءسويتىپ, العاشقى نەسيەسىنە دە قول جەتكىزىپتى. بۇگىندە ول كاسىبىمەن وبلىس كولەمىنە تانىمال, اسىرەسە, وسكەمەن قالاسى ەڭ كوپ تاپسىرىس جاسايدى. بۇرىندارى تۇرعىندار بودەنەنىڭ جۇمىرتقاسىن رەسەيدەن اكەلەدى ەكەن. ەندى مىنە, جانات تاسىلباەۆانىڭ ارقاسىندا ولار الىستان اربالاماي, جاقىننان دوربالايتىن مۇمكىندىككە جەتتى. جاناتتىڭ ايتۋىنشا, بودەنەنىڭ ەتى جۇمساق ءارى جەڭىل. بۇل قۇستى ءۇي جاعدايىندا دا ءوسىرىپ, كول-كوسىر تابىسقا كەنەلۋگە بولادى. بودەنە ءوسىرۋدى العاش قولعا العان جاپوندار ەكەن. قازىرگى تاڭدا دۇنيەجۇزىندە جاپون بودەنەسى, ءمارمار بودەنەسى, اعىلشىن بودەنەسى, فاراون ءبودەنەسى اتتى ءتورت ءتۇرى وسىرىلەدى. بودەنەنىڭ جۇمىرتقاسى كوپتەگەن سىرقاتتارعا شيپا. ءاسىرەسە, ادام ورگانيزمىندەگى تەمىر قالدىقتارى مەن شلاكتاردى تازارتادى. تىنىس جولى دەمىكپەسى, اسقازان اۋرۋلارى, ءجۇيكە, جۇرەك جانە تاعى باسقا اۋرۋلارعا پايدالى. قۇرامىندا فوسفور, تەمىر, كالي, راديونۋكليدتىڭ پايدالى قوسپالارى بار. قازاق حالقىنا تاڭسىق قۇس ەمەس. سەبەبى, قازاق ەرتەگىلەرىندە ءجيى ايتىلادى. ەتى حولەستەرينسىز, جۇمىرتقاسى دارۋمەندىگى جاعىنان تاۋىقتان ءۇش ەسە قۇنارلى, امين قىشقىلى جەتكىلىكتى, ميكروەلەمەنتتەرگە باي. جانات تاسىلباەۆانىڭ بيزنەسىنە كۇيەۋى ساعيدوللا تاسىلباەۆ پەن ۇلدارى تايبەك پەن اليبەكتەر كومەكتەسۋدە. الداعى ۋاقىتتا بودەنەدەن باسقا قوياننىڭ كاليفورنيالىق تۇقىمىن, ور قوياندى دا وسىرسەم دەپ ارماندايدى كاسىپكەر كەلىنشەك. ور قوياننىڭ تەرىسى عانا ەمەس, ەتى دە پايدالى ەكەن.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا.
سەمەي.