قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى مەكتەبىنىڭ بىلىكتى ۇيىمداستىرۋشىسى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, ەڭبەك ارداگەرى, قوعام قايراتكەرى كۇلاش قۇنانتايقىزى 94 جاسقا قاراعان شاعىندا باقيعا وزدى.
ەل ۇستازدارى بۇل كىسىنى پەداگوگيكا سالاسىنىڭ شەبەرى جانە ايگىلى قىزدار پەداگوگيكا ينستيتۋتىن ۇزاق جىل باسقارعان رەكتور, تانىمال اكادەميك رەتىندە جاقسى بىلەدى.
كۇلاش قۇنانتايقىزى ەڭبەكتەگى جولىن الماتى وبلىسىنداعى اۋىل مەكتەبىنەن, ال عىلىمداعى سوقپاعىن اباي اتىنداعى قازاق پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ (قازپي) پروفەسسورى ر.گ.لەمبەرگتىڭ اسپيرانتى دەڭگەيىنەن باستاپ, قيىن جىلدارى كومسومولدىڭ مەكتەپ ءبولىمىن باسقارىپ, جوعارى جانە ورتا ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, شەت تىلدەر ينستيتۋتىنىڭ پرورەكتورى, قىزپي رەكتورى قىزمەتتەرى ساتىسىنان ءوتتى. ول قاي جۇمىستا بولسا دا قانىنا سىڭگەن ادالدىقتان اينىعان ەمەس. تۋراشىلدىق قاسيەت ونىڭ ومىرلىك كرەدوسىنا اينالدى. وزىنە دە, وزگەگە دە قاتاڭ تالاپ قويا ءبىلدى.
1968 جىلى 6 تامىزدا 37 جاستاعى كۇلاش قۇنانتايقىزى قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا رەكتور بولىپ تاعايىندالدى. بۇل – ەل باسشىلىعىنىڭ ۇلكەن سەنىمى ەدى. ءبىلىم قايراتكەرى وسى وقۋ ورنىن 16 جىل باسقارىپ, اتالعان ينستيتۋتتىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. ول رەكتور بولعان تۇستا 9 نىساننىڭ (4 قاباتتى وقۋ كورپۋسى, 3 جاتاقحانا, وقىتۋشىلار تۇرعىن ءۇيى, جاڭا ءتيپتى كىتاپحانا, اسحانا عيماراتتارى, قاسكەلەڭدەگى اگروبيوۋچاسكە, قاپشاعايداعى دەمالىس ءۇيى) بوي كوتەرۋىنە ۇيىتقى بولدى. مادەني سالاعا كەلسەك, اتاقتى «ايگۇل» ءانسامبلىن قۇرىپ, كىتاپحانا جانە مۋزىكالىق ءبىلىم سالاسىندا تىڭ جوبالاردى جۇزەگە اسىردى.
عالىمنىڭ ۇرپاق جادىندا قالار يگى ىستەرى جەتكىلىكتى. اسىرەسە, باسشى رەتىندە دە, ۇستاز رەتىندە دە قازاق قىزدارىنىڭ تاربيەسىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ, بولاشاق انالاردىڭ جۇرەگىنە ءبىلىم مەن مەيىرىم ءنارىن قۇيا ءبىلدى. عالىم رەتىندەگى عىلىمي تاقىرىبى دا ايەلدەر تاقىرىبىمەن استاسىپ جاتىر. كۇلاش قۇنانتايقىزىنىڭ 1981 جىلى قورعاعان دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىنىڭ «قازاقستانداعى ايەلدەرگە ءبىلىم بەرۋ ءىسى: قالىپتاسۋى مەن دامۋى» دەپ اتالۋى دا كەزدەيسوق ەمەس. ول قاشاندا قازاق ايەلىنىڭ ەڭبەگىن, ادالدىعىن, رۋحىن اسقاقتاتىپ ءجۇردى. ول وسىلايشا عىلىمي ىزدەنىس جولىندا اقىل-پاراساتىن جۇمسادى, تەر توگىپ تىنىمسىز ەڭبەك ەتتى. ادال ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىن كوردى, شاكىرتتەر تاربيەلەدى, ءوزىنىڭ عىلىمي مەكتەبىن قالىپتاستىردى.
«تۇڭعىش» ءسوزى كۇلاش قۇنانتايقىزىنىڭ ەسىمىمەن بايلانىستا ايتىلادى. ول قازاق قىزدارىنىڭ ىشىندە ءبىرىنشى بولىپ پەداگوگيكا سالاسىندا عىلىم دوكتورى اتاندى. كەزىندەگى كسرو پەداگوگيكا عىلىمى اكادەمياسىنا قازاق قىزدارىنىڭ اراسىنان ءبىرىنشى كوررەسپوندەنت-مۇشەسى بولىپ سايلاندى. قازاق قىزدارىنىڭ ىشىنەن تۇڭعىش رەسەي ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى, گرۋزيا ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى بولعان دا – كۇلاش قۇنانتايقىزى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان سوڭ جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنىڭ پەداگوگيكا, پسيحولوگيا عىلىمى ساراپتاما بولىمشەسىنىڭ العاشقى توراعاسى دا – وسى عالىم.
حالقىمىز عالىمنىڭ حاتى دا, اتى دا ەلمەن بىرگە جاسايتىنىنا كۋالىك بەرەدى. ءبىز وسى دانالىقتى قازاقستان پەداگوگيكا سالاسىنىڭ تەورياسى مەن پراكتيكاسىنا, ءىرى جوبالارىنا ۇلەس قوسقان پروفەسسور, اكادەميك مارقۇم كۇلاش قۇنانتاەۆاعا قاتىستى دا ايتامىز. ۇستازداردىڭ ۇستازىنىڭ ءومىرى ءالى تالاي ۇرپاققا ونەگە بولارى ءسوزسىز.
پەريزات سەيىتقازى,
پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور