«اقوردا» رەزيدەنتسياسىندا قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلگەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى دەني ساسسۋ-نگەسسونى سالتاناتتى قارسى الۋ ءراسىمى ءوتتى.
دوستىق قاتىناستىڭ جاڭا باعدارى
پرەزيدەنتتەر ءبىر-بىرىنە رەسمي دەلەگاتسيا مۇشەلەرىن تانىستىردى. قۇرمەت قاراۋىلىنىڭ باستىعى راپورت بەرىپ, ەكى ەلدىڭ ءانۇراندارى ورىندالدى. بۇدان كەيىن مەملەكەتتەر باسشىلارى شاعىن قۇرامدا كەلىسسوز وتكىزدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ دەني ساسسۋ-نگەسسوعا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, ونىڭ ەلىمىزگە بۇل ساپارىنىڭ تاريحي ماڭىزى زور دەپ باعالادى.
– قازاقستانعا قوش كەلدىڭىز! ءسىزدىڭ بۇل العاشقى ساپارىڭىز ەكى ەل بايلانىستارىن دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. قازاقستان مەن كونگو اراسىنداعى ىقپالداستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا مول الەۋەت بار دەپ ەسەپتەيمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ءوز كەزەگىندە دەني ساسسۋ-نگەسسو قۇرمەت كورسەتكەنى ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا العىس ايتىپ, قازاقستاننىڭ قازىرگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق دامۋداعى جەتىستىكتەرىن جوعارى باعالادى.
– ەلدەرىمىز اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا استاناعا كەلۋ – ءبىز ءۇشىن زور مارتەبە. بۇل ساپار ساياسات, ديپلوماتيا جانە ەكونوميكا سالالارىنداعى بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتا تۇسەتىنىنە, ال ەكى ەل حالىقتارىنىڭ دوستىق قاتىناستارىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە سەنەمىن, – دەدى كونگو پرەزيدەنتى.
كەلىسسوز بارىسىندا تاراپتار قازاقستان مەن كونگو اراسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋ كەلەشەگىن تالقىلادى. سونداي-اق حالىقارالىق جانە ايماقتىڭ كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە جان-جاقتى پىكىر الماستى.
ىنتىماقتاستىققا سەرپىن بەرەتىن كەلىسسوز
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن دەني ساسسۋ-نگەسسو ەكى ەلدىڭ رەسمي دەلەگاتسيالارىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى.
مەملەكەت باسشىسى كونگو پرەزيدەنتىنىڭ قازاق جەرىنە العاشقى ساپارى ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ 25 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز كونگو رەسپۋبليكاسىن افريكا قۇرلىعىنداعى ماڭىزدى سەرىكتەس رەتىندە قاراستىرامىز. ەكى ەل ءبىر-بىرىنەن قاشىقتا ورنالاسقان. سوعان قاراماستان ءوزارا بايلانىستى جان-جاقتى دامىتۋعا مۇددەلىمىز. قازاقستان مەن كونگو ىنتىماقتاستىعىنىڭ الەۋەتى وتە جوعارى. اسىرەسە, ساۋدا-ەكونوميكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك-لوگيستيكا, تاۋ-كەن, ءوندىرىس پەن ينۆەستيتسيا, جاڭا تەحنولوگيالار مەن عارىشتى يگەرۋ باعىتتارى بويىنشا ەكى ەل اراسىنداعى ىقپالداستىقتى جانداندىرۋ قاجەت. بۇگىنگى قول قويىلاتىن قۇجاتتار ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىن. وسى نيەتىمىزدىڭ ايعاعى رەتىندە ءبىز كونگوعا ەلشى تاعايىندايمىز, – دەدى پرەزيدەنت.
ءوز كەزەگىندە دەني ساسسۋ-نگەسسو قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كونگوعا ديپلوماتيالىق وكىل تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىمى ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتا تۇسەتىنىن ايتتى.
– شىن مانىندە, ءسىزدىڭ بۇل شەشىمىڭىز قازاقستان مەن كونگو اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىقتى دامىتۋعا دەگەن ۇمتىلىسىڭىزدى انىق كورسەتەدى. ءبىز جۇزەگە اسىرۋعا كەلىسكەن جوبالار بويىنشا ەكى ەل ۇكىمەتتەرى بىرقاتار كەلىسىم ازىرلەدى. مۇنىڭ ەكى ەلگە دە پايدالى بولارى ءسوزسىز. كەيىنگى جىلدارى قازاقستان دامۋ جولىندا زور تابىسقا جەتكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ءبىز ءسىزدىڭ ەلىڭىزبەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا مۇددەلىمىز, – دەدى كونگو پرەزيدەنتى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستان-كونگو سەرىكتەستىگىنىڭ دامۋ كەلەشەگىن تالقىلادى. اتاپ ايتقاندا, تاراپتار ساۋدا-ەكونوميكا, ەنەرگەتيكا, كولىك-لوگيستيكا, قارجى, تسيفرلاندىرۋ, تاۋ-كەن ءوندىرىسى جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ءوزارا ىقپالداستىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا نازار اۋداردى.
كەلىسسوز سوڭىندا دەني ساسسۋ-نگەسسو قاسىم-جومارت توقاەۆتى كونگو ەلىنە ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
ىسكەرلىك كەزدەسۋ
ەكىجاقتى كەلىسسوزدەردەن كەيىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن كونگو پرەزيدەنتى دەني ساسسۋ-نگەسسو بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى ءۇشىن بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى.
قازاقستان پرەزيدەنتى, ەڭ الدىمەن, ءوزىنىڭ شاقىرۋىن قابىل الىپ, ەلىمىزگە رەسمي ساپارمەن كەلگەنى ءۇشىن دەني ساسسۋ-نگەسسوعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– بۇل ساپار ەكى ەل اراسىنداعى قاتىناستاردى دامىتۋعا جول اشادى. قۇرلىقارالىق بايلانىستى ودان ءارى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى. ءبىز بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەگە قاتىستى كەلىسسوز جۇرگىزدىك. مازمۇندى ءارى ماعىنالى كەزدەسۋ بولدى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازىر حالىقارالىق ساياساتتا جانە الەم ەكونوميكاسىندا افريكا مەملەكەتتەرىنىڭ ءرولى ارتىپ كەلە جاتقانىنا توقتالىپ, بۇل ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنداعى نەگىزگى باعىتتىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.
– ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىز ءبىر-بىرىنەن الىستا جاتىر. سوعان قاراماستان تىعىز قارىم-قاتىناس جاساۋعا دايىنبىز. كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ ءوزارا ءتيىمدى ىقپالداستىق ورناتۋعا دەگەن نيەتىن تولىق قولدايمىز. بيىل استانا مەن براززاۆيل اراسىندا ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناعانىنا 25 جىل تولدى. وسى كەزەڭدە دوستىق پەن ءوزارا تۇسىنىستىككە نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناسىمىز نىعايا ءتۇستى. ونى تىڭ قارقىنمەن دامىتۋعا مۇمكىندىك بار, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ دەني ساسسۋ-نگەسسومەن اتالعان ماسەلەنى تالقىلاپ, ماڭىزدى كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزگەنىن مالىمدەدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنىڭ ءبارى ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى جانداندىرۋعا ىقپال ەتەدى.
– ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى, ءوندىرىس, كولىك-لوگيستيكا جانە ەنەرگەتيكا سالاسىنا قاتىستى كەلىسسوز جۇرگىزدىك. سونداي-اق جاڭا تەحنولوگيالار, قازبا بايلىقتارىن بىرلەسىپ يگەرۋ, ينۆەستيتسيا ماسەلەسىن تالقىلادىق. مەن قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەت, كيبەرقاۋىپسىزدىك جانە عارىش سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىنە توقتالدىم. ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنە ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قابىلداۋ جونىندە تاپسىرما بەرۋگە كەلىستىك. قازاقستاننىڭ كونگوعا ءداندى داقىلداردى ەكسپورتتاۋعا قاتىستى الەۋەتى مول ەكەنىنە نازار اۋداردىق. وزدەرىڭىزگە ءمالىم, ەكى ەلدىڭ دە تابيعي رەسۋرستارى مول. تەمىر, فوسفات, بوكسيت جانە باسقا دا سيرەك كەزدەسەتىن مينەرال كەنىشتەرىن بارلاۋ جانە يگەرۋ ءۇشىن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بار. قازاقستان كاسىپكەرلەرى كونگونىڭ تاۋ-كەن سالاسىن زەرتتەۋگە دايىن ەكەنىن كەلىسسوز بارىسىندا اتاپ ءوتتىم, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكى ەلدىڭ كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى قارىم-قاتىناسى جان-جاقتى تالقىلانعانىن جەتكىزدى.
– كونگو رەسپۋبليكاسى – ورتالىق افريكا ايماعىنىڭ قاقپاسى, ال پۋەنت-نۋار پورتى – وسى قاقپانىڭ كىلتى. بۇل تەڭىز ايلاعىنىڭ مۇمكىندىكتەرى وتە جوعارى. قازاقستان وسى پورتتىڭ الەۋەتىن پايدالانۋعا مۇددەلى. ءبىز ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا بارىنشا كۇش سالۋىمىز كەرەك. سوندىقتان مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ باسشىلىعىن, كاسىپكەرلەرىن كەلەسى جىلى وتەتىن استانا حالىقارالىق فورۋمىنا شاقىردىم. ولار فورۋم كەزىندە قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىمەن تانىسا الادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى استانا مەن براززاۆيل اراسىندا مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىس ورناتۋ وتە ماڭىزدى دەپ سانايدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ كونگو جاستارىنا قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋدى ۇسىنعانىن مالىمدەدى.
سونىمەن قاتار ەكى ەل حالىقارالىق جانە ايماقتىق دەڭگەيدە تىعىز قاتىناس ورناتقانىنا جانە كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەگە قاتىستى ۇستانىمدارى ورتاق ەكەنىنە نازار اۋداردى.
– جاھاندىق جانە وڭىرلىك قۇرىلىمدار اياسىندا ىقپالداستىعىمىز دامىپ كەلەدى. قازىرگى گەوساياسي جاعدايدا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى مەن افريكا وداعى اياسىندا ءوزارا قولداۋ كورسەتۋ جانە كونسۋلتاتسيالار وتكىزۋ اسا ماڭىزدى. سونىمەن قاتار ءبىز جاھاندىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى پىكىر الماستىق. قازىر ەڭ وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – كليماتتىڭ وزگەرۋى. ءبىز وسى قاتەرمەن بىرگە كۇرەسىپ, تىعىز جۇمىس ىستەۋگە كەلىستىك. مەن كونگو باسشىسىنىڭ ورمان ءوسىرۋدىڭ جانە ورماندى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ جاھاندىق ونجىلدىعىن جاريالاۋ تۋرالى باستاماسىن قولدايمىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ دەني ساسسۋ-نگەسسونىڭ ەلىمىزگە ساپارى تاريحي ماڭىزعا يە ەكەنىن ايتتى.
– بۇل ساپار قازاقستان مەن كونگونىڭ قارىم-قاتىناستارىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سانايمىن. سونىمەن قاتار ورتالىق ازيا مەن افريكا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتا تۇسۋگە ىقپال ەتەرى ءسوزسىز. ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدى قولداپ, تابىسقا بىرگە جەتەتىنىمىزگە سەنىمدىمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ءوز كەزەگىندە كونگو پرەزيدەنتى قازاقستانمەن ەنەرگەتيكا سالاسى بويىنشا بايلانىس ورناتۋدىڭ پەرسپەكتيۆاسىنا باسا نازار اۋداردى.
– كونگو ەكونوميكاسى مۇناي ونەركاسىبىنە نەگىزدەلگەن. قازاقستاننىڭ وسى سالادا تاجىريبەسى مول. بۇدان بولەك پايدالى قازبالاردىڭ وزگە دە تۇرلەرىن يگەرۋدە ىقپالداستىق ورناتا الامىز. بۇل ورايدا كونگونىڭ ەنەرگەتيكا سەكتورى قازاقستاندىق وپەراتورلارعا زور مۇمكىندىك ۇسىنادى, – دەدى دەني ساسسۋ-نگەسسو.
قول قويىلعان قۇجاتتار
كونگو رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قازاقستانعا رەسمي ساپارى اياسىندا مىناداي قۇجاتتارعا قول قويىلدى:
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ديپلوماتيالىق پاسپورت يەلەرىن ۆيزا تالاپتارىنان ءوزارا بوساتۋ تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر, فرانكوفونيا جانە شەتەلدەردەگى كونگولىقتاردىڭ ىستەرى جونىندەگى مينيسترلىگى اراسىنداعى ساياسي كونسۋلتاتسيالار تۋرالى مەموراندۋم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ پوشتا, تەلەكوممۋنيكاتسيا جانە تسيفرلىق ەكونوميكا مينيسترلىگى اراسىنداعى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار, ەلەكتروندى ۇكىمەت قىزمەتتەرى, عارىش جانە كيبەرقاۋىپسىزدىك سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋ-كەن ونەركاسىبى جانە گەولوگيا مينيسترلىگى اراسىنداعى تاۋ-كەن ونەركاسىبى جانە گەولوگيا سالاسىنداعى مەموراندۋم; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا جانە گيدروەنەرگەتيكا مينيسترلىگى اراسىنداعى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكا جانە قارجى مينيسترلىگى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; «قازمۇنايگاز» ۇك» اق مەن «National Petroleum Company of the Republic of Congo» اراسىنداعى مۇناي-گاز سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; «ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» اق مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ پوشتا جانە ەلەكتروندىق كوممۋنيكاتسيالاردى ۇلتتىق رەتتەۋشى ورگانى (ARPCE) اراسىنداعى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم; «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇك» اق مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ پوشتا جانە ەلەكتروندىق كوممۋنيكاتسيالاردى ۇلتتىق رەتتەۋشى ورگانى (ARPCE) اراسىنداعى جەردى قاشىقتان زوندتاۋدىڭ عارىشتىق جۇيەسى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم; «MSPP.GL» جشس مەن كونگو رەسپۋبليكاسىنىڭ پوشتا جانە ەلەكتروندىق كوممۋنيكاتسيالاردى ۇلتتىق رەتتەۋشى ورگانى (ARPCE) اراسىنداعى كيبەرقاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم.مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ دەني ساسسۋ-نگەسسوعا قۇرمەت كورسەتىپ, ەلوردا اۋەجايىنان شىعارىپ سالدى.
كونگو رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ەلىمىزگە رەسمي ساپارى الماتى قالاسىندا جالعاسادى.