پاريج تورىنەن قانداي سىي بۇيىرادى؟

اشىلۋ سالتاناتىنىڭ ەرەكشەلىگى

ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى 26 شىلدەدە پاريج وليمپياداسى سەنا وزەنىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان اشىلۋ سالتاناتىمەن باستالاتىنىنا سەندىرىپ وتىر. جۇزدەگەن قايىق مىڭداعان سپورتشى مەن ونەرپازدى سەنا وزەنى بويىمەن تاسىمالدايدى. اۋستەرليتس كوپىرىنەن باستالاتىن پاراد نوتر-دام دە پاري سوبورى ارقىلى ءوتىپ, ەيفەل مۇناراسىنا جاقىن جەردەن, كوپىرلەر مەن شليۋزدەردەن, سونىڭ ىشىندە پون دە ارت پەن پون نويفتىڭ استىنان جانە فرانتسيا استاناسىنىڭ كوپتەگەن كورنەكتى ورنىنىڭ جانىنان وتەدى.

اتالعان شوۋ 12 بولىمنەن تۇرادى. ولار­دىڭ كەيبىرەۋلەرى فرانتسيا تۋرالى كورىنىستەرمەن ەرەكشەلەنەدى. پارادقا سپورتشىلارمەن بىرگە ونەر ادامدارى دا قاتىسادى. سالتاناتتى ءىس-شارا جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن 19.30-دا باستالىپ, شامامەن ءتورت ساعاتقا سوزىلادى. قاۋىپ­سىزدىكتى قامتاما­سىز ەتۋگە 45 مىڭعا جۋىق پوليتسيا جۇمىل­دىرىلادى.

اشىلۋ سالتاناتىنا 100-دەن اسا مەملەكەت پەن ۇكىمەت باسشىلارى قاتىسادى جانە ونى 300 مىڭنان اسا كورەرمەن وزەن جاعاسىنان تاماشالايدى. سونىمەن قاتار ۇيىمداستىرۋشىلار جول بويىندا 80-گە جۋىق الىپ ەكران ورناتىلاتىنىن حابارلادى. جازعى ويىندارعا شامامەن 10 500 سپورتشى قاتىساتىنى ءمالىم بولدى.

سپورتشىلار پارادقا تۇگەل قاتىسپايدى

قازاقستان قۇراماسى ساپىنان 80 سپورتشى جازعى وليمپيادا ويىندارىنا قاتىساتىنى بەلگىلى. بىراق ونىڭ بارلىعى 26 شىلدە كۇنى وتەتىن اشىلۋ سالتاناتىنا بارا المايدى. نەگە؟ سەبەبى ءار سپورت ءتۇرى بويىنشا سايىس­تىڭ ءوتۋ مەرزىمى ءارتۇرلى كۇنگە جوس­پارلانعان.

26 شىلدەگە دەيىن فرانتسيا استاناسىنا تەك اكادەميالىق ەسكەك ەسۋ, ساداق اتۋ, بوكس, نىسانا كوزدەۋ, تەننيس, ۇستەل تەننيسى, سپورتتىق گيمناستيكا, سەمسەرلەسۋ, ءجۇزۋ, بادمينتون, دزيۋدو, تاسجولداعى ۆەلوسپورتتان ونەر كورسەتەتىن سپورتشىلارىمىز عانا بارىپ ۇلگەرەدى. ولاردىڭ سانى – 47 سپورتشى عانا. جەڭىل اتلەتيكادان قاتىساتىن وتانداستارىمىز 29 شىلدە كۇنى فرانتسياعا اتتانادى. الايدا ولگا سافرونوۆا سالتاناتتى شەرۋدە تۋ ۇستايتىندىقتان, وزگەلەردەن بىرنەشە كۇن ەرتە بارادى.

ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى تەك 5 تامىزدا عانا الماتىدان اتتانسا, برەيكينگتەن سىنعا تۇسەتىن ءامىر زاكيروۆ 8 تامىزدا پاريجگە جەتەدى. كەرى باعىتتا ەلىمىزگە ءبىرىنشى بولىپ, 4 تامىز كۇنى اكادەميالىق ەسكەك ەسۋ مەن دزيۋدوداعى سپورتشىلارىمىز ورالادى.

وسى ورايدا وليمپيادا ويىندارىن قازاقستان اۋماعىندا كورسەتۋ قۇقىعىن وتان­دىق 5 تەلەارنا يەلەنگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. كورەرمەندەر جازعى ويىنداردى «Qazaqstan», «حابار», «Qazsport», «ەل ارنا» جانە «Jibek Joly» تەلەارنالارىنان تىكەلەي ەفيردە تاماشالاي الادى. ويىنداردىڭ اشىلۋ سالتاناتى اتالعان ارنالاردا 26 شىلدە كۇنى ساعات 22.25-تە تىكەلەي ەفيردە كورسەتىلەدى.

سايىستىڭ 25 تۇرىنەن 92 جولداما بار

قازاقستان ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتى پاريج وليمپياداسىنىڭ ىرىكتەۋ جانە رەيتينگتىك جارىستارى اياقتالعاننان كەيىن قورىتىندى شىعاردى. ناتيجەسىندە, ءبىزدىڭ وليمپيادالىق قۇرامعا سپورتتىڭ 25 تۇرىنەن 92 جولداما جەڭىپ العان 80 سپورتشى ەندى. بۇل تسيفر الدىڭعى وليمپيا ويىندارىنىڭ قاتىسۋشىلارىنان تومەن. سالىستىرمالى تۇردە بۇعان دەيىنگى توكيو وليمپياداسىندا 96 قاتىسۋشى جۇلدەگە تالاستى. بىراق ول ساتتە سۋ دوبىنان ەرلەر قۇراماسى (13 سپورتشى) قاتىسسا, بيىل كوماندالىق سايىس تۇرىنەن جولداما بۇيىرمادى. ال ەڭ جو­عارى كورسەتكىش 2008 جىلى بەيجىڭ وليمپياداسىندا تىركەلگەن. ول كەزدە 132 سپورتشىمىز ەل نامىسىن قورعاعانىمەن, كوماندالىق گاندبول مەن ۆولەيبولدان 27 وتانداسىمىز ونەر كورسەتكەن ەدى. بۇل رەتتە تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەرمەك مار­جىقپاەۆ ساننان ساپاعا ءمان بەرەتىنىن ايتتى.

– ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – توكيو وليمپياداسىندا كورسەتكەن ناتيجەنى جاقسارتۋ. بۇل جەردە مىنانى ۇعىنۋ كەرەك. 10 500 سپورتشى قاتىساتىن ءدۇبىرلى دوداعا كىل مىقتىلار جينالادى. سول سەبەپتى ءبىز سپورتشىلارىمىزدى تەك فيزيكالىق تۇرعىدان دا­­يىن­داپ قانا قويماي, پسيحولوگيالىق جاعى­نان دا جۇمىس ىستەدىك. ول ءۇشىن شەتەل­دەن ماماندار الدىرتتىق. پاريج وليمپيا­داسىنا دايىندىق ءۇشىن ارنايى توپ قۇردىق. ازيا ويىن­دارىنان كەيىن كۇردەلەنىپ قالعان بىرنەشە ماسەلەمەن جۇمىس ىستەدىك. ەندى جوعارى ناتيجە كۇتەمىز, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

وزبەكستان سان جاعىنان باسىپ وزدى

كورشى مەملەكەتتەردىڭ جولداماسىنا كوز جۇگىرتسەك, وزبەكستان سپورتشىلارىنىڭ سانى جونىنەن بىزدەن الدا, ولار 86 سپورتشىسىن اتتاندىرعالى وتىر. الايدا الا تاقيالى اعايىنداردىڭ فۋتبول قۇراماسى (18 فۋتبولشى) دا العاش رەت قاتىسقالى وتىرعانىن ەسكەرگەن ءجون. قىرعىزستان 5 سپورت تۇرىنەن 15 وكىلىن, تاجىكستان 4 سپورت تۇرىنەن 11 سايىپقىرانىن قوسادى. تۇرىكمەنستان 2 سپورتتان 3 وتانداسىنا عانا سەنىم ارتادى.

قازاقستان تۇڭعىش رەت وليمپيادا باعدارلاماسىنا جاڭادان ەنگەن سپورت تۇر­لەرى, اتاپ ايتقاندا, برەيك-دانس جانە بادمينتون بويىنشا قاتىسادى. ءامىر زاكيروۆ سىندى الەمدە كوشباسشى قاتارىندا جۇرگەن برەيك-دانسشىعا ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىر. سونداي-اق ەڭ جاس سپورتشى تاەكۆوندودان باتىرحان تولەۋعالي (17 جاس) بولسا, ەڭ ەگدە سپورتشى سەمسەرلەسۋدەن ەلمير ءالىمجانوۆ (37 جاس) تىركەلدى.

ءار وليمپيادا – ساباق

وكىنىشكە قاراي, ءار وليمپيادا سايى­ن جەڭىل اتلەتتەرىمىزدىڭ سانى قىسقارىپ كەلەدى. ەڭ كوپ جۇلدە (48) ۇيلەستىرەتىن جەڭىل اتلەتيكادا نەبارى 7 سپورتشىمىزعا 8 عانا جولداما بۇيىردى. ونىڭ ەكەۋى – كەنيالىق, بۇگىندە قازاقستان ازاماتتىعىن العان نورا جەرۋتو مەن دەيزي جەپكەمەي. 2022 جىلى اقش-تا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا نورا 3000 مەتر­گە كەدەرگىمەن جۇگىرۋدە قاشىقتىقتى 8:53.02 ۋاقىتپەن ەڭسەرىپ, قازاقستانعا تۇڭعىش التىن جۇلدە اپەرگەن ەدى. بىراق 2023 جىلى دوپينگ داۋىنا بايلانىستى ءبىر جىلداي رەسمي جارىستاردا بوي كورسەتپەي, تەك 2024 جىلعى اقش-تاعى USATF Los Angeles Grand Prix تۋرنيرىندە 9:22.45 ناتيجەسىمەن جولدامانى يەلەندى. بۇل – وتە ناشار كورسەتكىش. پاريج وليمپياداسىندا جەلاياعىمىز قالپىنا كەلسە, چەمپيوندىققا باستى ۇمىتكەر بولماق.

اۋىر اتلەتيكادان العاش رەت قازاقستان جۇلدەگە ارالاسا المايدى. ەستەرىڭىزدە بولسا, توكيو وليمپياداسىندا دوپينگكە بايلانىستى ءبىر-ءبىر ەر مەن ايەلگە قاتىسۋعا رۇقسات بەرىلىپ, يگور سون مەن ءزۇلفيا چينشانلو قولا جۇلدەگەر اتانعان ەدى. 2022 جىلى كو­لۋمبيا استاناسى بوگوتاداعى الەم چەمپيو­ناتىندا 73 كگ سالماقتا الەكسەي چۋركين مەن 96 كگ سالماقتا نۇرعيسا ادىلەت ۇلى جۇل­دەگەر­لەر تۇعىرىنان كورىنىپ, اجەپتاۋىر ءۇمىت سىي­لادى. الايدا 2022 جىلدان بەرى 34 اۋىر اتلە­­تىمىز دوپينگكە بايلانىستى سپورتتان شەت­تەتىلدى.

كۇرەس تۇرلەرىنەن نەبارى 8 جولداماعا يەلىك ەتتى. بۇل تۋرالى الداعى نومىردە تولىق جاريالايمىز. تەننيستەن 5 سپورتشىمىز قاتىسىپ وتىر. سولاردىڭ اراسىندا چەمپيوندىققا باستى ۇمىتكەرلەردىڭ ءبىرى رەتىندە 2022 جىلعى «ۋيمبلدون» باسەكەسىنىڭ چەمپيونى, الەمدىك رەيتينگتە 4-ورىندا تۇرعان ەلەنا رىباكيناعا سەنىم ارتىلادى. توكيو وليمپياداسىنىڭ جارتىلاي ءفيناليسى ەلەنا كەيىنگى ءۇش جىلدا «ۋيمبلدوندا» ءۇش جىل قاتارىنان شيرەك فينال, 2024 جىلى «Australian Open» جارىسىندا فينالعا, «Roland Garros» ۇلكەن دۋلىعاسىندا ¼ فينالعا دەيىن جەتتى. بۇگىندە مامانداردىڭ پايىمداۋىنشا, ەلەنا رىباكينا – چەمپيون اتانۋى مۇمكىن سپورتشىلاردىڭ تىزىمىندە. يۋليا پۋتينتسەۆا مەن الەكساندر بۋبليك تە بيىلعى ماۋسىمدى وتە ءساتتى وتكەرىپ, جەكە رەيتينگتە رەكوردتارىن جاڭارتتى.

دزيۋدوشىلاردا 8 جولداما بار. باستى ءۇمىت – 27 شىلدە كۇنى پاريج تورىندە تاتاميگە شىعاتىن 48 كيلودا الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى مارتە قولا جۇلدەگەرى ءابيبا ابۋجاقىنوۆا مەن 60 كگ سالماقتا وليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى ەلدوس سمەتوۆتە.

بوكسشىلارعا سەنىم زور

ءار وليمپيادا سايىن بوكسشىلارعا زور سەنىم ارتىلاتىنى تۇسىنىكتى. بيىل ەرلەر قۇراماسى ءۇشىنشى مارتە وليمپياداعا تولىق قۇرامدا بارادى. 2023 جىلى تاشكەنتتە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا 4 التىن, 1 كۇ­مىس العاننان كەيىن جانكۇيەرلەر دە تەك جو­عارى ورىنداردى تالاپ ەتەدى. بىراق سو­قىر جەرەبە بولعاندىقتان, بارلىعى باق پەن تورەشىلەردىڭ دە شەشىمىنە تىكەلەي قا­تىستى بولادى. باس باپكەر مىرزاعالي ايت­جانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بوكس­شىلار 1 التىن, 1 كۇ­مىس جانە 1 قولا مەدال الۋدى مەجە ەتىپ وتىر.

پاريج وليمپياداسىنا باراتىن سپورت­شىلاردىڭ ىشىندە نىسانا كوزدەۋشىلەر سانى جاعىنان بوكسشىلاردان كەيىن ەكىنشى ورىندا تۇر. 15 جۇلدە جيىنتىعى ساراپقا سالىناتىن باسەكەدە 9 وتانداسىمىز جۇلدەگە تالاسادى. توكيو وليمپياداسىندا نەبارى ءۇش عانا سپورتشىمىز ونەر كورسەتكەن ەدى. بۇل سايىستا سوناۋ 1996 جىلى اتلانتا وليمپياداسىندا ۆينتوۆكامەن اتۋدان سەر­گەي بەلياەۆ پەن ۆلاديمير ۆوحميانين جۇلدە­گەرلەردىڭ قاتارىنا كىردى.

سەمسەرلەسۋ سپورتىنان ەرلەر قۇراماسى ىرىكتەۋ كەزەڭىندە وتە جاقسى ونەر كورسەتىپ, 2023 جىلى تۇركياداعى الەم كۋبوگىنىڭ كەزەڭىندە كوماندالىق سايىستان چەمپيون اتانسا, يتالياداعى الەم چەمپيوناتىندا رۋسلان قۇربانوۆ قولا جۇلدەگە قول سوزدى. كوماندالىق سايىستا 8 عانا مەملەكەت قاتى­ساتىندىقتان, جۇلدەگەرلەر قاتارىنا ەنۋ مۇمكىندىگى جوعارى. جەكە سايىستا 35 سپورت­شى­نىڭ اراسىنان ءۇش جەرلەسىمىز جۇل­دەگە ۇمتىلادى.

سپورتتىق گيمناستيكادان ميلاد كا­ريميدىڭ ءبىر ءوزى ەڭ كوپ, 7 سايىستا باق سىناي­دى. 2023 جىلى ميلاد بەلگياداعى الەم چەمپيوناتىندا كوپسايىستان قولا جۇلدە العاندىقتان, ءۇمىت كۇتەمىز. ات سناريادىنداعى جاتتىعۋدان الەم كۋبوگىنىڭ كەزەڭدەرىندە توپ جارىپ جۇرگەن ناريمان قۇربانوۆ تا پاريج تورىندە ايانىپ قالماسى انىق.

ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ ۇلەسى

پاريج وليمپياداسىندا العاش رەت ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ ۇلەسى 50/50 پايىزدى قۇرايدى. الايدا ەلىمىزدەگى 80 سپورتشىنىڭ 54-ءى ەرلەردەن قۇرالسا, تەك 26-سى عانا ايەل­دەردى قامتيدى.

قازاقستان ءوز تاريحىندا جازعى وليم­پيادا ويىندارىندا 71 جۇلدە السا, ونىڭ تەك 18-ءىن نازىك جاندىلار جەڭىپ العان. ايەلدەر اراسىنان العاشقى جۇلدەنى 2000 جىلى سيدنەي وليمپياداسىندا 100 مەتر­گە كە­دەرگىمەن جۇگىرۋ سايىسىنان ولگا شي­شيگينا يەلەندى. ەڭ كوپ مەدالدى ءۇش قارعىپ سەكىرۋدەن ولگا رىپاكوۆا الدى. ەڭ كوپ 5 جۇلدەدەن اۋىر اتلەتتەر مەن كۇرەسكە بۇيىردى.

• 1996 جىل. اتلانتا وليمپياداسى.96 قاتىسۋشى (72 ەر, 24 ايەل) 11 جۇلدەنى دە ەرلەر الدى.• 2000 جىل. سيدنەي وليمپياداسى. 130 قاتىسۋشى (86 ەر, 44 ايەل) 6 جۇلدەنى ەر جانە ايەلدەر اراسىنداعى العاشقى جۇلدە ولگا شيشيگيناعا تيەسىلى.• 2004 جىل. افينا وليمپياداسى.114 قاتىسۋشى (71 ەر, 43 ايەل) 8 جۇلدەنى ەرلەر الدى. • 2008 جىل. بەيجىڭ وليمپياداسى. 130 قاتىسۋشى (60 ەر, 70 ايەل) 6 جۇلدەنى ەرلەر, 3 جۇلدەنى ايەلدەر ەن­شىلەدى. • 2012 جىل. لوندون وليمپياداسى. 113 قاتىسۋشى (73 ەر, 40 ايەل) 7 جۇلدەنى ەرلەر, 4 جۇلدەنى ايەلدەر ەنشىلەدى. • 2016 جىل. ريو وليمپياداسى. 101 قاتىسۋشى (55 ەر, 46 ايەل) 10 جۇلدەنى ەرلەر, 8 جۇلدەنى ايەلدەر ەن­شىلەدى. • 2021 جىل. توكيو وليمپياداسى. 97 قاتىسۋشى (64 ەر, 33 ايەل) 6 جۇلدەنى ەرلەر, 2 جۇلدەنى ايەلدەر ەنشىلەدى.

وليمپيادا ەلدەگى وڭىردەگى سپورتتىڭ كورسەتكىشى رەتىندە ەسەپتەلەتىندىكتەن, بۇل جاعىن دا ءمان بەرمەي وتە المادىق. بيىل, وكىنىشكە قاراي, قوستاناي, ۇلىتاۋ, ماڭ­عىستاۋ وبلىستارىنان بىردە-ءبىر سپورتشى وليمپيادادا باق سىنامايدى.

بۇگىندە ءدۇبىرلى جارىسقا تىڭعىلىقتى دايىندالعان سپورتشىلارىمىزدىڭ بابى ناشار دەي المايمىز. ال سپورتشىلارىمىزدىڭ بابى مەن باعى قاتار شاپسا, جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزەمىز دەگەن ءۇمىت مول.