پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ اباي وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا «سەمەي ورمانى» تابيعي رەزەرۆاتى اۋماعىن اۋەدەن باقىلاپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ورتەنگەن قاراعايلى ورماندى قالپىنا كەلتىرۋ جانە ءورتتىڭ الدىن الۋ, ورمان شارۋاشىلىعىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىن تەكسەردى.
ورتكە جول بەرمەۋ ماڭىزدى
بۇگىندە بىلتىرعى ماۋسىم ايىندا بولعان, 66 مىڭ گەكتارعا جۋىق ورمان قورى زارداپ شەككەن ءىرى ورمان ءورتىنىڭ سالدارىن جويۋ ماقساتىندا اعاشتاردى كوبەيتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ۇكىمەت باسشىسى تابيعي رەزەرۆات اۋماعىنداعى ورمان تالىمباعى كەشەنى مەن اعاش تۇقىمى ستانساسىن ارالاپ كوردى. وندا زاماناۋي شۆەد جابدىقتارى ارقىلى جەدەلدەتىلگەن تەحنولوگيا بويىنشا جابىق تامىر جۇيەسى بار قاراعاي كوشەتتەرى وسىرىلەدى.
ءبىر جىلدا ماماندار ەكى رەت, جالپى 3 ملن كوشەتكە دەيىن الادى. جابىق تامىر جۇيەسى بار كوشەتتەردىڭ ساپاسى ءداستۇرلى ادىسپەن وسىرىلەتىندەردەن جوعارى. بۇل ورمان داقىلدارىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە جەرسىنۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق رەزەرۆات اۋماعىندا ەرتىس ءوڭىرىنىڭ تاسپا قاراعايىن ءوسىرۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اكتسياسى اياسىندا «سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتىنىڭ اۋماعىنا 70 مىڭنان اسا كوشەت وتىرعىزىلدى.
سونىمەن قاتار ساۋ كوشەتتەردىڭ زيانكەستەرىنىڭ تارالۋىنان جانە قۋراپ جاتقان ورماننىڭ جاڭا وشاقتارىنىڭ پايدا بولۋىنان ساقتاۋ جانە قورعاۋ ماقساتىندا ورتەنگەن سۇرەكدىڭدەر كەسىلەدى. كۇيگەن اعاشتاردى كادەگە جاراتۋ جانە قايتا وڭدەۋ ءۇشىن وڭىردە دايىن ءونىم – لابت, اجت, ببت, وتىن بريكەتتەرىن شىعاراتىن اعاش وڭدەۋ كەشەنىن سالۋعا 7,5 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. قازىر سەمەي قالاسىنىڭ يندۋستريالدى ايماعىنداعى 55 گا جەر تەلىمىن تىركەۋ ءراسىمى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل رەتتە وتكەن جىلى تابيعي رەزەرۆات اۋماعىندا ءوز كۇشىمەن 38,3 مىڭ تەكشە مەتر جۇمىر اعاش دايىندالدى. جوبا اياسىندا 530 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ۇكىمەت باسشىسى «سەمەي ورمانى» اۋماعىندا قۇقىقتىق ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىن قاتاڭ باقىلاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى پروكۋراتۋرانىڭ ۇيلەستىرۋىمەن ورماندى زاڭسىز كەسۋ جانە ۇرلاۋ فاكتىلەرىن انىقتادى.
«وتكەن جىلى الاپات ءورت ورىن الدى. ءبىز 66 مىڭ گا ورمان قورىن جوعالتتىق. بۇل بۇكىل «سەمەي ورمانى» القابىنىڭ وننان ءبىر بولىگى, سوندىقتان ورمان ورتتەرىنىڭ الدىن الۋ – وتە ماڭىزدى مىندەت. ءبىز پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيىل ءبىرىنشى بولىپ سوققى قابىلدايتىن تجم جانە ورمان شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىن تەحنيكامەن جابدىقتاۋ باعدارلاماسىن قولعا الدىق. اتالعان باعدارلامانى جالعاستىرىپ, سىزدەردى زاماناۋي تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتەمىز. ايتقىم كەلگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – زاڭسىز اعاش كەسۋمەن اينالىساتىن ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتار تۋرالى. ولارمەن كۇرەسۋ كەرەك. سىزدەر ولاردىڭ بار ەكەنىن مەنەن جاقسى بىلەسىزدەر. مەن ءتىپتى جەكەلەگەن قىزمەتكەرلەرگە زاڭسىز اعاش كەسۋگە كەدەرگى كەلتىرمەۋ قاۋپى ءتونىپ تۇرعانىن بىلەمىن. مىنە, مۇنىمەن كۇرەسۋ كەرەك. بۇل جەردە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى وتە مۇقيات نازار اۋدارۋى قاجەت. ورمان – ءبىزدىڭ ۇلتتىق بايلىعىمىز. زاڭسىز اعاش كەسۋمەن اينالىساتىندار – مەملەكەتتىڭ جاۋى. مۇندا بۇكىل مەملەكەت كۇش سالىپ, تۇبەگەيلى سوققى بەرۋى كەرەك. بۇل سىزدەردىڭ جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ مىندەتى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازانى جاڭارتۋ, ورمان شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىن قولداۋ شاراسىن كوتەردى. ماسەلەن, 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان «سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتى ءۇشىن ماتەريالدىق تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن نىعايتۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپار شەڭبەرىندە بىلتىر جالپى سوماسى 1,4 ملرد تەڭگەگە 37 بىرلىك ارنايى تەحنيكا, ونىڭ ىشىندە ءورت ءسوندىرۋ ماشينالارى, شاعىن ورمان ءورت كەشەندەرى, تراكتور, پاترۋلدىك اۆتوكولىك ساتىپ الىندى.
پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ورمان جانە تابيعاتتى قورعاۋ ۇيىمدارى قىزمەتكەرلەرىن قولداۋ ماقساتىندا بىلتىر مەملەكەتتىك ورمان كۇزەتىنىڭ 12 876 قىزمەتكەرىنىڭ جالاقىسى 100%-عا كوتەرىلدى. بيىل ۇكىمەت قاۋلىسىمەن 1 شىلدەدەن باستاپ ەلىمىزدەگى ورمان جانە تابيعاتتى قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى لاۋازىمدىق جالاقىلارىنا ۇستەمەاقى الا باستادى. ورمان ءورت ءسوندىرۋ بەكەتتەرىنىڭ, ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرىنىڭ, تابيعاتتى قورعاۋ جانە ورمان ورنالاستىرۋ ۇيىمى قىزمەتكەرلەرىنىڭ لاۋازىمدىق جالاقىسىنا 100%-عا دەيىن ۇستەمەاقى الادى. بارلىعى 3,3 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەر قوسىمشا اقىمەن قامتىلدى. اتالعان ماقسات ءۇشىن 2024-2027 جىلدارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 8,4 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
ۇكىمەت باسشىسى ءورت قاۋىپسىزدىگىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, «سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتىنىڭ, وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى مەن اكىمدىككە ورتكە قارسى قىزمەتتەردىڭ كۇشتەرى مەن قۇرالدارىنىڭ تۇراقتى ازىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
«ورمان القاپتارىن ساقتاۋ ماسەلەسى جانە ورتكە قارسى شارالاردى قابىلداۋ ءبىزدىڭ ەرەكشە نازارىمىزدا بولادى. مۇنداي اپاتتاردىڭ قايتالانۋىنا جول بەرىلمەۋگە ءتيىس. اپاتتىڭ الدىن الۋ شارالارىن قاعاز جۇزىندە ەمەس, ناقتى ءىس جۇزىندە تولىقتاي ىسكە اسىرۋ ماڭىزدى. ول ءۇشىن رەزەرۆاتتى جاراقتاندىرۋدى جالعاستىرامىز, ونىڭ ىشىندە ورمان ءورتىن ەرتە انىقتاۋ جۇيەسىن ورناتامىز», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنە اباي وبلىسىنىڭ اكىمدىگىمەن جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, «سەمەي ورمانىن» ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ جانە ورمان القابىن مولايتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ, سونداي-اق كۇيگەن اعاشتاردى كادەگە اسىرۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋعا قولداۋ كورسەتۋ تاپسىرىلدى.
قازىرگى تاڭدا اباي وبلىسىندا تابيعي ورتتەردىڭ الدىن الۋ جانە دەر كەزىندە ارەكەت ەتۋ ماقساتىندا 132 ادامنان تۇراتىن 32 ءموبيلدى توپ قۇرىلدى. «قازاۆياقۇتقارۋ» تىكۇشاعى كەزەكشىلىكتە جانە اۋماقتى پاترۋلدەۋ جۇرگىزىلەدى.
قىزىل ايماقتاعى جەو تەكسەرىلدى
ۇكىمەت باسشىسى اباي وبلىسىنا ءىسساپارى بارىسىندا سەمەي قالاسىنداعى اپاتتى جەو-نى جاڭعىرتۋ بارىسىن باقىلاپ, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمنىڭ جاي-كۇيىن جانە جىلۋ بەرۋ كەزەڭىنە دايىندىعىن تەكسەردى. وعان ەنەرگەتيكا سالاسىن جانە جالپى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى دامىتۋ جوسپارى مەن قازىرگى جاعدايى تۋرالى باياندالدى. اباي وبلىسى «قىزىل ايماقتاعى» وڭىرلەردىڭ قاتارىنا كىرەدى. وبلىس بويىنشا جىلۋ جەلىلەرىنىڭ توزۋ دەڭگەيى 64,2%-عا جەتەدى. قازىرگى تاڭدا 28 جوبا – ىسكە اسىرۋ ساتىسىندا. 37,9 شاقىرىم جەلى مەن 17 جىلۋ كوزىن سالۋ, رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەنەرگەتيكا ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا 10,9 ملرد تەڭگەدەن اسا قارجى ءبولىندى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ديميتري گاريكوۆ وسى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە كوممۋنيكاتسيالار توزۋىنىڭ 57,7%-عا دەيىن تومەندەۋى كۇتىلەتىنىن ايتتى.
و.بەكتەنوۆ جەو-1-دە جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىمەن تانىستى. اتاپ ايتقاندا, سۋ جىلىتۋ قازاندىعى مەن سورعى توبىنىڭ ءتورتىنشى قازاندىعى جاڭعىرتىلدى. 90 جىلدىق تاريحى بار جىلۋ كوزى «قىزىل ايماقتاعى» وبەكتىلەردىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلگەن جانە قالاداعى ەڭ ءىرى نىسان بولىپ سانالادى. جەو-1 «تەپلوكوممۋنەنەرگو» مكك قۇرامىنا كىرەدى. سونداي-اق كاسىپورىنعا 70 مىڭنان اسا ابونەنتتى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن 76 جىلۋ پۋنكتى مەن 21 قازاندىق كىرەدى. بەلسەندى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جانە قولدانىستاعى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ جوعارى توزۋ دەڭگەيىن ەسكەرە وتىرىپ, جىلۋ جانە ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشىلىعى بايقالادى.
ۇكىمەت باسشىسى جەو-3 جانە ونىڭ ماگيسترالدىق جەلىلەرىن سالۋ جوباسىنىڭ ىسكە اسىرىلا باستاعانىن ەسكە سالدى. جوبانى 2030 جىلعا دەيىن 3 كەزەڭدە ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. قازىرگى تاڭدا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە ازىرلەنىپ جاتىر. جەو-3 پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن قازاندىقتار سورعى-سۇزگى ستانسالارى رەجىمىندە جۇمىس ىستەيدى. ياعني جىلۋ ەنەرگياسىن تىكەلەي ۇيلەرگە جەتكىزەدى. سونىمەن قاتار وڭ جاعالاۋدا ساعاتىنا 146,99 گكال قۇرايتىن تاپشىلىق ماسەلەسى شەشىلەدى.
بيىل 44 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدى, 1 200 ورىنعا ارنالعان مەكتەپتى جانە نەفرولوگيالىق ورتالىقتى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىرعان قاراعايلى اۋدانىنىڭ قارقىندى قۇرىلىسىن ەسكەرە وتىرىپ, پرەمەر-مينيسترگە قۋاتى ساعاتىنا 21,5 گكال قۇرايتىن بلوكتى-ءمودۋلدى قازاندىق سالۋ جوباسى تانىستىرىلدى. قۇنى شامامەن 5,9 ملرد تەڭگە بولاتىن ەنەرگەتيكا وبەكتىسىن سالۋ جۇمىستارى قۇرىلىس سالۋشىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن باستالدى.
«اباي وبلىسىندا, ونىڭ ىشىندە سەمەي قالاسىندا جىلۋمەن جابدىقتاۋ ماسەلەسى وتە كۇردەلى ەكەنى بەلگىلى. ينجەنەرلىك جەلىلەردىڭ توزۋى مەن جەرگىلىكتى جەو جاعدايى بويىنشا ءوڭىر «قىزىل ايماققا» جاتادى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جىلۋ كوزدەرىن ساپالى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ – مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى. بۇل ماسەلە – ۇكىمەتتىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا», دەدى و.بەكتەنوۆ.
جىلۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ, اپاتتىق جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ, توزۋدى ازايتۋ جانە ينفراقۇرىلىمنىڭ ەكسپلۋاتاتسيالىق ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا بىرقاتار تاپسىرما بەرىلدى. ەنەرگەتيكا, قارجى مينيسترلىگىنە جەو-3 ماگيسترالدىق جەلىلەرى قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ تەتىگىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.
قايتا وڭدەۋ مەن كادەگە جاراتۋدىڭ ءجونى
پرەمەر-مينيستر «ەيكوس» رەزەڭكە تەحنيكالىق بۇيىمدار شىعارۋ جانە قايتا وڭدەۋ كاسىپورنىندا بولىپ, وندا قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ جۇيەسىن دامىتۋ بارىسىمەن تانىستى. كومپانيا وتكىزگەن ءونىم كولەمى بويىنشا ەلىمىزدە جەتەكشى ورىنعا يە. سونىمەن قاتار كاسىپورىن ەلدەگى ۇزدىك 50 ءىرى جەكە سالىق تولەۋشىلەردىڭ قاتارىنا كىرەدى. بىلتىر شامامەن 1,5 ملن شينا ساتىلىپ, بيۋدجەتكە 9,5 ملرد تەڭگەدەن اسا قارجى تولەندى.
ۇكىمەت باسشىسىنا قولدانىستاعى كاسىپورىن بازاسىندا دايىن ءونىم شىعاراتىن اۆتوكولىكتەردى قولدانۋ كەزىندە پايدا بولاتىن قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ كەشەنىن سالۋ جوسپارى تۋرالى باياندالدى. قايتا وڭدەۋ ناتيجەسىندە قاۋىپسىز جابىندار, تەرموپلاستيكا, سىم, ت.ب. الۋعا بولادى.
تەرميالىق وڭدەۋ ناتيجەسىندە دايىن ءونىم باسقا وندىرىستىك ۇدەرىستەر ءۇشىن شيكىزات بولا الاتىن وتىن, تەحنيكالىق كومىرتەگى جانە جوعارى لەگيرلەنگەن بولاتتان تۇرادى. مەحانيكالىق جاعدايدا اۆتوشينالار, جۇگىرۋ جولدارى مەن ويىن الاڭدارىنا ارنالعان جابىندار جاساۋعا جارامدى 4 فراكتسيادان تۇراتىن ۇگىندىلەر شىعارىلادى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 2,5 ملرد تەڭگە. ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 150 جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى.
و.بەكتەنوۆ اتاپ وتكەندەي, بۇگىندە قازاقستاندا 10 كومپانيا قالدىقتاردى جيناۋ جانە قايتا وڭدەۋدىڭ وزىندىك جۇيەسىن پايدالانادى. ولاردىڭ باسىم بولىگى – شينالاردى يمپورتتايتىن جانە قايتا وڭدەيتىن كاسىپورىندار. ۇكىمەت باسشىسى بۇل باستامانى قولدايتىنىن ايتىپ, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنە مۇددەلى ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ, اتالعان ماسەلەنى جان-جاقتى قاراستىرۋدى تاپسىردى.
«تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىندا كاسىپورىننىڭ اۆتوشينالاردى كادەگە جاراتۋ مەن قايتا وڭدەۋدىڭ تولىق تسيكلىنە وتۋگە دەگەن ۇمتىلىسى تۇرعىندار اراسىندا ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا وڭ اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن. مەملەكەت باسشىسى قالدىقتار ماسەلەسىن شەشۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. مۇنداي باستامالاردى قولداۋ ماڭىزدى. مادەنيەتىمىزدى ارتتىرۋ قاجەت, قايتا وڭدەۋ كولەمى تۇتىنۋ قارقىنىنا سايكەس بولۋى كەرەك. ءبىز ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا ۇمتىلامىز, ال ەكولوگيا – نەگىزگى قۇرامداس بولىكتەردىڭ ءبىرى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
باس جوسپاردىڭ جاڭا جوباسى
ۇكىمەت باسشىسى سەمەي قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ جانە اباتتاندىرۋ جۇمىسىن تەكسەرىپ, جاڭا اۆتوموبيل كوپىرى قۇرىلىسىنىڭ بارىسىمەن جانە اسپالى كوپىردى رەكونسترۋكتسيالاۋ جوسپارىمەن تانىستى. اسپالى كوپىردىڭ استىندا ورنالاسقان وبلىس ورتالىعىنىڭ سول جاعالاۋىنداعى جاڭا قوعامدىق كەڭىستىكتى ارالاپ كوردى. بىرەگەي جوبا ءومىر سۇرۋگە قولايلى ورتا قۇرۋ جانە «ادامدارعا ارنالعان قالا» تۇجىرىمداماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلعان. مۇندا 12 مىڭ شارشى مەتر اۋماق اباتتاندىرىلعان. جانكۇيەرلەرگە ارنالعان تريبۋنالارى بار باسكەتبول جانە فۋتبول الاڭدارى بار.
ءىس-شارا مەن كونتسەرتتەر وتكىزۋگە ارنالعان امفيتەاتر مەن ساحنا ورناتىلدى. 250 كوشە شامى ورناتىلاتىن ساۋلەتتىك جارىقتاندىرۋ قاراستىرىلعان. 1 500 شارشى مەتردەن اسا قابىرعاعا كوركەم كەسكىندەمە سالىنعان. 370 م تروتۋاردى جايلاستىرىپ, 5 مىڭ شارشى مەتر جەر اسفالتتالدى.
سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى نۇربول نۇرساعاتوۆ اباتتاندىرۋ بويىنشا الداعى جوسپاردى جانە قالانىڭ جاڭا باس جوسپارىن ازىرلەۋدىڭ قازىرگى جاعدايى تۋرالى باياندادى. جوبا ازىرلەندى جانە كەشەندى قالا قۇرىلىسى ساراپتاماسىنىڭ قاراۋىندا. باس جوسپاردا الەۋمەتتىك, رەكرەاتسيالىق جانە وندىرىستىك ايماقتاردى قوسا العاندا, وبلىس ورتالىعىنىڭ اۋماعىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى نازارعا الىنعان. بيىلعى قىركۇيەك ايىندا قۇجاتتى «اشىق نقا» پورتالىنا ورنالاستىرۋ جوسپاردا بار. بۇدان ءارى جۇرتشىلىقتىڭ تالقىلاۋىنان ءوتىپ, ۇكىمەتتىڭ بەكىتۋىنە ۇسىنىلادى.
و.بەكتەنوۆ اۆتوموبيل كوپىرىن رەكونسترۋكتسيالاۋ بارىسىمەن تانىستى, ونداعى جۇمىستار 2022 جىلى باستالدى. جاڭا ءتورت جولاقتى قۇرىلىمنىڭ جالپى ۇزىندىعى – 1,3 كم, ەنى – 23 م. ال 1964 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن ەسكى اۆتوموبيل كوپىرى تەك جاياۋ جۇرگىنشىلەر قوزعالىسى ءۇشىن پايدالانىلادى. بۇگىندە تىرەكتەردى سالۋ, بۇرعىتولتىرمالى قادالارىن ورناتۋ جانە بەتونداۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. بارلىعى 9 تىرەك پەن 8 ارالىق سالىنادى. سونداي-اق سەمەيدىڭ ءۆيزيتتى كارتوچكاسى – اسپالى كوپىردى رەكونسترۋكتسيالاۋ جوسپارلانىپ جاتىر.
قالانى ەرتىس وزەنى قاق جارىپ وتەدى, ال ەكى جاعالاۋدى بايلانىستىراتىن كوپىرلەر كولىك قاتىناسىنىڭ قارقىنىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارىن بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتاۋ ءۇشىن بىرقاتار تاپسىرما بەردى.
سەمەي اينالما جولىن سالۋدىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇل رەتتە ۇزىندىعى 51,5 كم ءىى تەحنيكالىق ساناتتاعى اينالما جول سەمەي قالاسىنىڭ باتىس جاعىنان قاراستىرىلعان. ەكى جولاقتى قوزعالىس, 6 كولىك جول ايرىعىن, 3 كوپىر مەن 2 جول وتپەسىن سالۋ جوسپارلانىپ جاتىر. وبلىس ورتالىعى حالىقارالىق اۆتوموبيل جولدارى وتەتىن ترانزيتتىك قالا بولىپ سانالادى. وسىعان بايلانىستى سەمەي – پاۆلودار, سەمەي – كۋرچاتوۆ, سەمەي – الماتى جانە سەمەي – وسكەمەن اۆتوجولدارىن جالعايتىن كوشەلەر مەن ترانزيتتىك ءدالىزدى جەڭىلدەتۋ قاجەت.
اباي وبلىسىنىڭ اكىمدىگىنە كولىك, قارجى, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ اتالعان جوبانى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.