رۋحاني, مادەني يممۋنيتەتى مىقتى ەلدىڭ ىرگەسى دە بەرىك, ساپاسى دا جاقسى بولارى ءسوزسىز. وقيتىن ۇلت قالىپتاستىرۋ جولىندا مەملەكەت باسشىسى بىرقاتار باستاما كوتەرىپ, تىكەلەي نازارىندا ۇستاپ وتىرعانىنا جۇرت كۋا. بيىلعى ءۇشىنشى ۇلتتىق قۇرىلتايدا بارشا حالىقتى كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا شاقىرعانى دا ەستە.
ء«بىز, ەڭ الدىمەن, جاستاردى كىتاپ وقۋعا باۋلۋىمىز كەرەك. سوندا جاپپاي كىتاپ وقيتىن ۇلتقا اينالامىز. تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە ەلىمىزدە كىتاپحانا ءىسى كەنجەلەپ قالدى. توقسانىنشى جىلدارداعى الاساپىران ۋاقىتتا مىڭداعان كىتاپحانا جابىلدى. ميلليونداعان كىتاپ قورىنان ايىرىلدىق. كەيىنگى جىلدارى جاعدايدى تۇزەۋ ءۇشىن ارەكەت جاسالىپ جاتىر. كىتاپحانا – مەملەكەتتىڭ, ۇلتتىڭ نەگىزگى جادى. ەلىمىز ءۇشىن قۇندى تاريحي دەرەكتەر مەن ماتەريالداردىڭ دەنى كىتاپحانادا ساقتالادى. سوندىقتان كىتاپحانا ءىسىن دامىتۋعا بەيجاي قاراۋعا بولمايدى», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, كىتاپ وقىرمانعا قولجەتىمدى بولۋى كەرەك. «وزدەرىڭىزگە ءمالىم, مەن بىلتىر تۇركىستاندا وتكەن قۇرىلتايدا ەلىمىزدە تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن زاماناۋي كىتاپحانا سالۋ تۋرالى ايتتىم. ونداي كىتاپحانالار كوپتەگەن ەلدە بار. مەنىڭ تاپسىرماممەن الماتىدا جانە استانادا كوپ ۇزاماي وسىنداي تاماشا عيماراتتار بوي كوتەرمەك. جالپى, بۇل سالانى جەتىلدىرۋ ءۇشىن باسقا دا اۋقىمدى شارالاردى قولعا الۋ قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەسكە سالساق, الەمدە كوپتەگەن مەملەكەت ۇلتتىق كىتاپ كۇنىن اتاپ وتەدى. ەلىمىزدە دە جۋىردا ۇلتتىق كىتاپ كۇنى جاڭا مەرەكە بولىپ ەنگىزىلدى. ەل پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي 23 ءساۋىردى ۇكىمەت قاۋلىسىمەن اتاۋلى داتا رەتىندە بەكىتتى.
جالپى, كىتاپ وقىتۋعا, كىتاپحانا جۇيەسىنە قاتىستى اتقارىلىپ جاتقان ىلكىمدى ىستەر بۇل عانا ەمەس. وسى ورايدا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى «تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ تسيفرلىق كىتاپحاناسىن قۇرۋ» ءىس-شارالار جوسپارى بويىنشا بەكىتىلگەن جول كارتاسىمەن جۇمىستار اتقارىپ جاتقانىن ەرەكشە ايتىپ وتەمىز. بۇگىندە جول كارتاسىنا سايكەس ەلىمىزدىڭ سيرەك قورلارىنىڭ سانى مەن مازمۇنىن انىقتاۋ جانە ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كىتاپحانا, مۋزەي, جوعارى وقۋ ورىندارىندا, عىلىمي ورتالىقتاردا ساقتالعان قۇندى قولجازبالار مەن سيرەك كىتاپتاردىڭ بىرىڭعاي رەەسترى قۇرىلدى.
اتالعان جۇمىستاردى مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ «تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق جازبا مۇراسىنا زەرتتەۋ, ىرىكتەۋ, جىكتەۋ (رانجيرلەۋ) جانە پروبلەمالىق ماسەلەلەرى, سونداي-اق تۇركى حالىقتارىنىڭ جالپى جازۋى تاقىرىبى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋ مەن سالالىق قورىتىندىلار جاسايتىن جۇمىس توبىن قۇرۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا سايكەس قۇرىلعان جۇمىس توبى جۇرگىزىپ جاتىر. جۇمىس توبىنا تسيفرلىق دامۋ يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى, عجبم عىلىم كوميتەتى فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتى, ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا, ۇلتتىق ارحيۆ ماماندارى ەنگەن.
ارحيۆ, قۇجاتتاما جانە كىتاپ ءىسى كوميتەتىنىڭ توراعاسى رۋستام ءاليدىڭ ايتۋىنشا, جول كارتاسى نەگىزىندە تاريحي-مادەني قۇجاتتار مەن قولجازبالاردى, سيرەك كىتاپتاردى, ماتەريالداردى زەرتتەۋ, عىلىمي باعا بەرۋ ماقساتىندا عالىمدار مەن كوديكولوگ مامانداردان ساراپشىلار توبى قۇرىلعان.
«ارحيۆ – 2025» جوباسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارى اياسىندا 2024 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن ازەربايجاننىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسى مەن ۇلتتىق مۋزەيىنە, تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ارحيۆىنە, وسمانلى ارحيۆىنە, توپكاپى سارايىنىڭ ءارحيۆى جانە كىتاپحاناسىنا, سۇلەيمانيا قولجازبالار كىتاپحاناسىنا, وسمان يمپەرياسى ديرەكتسياسىنىڭ ارحيۆىنە, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ارحيۆىنە, وزبەكستان ورتالىق مەملەكەتتىك كينوفوتوقۇجاتتار ارحيۆىنە, الىشەر ناۋاي اتىنداعى ۇلتتىق كىتاپحاناسىنا عىلىمي-ىزدەستىرۋ ەكسپەديتسيالارىن جوسپارلاپ وتىر. سونىمەن بىرگە, «مادەنيەت جانە ونەر سالاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, قازاقستاندىق مادەني مۇرانى ساقتاۋ, زەرتتەۋ جانە تانىمال ەتۋ, ارحيۆ ءىسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ» باعىتىنداعى مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى ىسكە اسىرۋ بويىنشا «ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك تاپسىرىستى جۇزەگە اسىرۋ قاعيدالارى» بۇيرىعىنا سايكەس 3 جوباعا كونكۋرس جاريالادى», دەيدى كوميتەت توراعاسى.
اتالعان جوبالاردىڭ ىشىندە تمد ەلدەرىنىڭ مۇراعاتتارىندا قازاقستاننىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتى بويىنشا جاڭا مۇراعاتتىق ماتەريالداردى انىقتاۋ بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەتىن «قازاقستاندىق جازۋشىلاردىڭ زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ تمد ەلدەرىنىڭ مۇراعاتتارىندا جۇمىس ىستەۋى» جوباسى بار. جوبا اياسىندا تاپسىرىستى ورىنداۋشى قازاقستان جازۋشىلار وداعى تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندەگى تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ (قىرعىزستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, وزبەكستان, ازەربايجان) قورلارىنا عىلىمي ءىسساپارلار ۇيىمداستىرماق. تابىلعان ماتەريالدار شەتەلدىك ارحيۆتەر مەن مۋزەيلەردەن, عىلىمي ورتالىقتار مەن كىتاپحانالاردان, جوعارى وقۋ ورىندارىنان اكەلىنگەن تاريحي-مادەني قۇجاتتار مەن قولجازبالاردى, سيرەك كىتاپتاردى, ماتەريالداردى زەرتتەۋ, عىلىمي باعا بەرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ساراپشىلار توبىنا ۇسىنىلادى.
عجبم تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ تسيفرلىق كىتاپحاناسىن قۇرۋ ءىس-شارالارىنىڭ اياسىندا ەجەلگى جانە ورتاعاسىرلىق تۇركى جازبا جادىگەرلەرىن شەتەلدىك ارحيۆتەر مەن مۋزەيلەردەن, عىلىمي ورتالىقتار مەن كىتاپحانالاردان تاۋىپ, جۇيەلەۋ, زەردەلەۋ, سونداي-اق ولاردىڭ ەلەكتروندىق بازاسىن جاساقتاۋ ماسەلەلەرىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋعا قاجەتتى تەحنيكالىق قۇجاتتار ازىرلەپ, 2025-2027 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ اياسىندا پىسىقتاۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
جول كارتاسىنا سايكەس الداعى ۋاقىتتا ساراپشىلار توبى جۇمىس توبىمەن بىرلەسە جۇيەلەۋ, زەرتتەۋ ءارى ساراپتاما جۇمىستارىن ىسكە اسىرادى.
جول كارتاسىنىڭ «تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ تسيفرلىق كىتاپحاناسىن قۇرۋ» اتتى تارماعىندا كورسەتىلگەن تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ تسيفرلىق كىتاپحاناسىن قۇرۋعا ارنالعان بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بويىنشا ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانامەن جۇمىستار جۇرگىزىلدى. تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ تسيفرلىق كىتاپحاناسىن قازاقستان ۇلتتىق ەلەكتروندىق كىتاپحاناسى اياسىندا جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەندىكتەن 2025-2027 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسىن قالىپتاستىرۋ اياسىندا بىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان كىتاپحانالىق اقپاراتتىق جۇيەسىن مودەرنيزاتسيالاۋعا قوسىمشا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىلدى.
بيۋدجەتتىك ءوتىنىم قولداۋ تاپقان جاعدايدا الداعى جىلدارى جوسپارلانعان جۇمىستار جۇرگىزىلەتىن بولادى. اتاپ ايتقاندا, ەلەكتروندىق كاتالوگتىڭ تسيفرلىق نۇسقاسى 2025 جىلى دايىندالادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا ديرەكتورى عازيزا قۇدايبەرگەننىڭ ايتۋىنشا, جۇمىس توبى قازىر 2026 جىلعا دەيىن جوسپارلانعان جول كارتاسى بويىنشا ناقتى دەتالداۋ باعىتىندا ەڭبەكتەنىپ جاتىر.
«تسيفرلىق كىتاپحانا بولعاندىقتان جۇكتەلەتىن ماتەريالداردىڭ ساپاسى مەن سانىن, فورماتى, تەحنيكالىق جۇمىستارىنىڭ نورمالارى مەن ۋاقىتىن تالقىلاپ جاتىرمىز. كازنەبتە ءدال قازىر «تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ تسيفرلىق كىتاپحاناسى» رەسۋرسى اشىق, جوبا وسى پلاتفورماداعى بار قۇجاتتارمەن ىسكە اسىپ جاتىر. بۇل باستاما 2026 جىلدان كەيىن دە جالعاسىن تابۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. حالىقارالىق كەڭىستىكتە قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەدە ارنايى مودۋل قۇراستىرۋ قاجەتتىگىن, ساراپشىلاردان وتكەن قۇجاتتاردى جۇكتەيتىن مامانداردىڭ جۇمىسىن ءالى دە تالقىلاپ جاتىرمىز», دەيدى ع.قۇدايبەرگەن.
سونداي-اق ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ «قاراحاندىقتار مەن التىن وردا تۇسىندا جازىلعان جادىگەرلەردىڭ قولجازبالارىن زەرتتەۋ, ورتاق ترانسكريپتسياسىن جاساۋ, ەلەكتروندىق باسىلىمداردى دايىنداپ, تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ تسيفرلىق كىتاپحاناسىنا ەنگىزۋ» تارماقشاسى بويىنشا عجبم اقپارات كۇتىلىپ وتىر.
«قارجى مينيسترلىگىنىڭ جاۋابى نەگىزىندە جول كارتاسىنىڭ 5-تارماعىن جانە 11-تارماعىن ورىنداۋعا شىعىندار تالاپ ەتىلمەيدى دەپ كوزدەلگەن. دەگەنمەن, شىعىندار قاجەت بولعان جاعدايدا قارجى مينيسترلىگىنىڭ جاۋابى نەگىزىندە مينيسترلىك پەن عجبم 2024-2026 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسىنداعى شىعىندار ارقىلى پىسىقتالادى دەپ ەسەپتەيمىز», دەيدى رۋستام ءالي.
ال جوسپاردىڭ باسقا تارماقشالارى بويىنشا جۇمىستار 2025-2026 جىلدار ارالىعىندا كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇرگىزىلمەك. ماسەلەن, «اقپاراتتىق-يميدجدىك جۇمىستار» اتتى تارماعى بويىنشا بۇگىنگى كۇنى تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ مۇراسىنا قاتىستى قۇجاتتار تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ تسيفرلىق كىتاپحاناسى تولىق دايىن بولعانشا قازاقستان ۇلتتىق ەلەكتروندىق كىتاپحاناسىندا ورنالاسقان تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ كىتاپحاناسى دەپوزيتاريىنە جۇكتەلىپ جاتىر. بۇگىندە بارلىعى 550 قۇجات سالىنعان.
ايتا كەتەيىك, ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ باسقا تارماقشالارى بويىنشا 2024-2026 جىلدار بويىنا باق-قا اقپاراتتار بەرىلىپ, يميدجدىك جۇمىستار جۇرگىزىلە بەرەدى.