ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا ءوزىن ءوزى رەتتەۋ, كاسىپكەرلىك, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جانە وزگە دە زاڭ جوبالارىنا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمدەرى بەكىتىلدى. سونداي-اق, پالاتا ماجارستانمەن زاڭسىز ادامدار رەادميسسياسى, ساقتاندىرۋ جانە يسلامدىق قارجىلاندىرۋ زاڭدىق قۇجاتتارىن تالقىعا سالدى.
كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان قازاقستان مەن ماجارستان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى ولاردىڭ مەملەكەتتەرىنىڭ اۋماعىندا زاڭسىز تۇراتىن ادامداردىڭ رەادميسسياسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار قولداۋىنا يە بولدى. ول بويىنشا باياندامانى ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ جاسادى. كەلىسىم ماقساتى تاراپتار مەملەكەتتەرىنىڭ اۋماعىندا زاڭسىز جۇرگەن ادامداردىڭ رەادميسسياسى مەن ءترانزيتىن ءوزارا جەڭىلدەتۋ بولىپ تابىلادى.
سونداي-اق, تاراپتار مەملەكەتتەرىنىڭ اۋماقتارىنا كەلۋ جانە ولاردا بولۋ شارتتارىن ورىندامايتىن ادامداردى قاۋىپسىز تۇردە جانە تارتىپپەن قايتارۋدى ورناتۋ كوزدەلگەن. بۇل ساناتقا ەلىمىز اۋماعىنا زاڭسىز كىرگەن نەمەسە زاڭدى, بىراق ۆيزانىڭ نەمەسە ەلدە بولۋ مەرزىمى ءوتىپ كەتكەننەن كەيىن قالعان ادامدار جاتادى. استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ حالىقارالىق اۋە جايلارى رەادميسسيا ءۇشىن كەسىپ ءوتۋ پۋنكتى بولىپ تابىلادى.
كەلىسىم سول سياقتى ءۇشىنشى مەملەكەتتەر ازاماتتارىنىڭ جانە ازاماتتىعى جوق ادامداردىڭ رەادميسسياسىن, ترانزيتتىك وپەراتسيالاردى, دەربەس دەرەكتەر مەرزىمدەرىن ەسەپتەۋدى جانە ولاردى قورعاۋدى رەگلامەنتتەيدى. بۇل رەتتە رەادميسسياعا جاتاتىن ادامداردى سۇراۋ سالىناتىن تاراپتاردىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسىنا دەيىن تاسىمالداۋ جونىندەگى, سونداي-اق, ولاردى ىقتيمال قايتارۋعا بايلانىستى شىعىستاردى سۇراۋ سالۋشى ۋاعدالاسۋشى تاراپ كوتەرەدى.
سول سياقتى كەشەگى وتىرىستا «مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قولداۋ تاپتى, ياعني دەپۋتاتتار «مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. زاڭ جوباسى قازاقستان كونستيتۋتسياسىندا جانە قازاقستان قابىلداعان حالىقارالىق كەلىسىمشارتتاردا بەكىتىلگەن ازاماتتىق, ساياسي, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق, مادەني جانە باسقا دا قۇقىقتار مەن ەركىندىكتەردى ىسكە اسىرۋدا مۇگەدەكتەرگە باسقا ازاماتتارمەن تەڭدەي ءمۇمكىندىكتەر جاساۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا, زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى مۇگەدەكتەر مەن تۇرعىنداردىڭ وزگە دە شاعىن ءموبيلدى توپتارى ءۇشىن قىزمەتتەر مەن وبەكتىلەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, وڭالتۋ سالاسىندا قىزمەتتەر ۇسىنۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋ, مۇگەدەكتەر ءۇشىن ءومىر قىزمەتى مەن قوعامعا ىقپالداسۋدا تەڭ جاعدايلار جاساۋ بولىپ تابىلادى. قازىرگى تاڭدا كونۆەنتسيانى 151 مەملەكەت, ونىڭ ىشىندە تمد ەلدەرىنەن – ارمەنيا, ازەربايجان, گرۋزيا, مولدوۆا, رەسەي فەدەراتسياسى, ۋكراينا راتيفيكاتسيالادى. كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ قازاقستانداعى 627 مىڭ مۇگەدەككە جانە ولاردىڭ وتباسىنا كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن ەركىندىكتەرىن ىسكە اسىرۋدا قوسىمشا كەپىلدىكتەر بەرەدى.
سونىمەن قاتار, دەپۋتاتتار ساقتاندىرۋ جانە يسلامدىق قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قولدادى. زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى يسلامدىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ, يسلام بانكتەرىنىڭ قىزمەتىنە اناعۇرلىم قولايلى جاعدايلار جاساۋ, ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن جانە قارجىلىق ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. جالپى, زاڭ جوباسى ەلىمىزدە تولىققاندى يسلامدىق قارجى جۇيەسىن قۇرۋعا باعىتتالعان. جۇمىس توپتارىنىڭ وتىرىستارىندا جازاتايىم وقيعالاردان مىندەتتى ساقتاندىرۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋعا قاتىستى بىرقاتار وزگەرىستەر قولداۋ تاپتى. ولار ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن وڭتايلاندىرۋعا جانە ۇيلەستىرۋگە قاتىستى.
ماسەلەن, ساقتاندىرۋ كومپانيالارى تولەيتىن تولەمدەردى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان تولەنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەر سوماسىنا ازايتۋ; زەينەتاقى جارنالارىن ۇستاپ قالۋمەن زەينەتكەرلىك جاسقا دەيىن تولەمدەردى جۇزەگە اسىرۋ; 10 ەتج (ەڭ تومەن جالاقى) اسپايتىن مولشەردە ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن ەسەپتەۋ كەزىندە ەسكەرىلەتىن ورتاشا ايلىق كىرىستىڭ ەڭ جوعارى مولشەرىن بەلگىلەۋ; ەڭبەك قابىلەتتىلىگىنەن 30 پايىزعا دەيىن ايىرىلۋدىڭ جەڭىل تۇرلەرى بويىنشا تولەنەتىن تولەمدەردى جۇمىس بەرۋشىگە اۋدارۋ جانە وزگە دە باپتار كورىنىس تاپقان. بۇدان باسقا, زاڭدىق قۇجاتتا بانكتەردى بىرىكتىرۋ نەمەسە قايتا قۇرىلىمداۋ كەزىندە بىرەۋىنە قاتىستى باس جانە ەنشىلەس بانكتەر اراسىنداعى اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەردى بەرۋ جولىمەن قايتا ۇيىمداستىرۋ دا نازاردان تىس قالماپتى.
سونداي-اق, زاڭ جوباسىندا ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە; يسلام بانك وپەراتسيالارىن جاساسۋ (مۋراباحا) ءتارتىبى مەن شارتتارىن وڭايلاتۋعا; يسلامدىق ليزينگتىك وپەراتسيالاردى ۇيىمداستىرۋدىڭ جانە ونىڭ جۇمىس ىستەۋىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن بەلگىلەۋگە قاتىستى ساقتاندىرۋ جانە يسلامدىق قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا; قارجى نارىعىن جانە قارجى ۇيىمدارىن رەتتەۋدى جەتىلدىرۋدىڭ وزگە دە ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر كورىنىس تاپقان.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».