وتكەن جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن جەر-جەردە رەسىمدەلمەگەن م ۇلىكتى جاريا ەتۋ باستالعان-دى. م ۇلىكتى جاريا ەتۋ اكتسياسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن جالعاساتىنى دا بەلگىلى. ۇكىمەتتىڭ حالىقتىق مۇددەدەن تۋىنداعان بۇل قادامىنىڭ وسى كەزگە دەيىن قالاي جۇرگىزىلگەنىن, قايتارىمى قانداي بولعانىن بىلمەك ءۇشىن وبلىستىق قارجى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دينا ايتەنوۆاعا جولىققان ەدىك.
– بۇل اكتسيا قولدا بولعانمەن, رەسىمدەلمەگەن م ۇلىكتى جاريا ەتۋگە تولىق مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنىڭ ءوزى بارىنەن بۇرىن بولاشاقتا جاپپاي دەكلاراتسيالاۋ جۇرگىزىلەتىنىنە بايلانىستى قولعا الىنعان شارا. قازىر ازاماتتارعا بولاشاقتا وزدەرىنىڭ دەكلاراتسياسىنا كورسەتۋ ءۇشىن رەسىمدەلمەگەن م ۇلىكتەرىن جاريا ەتۋگە قۇقىق بەرىلىپ وتىر. ارينە, زاڭدىلىقتى ساقتايتىن ءار ازامات مۇنداي مۇمكىندىكتى پايدالانىپ قالۋلارى ءتيىس ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ال اقشانى جاريا ەتۋدى جۇرگىزۋدەگى ەرەكشەلىك, ول ازاماتتار ءۇشىن جاريا ەتۋدىڭ بالامالى تەتىكتەرىنىڭ بولۋى دەۋ ورىندى. بىرىنشىدەن, اقشانى نارىقتىق ستاۆكامەن ىنتالاندىرۋ سىياقىسىن الا وتىرىپ, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتە ءۇش جىل ۇستاۋعا بولادى. ەكىنشى ءبىر جولى – اقشانى جەدەل پايدالانعىسى كەلگەن جاعدايدا, مەملەكەتتىك باعالى قاعازداردى, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ, حولدينگتەر مەن كومپانيالاردىڭ, دامۋ ينستيتۋتتارى ۇلتتىق باسقارۋشىلارىنىڭ وبليگاتسيالارىن جانە «حالىقتىق IPO» باعدارلاماسى اياسىندا اكتسيالاردى, سونداي-اق, قازاقستان قور بيرجاسىندا ورنالاستىرىلعان باسقا دا باعالى قاعازداردى ساتىپ الىپ, ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيالاۋعا بولادى. ۇشىنشىدەن, ازاماتتار جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى تولقىنى اياسىندا نىسانداردى ساتىپ الا الادى. مىسالى, 2014-2016 جىلدارى 791 نىسان جەكە سەكتورعا شىعارىلادى, سونىڭ ىشىندە, ءبىزدىڭ وبلىس بويىنشا 18 نىسان بار. جاريا ەتىلگەن اقشا تابىس بولىپ تابىلمايدى, سوندىقتان سالىق سالىنبايدى. ياعني, جيناق ەسەپشوتىنان الىنباسا جانە باسقا ەسەپشوتقا اۋدارىلماسا, وندا تيىسىنشە م ۇلىكتى جاريا ەتۋگە تولەم تولەۋگە مىندەتتەلمەيدى. ەگەر ازامات جاريا ەتىلەتىن اقشاسىن جوعارىداعى كورسەتىلگەن ينۆەستيتسيالاۋ مەحانيزمدەرى بويىنشا پايدالانعىسى كەلمەسە, وندا بيۋدجەتكە جاريا ەتىلگەن اقشانىڭ 10 پايىزى كولەمىندە تولەم تولەپ, قارجىسىن ءوز تاڭداۋى بويىنشا كادەگە جاراتۋعا قۇقىلى, – دەيدى دينا ساپارقىزى.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسى كورسەتىلگەن ادىستەر وتاندىق ەكونوميكانى دامىتۋعا جانە ازاماتتاردىڭ جاريا ەتىلگەن اقشادان پايدا تابۋىنا باعىتتالعان. وسى اكتسيا بارىسىندا الىنعان دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعى جاريا ەتۋدى جۇرگىزۋدىڭ تابىستىلىعىنىڭ فاكتورى بولىپ تابىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭ نورمالارىنا سايكەس مۇنداي اقپاراتتاردىڭ قۇپيالىلىعىنا كەپىلدىك بەرىلەدى.
وبلىستا جىلجىمايتىن م ۇلىكتى جاريا ەتۋ بويىنشا 13 كوميسسيا قۇرىلعان. كوميسسيالاردىڭ جۇمىسشى ورگاندارى اقتوبە قالاسى جانە اۋداندار اكىمدەرىنىڭ اپپاراتى بولىپ تابىلادى. ۇستىمىزدەگى جىلعى 1 قاڭتارعا اقتوبە قالاسى مەن العا, بايعانين, مۇعالجار, مارتوك, قوبدا, ويىل, شالقار اۋداندارىنان م ۇلىكتى جاريا ەتۋگە ۇسىنىس تۇسكەن.
– زاڭعا سايكەس جاريا ەتۋگە اقشا, باعالى قاعازدار, زاڭدى تۇلعالاردىڭ جارعىلىق كاپيتالى, باسقا تۇلعالارعا تولتىرىلعان جىلجىمايتىن م ۇلىكتەر, قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا ورنالاسقان قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلەتىن قۇرىلىستار مەن عيماراتتار, سونداي-اق, جەكەمەنشىك قۇقىنا جاريا ەتۋگە جاتاتىن نىساننىڭ ماقساتتى پايدالانىلاتىن جەر تەلىمى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىنان تىس جەرلەردەگى جىلجىمايتىن م ۇلىك جاتادى, – دەيدى دينا ساپارقىزى.
وسى كەزەڭدە وبلىس بويىنشا جىلجىمايتىن م ۇلىكتى جاريا ەتۋگە عانا ارىز تۇسكەن كورىنەدى. باعالى قاعازداردى, اقشانى, زاڭدى تۇلعالارعا قاتىسۋ ۇلەسىن جاريا ەتۋ بويىنشا ارىز تۇسپەگەن.
ۇستىمىزدەگى جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن وبلىس بويىنشا 2416 جىلجىمايتىن م ۇلىكتى جاريا ەتۋگە ارىز تۇسكەن. تۇسكەن ارىزدار بويىنشا م ۇلىكتەردىڭ جالپى قۇنى 6556879,1 مىڭ تەڭگە قۇرايدى. وسى كەزەڭدە تۇسكەن ارىزدار بويىنشا تۇرعىن ۇيلەر, باۋ-باقشاداعى ۇيلەر, شارۋاشىلىق قۇرىلىستارى, كوممەرتسيالىق نىساندار سىندى جالپى سوماسى 1842328,0 مىڭ تەڭگە تۇراتىن 487 جىلجىمايتىن م ۇلىك جاريا ەتىلگەن.
جالپى سوماسى 2636019,0 مىڭ تەڭگە بولاتىن 985 جىلجىمايتىن نىسان بويىنشا 514 ارىز قايتا وڭدەۋگە جىبەرىلگەن. قايتارىلعان ارىزداردىڭ 92 پايىزىنىڭ نەگىزگى سەبەبى جاريا ەتىلەتىن نىسانداردىڭ قۇرىلىسى اياقتالماي قۇجاتتار ۇسىنىلۋى, 8 پايىزى جەكەمەنشىك قۇقىعىنا جاريا ەتىلەتىن نىساندارعا جاتاتىن جەر تەلىمدەرىنىڭ ءوز ماقساتىنا پايدالانىلماۋى, تەحنيكالىق تولقۇجاتتارىنىڭ دۇرىس تولتىرىلماۋى بولىپ تابىلادى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسۋدا. رەسىمدەلمەگەن م ۇلىكتى جاريا ەتۋ جونىندەگى كوميسسيالار ءوز جۇمىستارىن بۇرىنعىدان دا شيراتا تۇسۋدە.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.