– بيىل ىسكە قوسىلعان «وتاۋ» جانە «ناۋرىز» يپوتەكالىق باعدارلامالارى بويىنشا پاتەردىڭ جوندەۋ جۇمىسىنا قاجەتتى قارجىنى دا بانك ارقىلى راسىمدەۋگە بولادى. مۇنىڭ ءتارتىبى قانداي؟ يپوتەكالىق باعدارلامالار اياسىندا جوندەۋ جۇمىسىنا قاجەت قاراجاتتى بولەك راسىمدەۋ كەرەك پە؟
ماقسات راحىم,
تۇرعىن ءۇي نارىعى ساراپشىسى:
– الدىمەن قوس باعدارلامانىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگىنە توقتالايىق. «وتاۋ» باعدارلاماسىندا نەسيە ءليميتى استانا مەن الماتى قالالارىندا – 30 ملن, وڭىرلەر مەن مونوقالالاردا – 18 ملن تەڭگە. وبلىس ورتالىقتارىنان بولەك, ءبىز ايتىپ وتىرعان مونوقالالار «وتباسى بانكتىڭ» نەسيەلەۋ اۋماعىنا كىرسە عانا سول جەردىڭ تۇرعىندارى باعدارلاماعا قاتىسا الادى. ال «ناۋرىز» باعدارلاماسىندا استانا مەن الماتىداعى ليميت 36 ملن بولسا, بانكتىڭ نەسيەلەۋ اۋماعىنا كىرەتىن وزگە قالالار مەن ەلدى مەكەندەر ءۇشىن 30 ملن تەڭگە دەپ كورسەتىلگەن.
«وتاۋ» باعدارلاماسىمەن نەسيە سوماسىنىڭ 30%-ىن, ال «ناۋرىز» باعدارلاماسىمەن 20%-ىن جوندەۋ جۇمىسىنا الۋعا بولادى دەپ كورسەتىلگەن. «وتاۋدا» مۇنىڭ پايىزدىق ۇستەمەسى 9% بولادى, سەبەبى ەكەۋى ءبىر زايم رەتىندە قاراستىرىلعان. دەمەك بولەك راسىمدەۋدىڭ قاجەتى جوق. «ناۋرىز» باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلار ءۇشىن دە پايىزدىق ۇستەمەسى 9% بولادى, بىراق ءوز شارتىندا كورسەتىلگەندەي الەۋمەتتىك وسال توپ ساناتىنا جاتاتىن ازاماتتارعا يپوتەكا مەن جوندەۋ جۇمىستارى 7% دەپ قاراستىرىلىپ وتىر.
ايتا كەتەتىن ءبىر نارسە, ساتىپ الىناتىن ءۇيدىڭ باعالاۋ سوماسى شىققاننان كەيىن عانا ناقتى جوندەۋگە قاجەتتى سوما بەرىلەدى. دۇرىسى, ءسىز جوندەۋگە دەپ نەسيە سوماسىن 100% الاسىز دەپ ايتۋعا بولمايدى. ناقتى ايتساق, ءسىز بانككە كەلىپ بەلگىلى ءبىر سوماعا ءوز تولەم قابىلەتتىلىگىڭىزدى راستايسىز. مىسالى, الماتى نە استانا قالاسىنان 36 ملن تەڭگەگە تولەم قابىلەتى راستالدى دەلىك. ودان كەيىن بانكتىڭ ارنايى پلاتفورماسى – «باسپانا ماركەت» پورتالىندا ءۇيدى تاۋىپ, برونداپ قويدىڭىز. ءۇي دايىن تۇرسا, باعالاۋ جۇرگىزىلەدى. ال دايىن بولماسا «وتباسى بانكپەن» كەلىسىمشارت جاساسقان, سول قۇرىلىستى جۇرگىزىپ جاتقان كومپانيادان پاتەر باعاسى كورسەتىلگەن ارنايى پاراقتى الادى. بۇل جەردە بانك نەگىزدەگەن وزىندىك فورمۋلا بار. سوعان سايكەس بولاشاق پاتەردى جوندەۋگە قانشا قاراجات كەتەتىنىن بەلگىلى ءبىر كوەففيتسيەنتپەن انىقتاۋعا بولادى. دەمەك سىزدە «36 ملن تەڭگەگە بانكتەن ماقۇلداۋ الدىم, وسىنىڭ ىشىندە 30 ملن تەڭگەسىنە باسپانا الامىن, ال قالعان 6 ملن تەڭگەسىن جوندەۋگە جۇمسايمىن» دەگەن ءسوز بولماۋعا ءتيىس. ياعني ۇيگە دە, ونىڭ جوندەۋ جۇمىسىنا دا قانشا قارجى كەتەتىنىن بانك شەشەدى, بۇل جۇمىس سونىڭ قۇزىرەتىنە جاتادى.
بۇل جەردە جوندەۋگە دەيىن جانە جوندەۋدەن ءبىر جىلدان سوڭ سمەتالىق قۇجاتتار, فوتوماتەريالدار بانككە ەسەپ رەتىندە تاپسىرىلادى.