جاڭاشىلدىعى كوپ زاڭ

ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىن­شا, جاڭا رەداكتسياداعى قۇجاتتا, بىرىن­شى­دەن ساتىپ الىناتىن تاۋارلارعا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, اقپاراتتىق دەرەكتەردى پايدالانا وتىرىپ, ءونىم بەرۋشىنىڭ جۇمىسىن باعالاۋ كوزدەلگەن. ياعني ساتىپ الۋعا قاتىسۋشىلاردىڭ بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋ جانە ءونىم بەرۋشىنى تاڭداۋدىڭ باعالىق ەمەس ولشەم شارتتارىن دامىتۋ ءۇشىن الەۋەتتى ءونىم بەرۋشىلەردىڭ ءتىزىمى ەنگىزىلەدى.

ساتىپ الىناتىن تاۋارلار مەن قىز­مەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ۆەب-پورتالدا ءاربىر جەتكىزۋشىنىڭ رەيتينگى جاسالادى. ول ۇپاي بەرۋ ارقىلى قۇرىلادى. ءار جيناقتالعان ۇپاي تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ جەتكىزۋشىنى تاڭداۋعا كومەكتەسەتىنى انىق. كريتەريلەرگە جۇمىس تاجىريبەسى مەن نەسيە تاريحى, سالىق بەرەشەگىنىڭ بولماۋى, سونداي-اق قارجىلىق تۇراقتىلىق كىرەدى.

«زاڭنىڭ نەگىزگى بولىگى ساتىپ الى­ناتىن تاۋارلار, جۇمىس­تار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەت­تەر­­دىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, ساتىپ الۋ ۇدەرىسىنىڭ مەرزىمىن وڭتاي­لان­دى­رۋ جانە قىسقارتۋ, راسىم­دەردى ودان ءارى اۆتوماتتاندىرۋ جانە باعالىق ەمەس ولشەم شارتتاردى دامىتۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قا­تىسۋ­شىلاردىڭ جاۋاپ­كەر­شى­لىگىن كۇشەيتۋ, ساتىپ الۋ بويىنشا بىرىڭعاي پلاتفورما قۇرۋ بولىپ سانالادى», دەيدى داۋرەن كەڭبەيىل.

وسىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلعان ۆەب-پورتال جەڭىمپازدى اۆتوماتتى تۇردە انىقتايدى. بۇل – ادام فاكتورى مەن كەز كەلگەن سىبايلاس جەمقورلىق سحەمالارىن جويا­دى. راس, بۇرىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ اياسىندا قۇجاتتاردى راسىمدەۋ ۋاقىتى تىم ۇزاققا سوزىلاتىن. ءتىپتى بىرنەشە ايعا دەيىن جالعاسىپ, اقىر سوڭى جۇمىس ساپاسىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن. ءبىر عانا مىسال, جىل باسىندا جول قۇرىلىسىنا تەندەر جاريالانسا, بۇل جۇمىستار سوزىلا كەلە مەردىگەر كۇز ايلارىندا بەلگىلى بولىپ جاتادى. ال ول جۇمىسىن باس­تايمىن دەگەنشە, كۇزدىڭ سالقىنى ءتۇسىپ كەتەدى. سالدارىنان قار جاۋاتىن مەزگىلدە جول توسەپ جۇرگەن كومپانيالار بار. جاڭا رەداك­تسيا­دا ساتىپ الۋ ءراسىمى ءبىر ايعا قىس­قارتىلدى. سونىمەن قاتار زاڭدا شاعىمدانۋدىڭ جاڭا تەتىگى, قو­عامدىق مونيتورينگ ينستيتۋتى, سونداي-اق «تۇراقتى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ» ەلەمەنتتەرى ەنگىزىلگەن.

«مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالا­سىن­داعى پروبلەمالاردىڭ ءبىرى – راسىمدەردىڭ ۇزاققا سوزىلۋى. قول­دانىستاعى زاڭدا مەرزىمدەردى رەگ­لامەنتتەيتىن تىكەلەي نورما­لار­دىڭ بولۋى, ولاردى قاعيدالار دەڭگەيىندە كوزدەۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. بۇگىندە كونكۋرستى وتكىزۋ مەرزىمى شامامەن ەكى ايدى قۇرايدى. وسىعان وراي زاڭدى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە راسىمدەر قايتا قارالىپ, كونكۋرستى وتكىزۋ مەرزىمى قىسقارتىلادى», دەيدى ۆيتسە-مينيستر.

ءبىر كوزدەن الۋ ءتاسىلىنىڭ شەكتى مەرزىمى بەلگىلەنگەن. تاۋارلارعا 100 اەك (369 200 تەڭگە), جۇمىستار مەن قىزمەتتەرگە 500 اەك (1 846 000 تەڭگە), ال اۋىل اكىمدىكتەرى ءۇشىن تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەرگە 4 000 اەك-كە دەيىن (15 ملن تەڭگەگە جۋىق) ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋعا رۇقسات بەرىلەدى. سونداي-اق توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا قاجەتتى تاۋارلاردى, جۇ­مىس­تار مەن كورسەتىلەتىن قىز­مەت­تەر­دى (ازىرگە تەك توتەنشە جاعداي سالدارىن جويۋ ءۇشىن) ءبىر كوز­دەن ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى بەكى­تىل­دى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپ­سىر­­ماسىمەن اتالعان زاڭدا «تو­لىق دا­يىن تۇرىندە بەرىلەتىن» قۇرى­لىستى جوبالاۋدان باستاپ, پايدالانۋعا بەرەم دەگەنشە ءبىر جەڭىمپازدىڭ عانا جۇمىس ىستەۋى, ەكىنشىدەن, وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋعا ارنالعان وفتەيك-كەلىسىم­شارت­تار ينستيتۋتىن ەنگىزۋ جانە ءونىم بەرۋشىلەردىڭ جاۋاپ­كەر­شىلىگىن كۇشەيتۋ كوزدەلىپ وتىر.

قابىلدانعان قۇجاتتا بۇرىن سىباي­لاستىققا قاتىسى بار ءونىم بەرۋ­شىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ­لار­عا قاتىسۋىنا تىيىم سالىن­عان. قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالا­قىسى بويىنشا بەرەشەگى بار تۇلعا­لار دا بۇعان جىبەرىلمەيدى. زاڭدا كورسەتىلگەندەي, تاپسىرىس بەرۋشى جەتكىزۋشىنىڭ ماتەريالدىق جانە ەڭبەك رەسۋرستارى بولۋىن تالاپ ەتە الادى. تاعى ءبىر وزگەرىس – جەڭىمپاز جۇمىستاردى ورىنداۋ كەزىندە قوسالىق مەردىگەرلەرگە (بىرلەسىپ ورىنداۋشىلار) بەرەتىن جۇ­مىستار مەن قىزمەتتەردىڭ شەك­تىك كولەمى 50%-دان 30%-عا دەيىن قىسقارتىلدى.

«بۇل – مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كولەمىن بىركەلكى جانە ءادىل بولۋ­گە, سونداي-اق جەكەلەگەن ءىرى كوم­­پانيالاردىڭ مونوپوليالىق جاع­دايىن بولدىرماۋعا ىقپالىن تي­گىزەدى», دەيدى ۆيتسە-مينيستر.

زاڭدا بۇدان باسقا دا كوپتەگەن تۇزەتۋ بار. باسىم وزگەرىستەر وتاندىق تاۋاردى قولداۋعا, ادال كاسىپ­كەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا, ناقتى جانە ساپالى ناتيجەگە باعىتتالعان. ول ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى جۇزەگە اسىراتىن جۇمىس پەن قىزمەت, تا­ۋار مەن ساتىپ الۋ تىزبەسى ەنگىزىلەدى. ونى قارجى مينيسترلىگى بەكىتەدى.