سەناتورلار وسى ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋعا تىرىستى
كەشە سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتا پلەنارلىق وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىندە جيىرما ماسەلە قارالدى. سونىڭ ىشىندە ۇكىمەت پەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ 2009 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەرى دەپۋتاتتاردىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
قارجى ءمينيسترى بولات ءجامىشەۆ ءوز بايانداماسىندا وتكەن جىلى پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلعانىنا ەرەكشە توقتالىپ ءوتتى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگى 98,2 پايىزعا ورىندالعان. مينيستر سىرتقى قارىز ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 60 پايىزىنان اسپاۋى كەرەك بولسا, ەلىمىزدەگى بۇل كورسەتكىش 10 پايىزدى قۇرادى دەدى. ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بيسەنعالي تاجياقوۆ بانك دەپوزيتتەرى الدەقايدا ءوسىپ, 16,4 تريلليون تەڭگەگە جەتكەندىگىن العا تارتتى. ينفلياتسيا وتكەن جىلى 6,9 پايىزدى قۇراپ, ونىڭ ارعى جىلىمەن سالىستىرعاندا ءبىرشاما تومەندەگەن ەكەن. ماسەلەن, وتكەن جىلى ينفلياتسيا رەسەيدە – 10, بەلورۋسسيادا – 10,1, ۋكراينادا 13,3 پايىز بولىپتى. سونداي-اق وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق رەزەرۆى 7, 9 ميلليارد دوللارعا ءوسىپ, ينۆەستيتسيالىق تابىس 1,5 ميلليارد دوللاردى قۇراپتى. شەتەلدىك ينۆەستيتسيا 12,6 ميلليارد دوللار بولسا, سىرتقى قارىز 4 ميللياردقا ءوسىپ, 111,7 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتكەن. ال بانكتەردىڭ سىرتقى بەرەشەگى 9,1 ميللياردقا كەمىپ, قازىرگىسى 30 ميلليارد دوللار كولەمىندە قالىپتاسىپتى. مەملەكەتتىك قارىز 3,5 ميلليارد دوللارعا جەتكەن.
ايتسە دە بۇل كورسەتكىشتەر سەناتورلار كوڭىلىنەن شىعا قويعان جوق. وتكەن جىلى يگەرىلمەي قالعان 60 ميلليارد تەڭگە مەن داعدارىسقا قارسى جۇمسالۋى ءتيىس قارجىلاردىڭ دەپوزيتتەردە ساقتالۋى سىن تەزىنە الىندى. عاني قاسىموۆ 237 يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ كوبىسى بۇرىنعى كاسىپورىنداردى قايتا جاڭعىرتۋمەن جانە تسەحتار سالۋمەن عانا شەكتەلگەنىنە قىنجىلىس ءبىلدىردى. ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەرگە سالىنعان قارجىلار قاشان قايتارىلادى, دەدى سەناتور سۇراقتى توتەسىنەن قويىپ. قورعانىستىق تاپسىرىستاردىڭ وتاندىق كاسىپورىندار تاراپىنان جاسالمايتىندىعىنا كوڭىل تولمايتىنىن بىلدىرگەن قۋانىش سۇلتانوۆ كەڭەستىك داۋىردە اسكەري ونىمدەر شىعارعان 51 كاسىپورىننىڭ قازىر كەرەكسىز بولىپ قالعاندىعىن ايتتى. مەملەكەت ينۆەستيتسيالىق قورلاردان قوماقتى ينۆەستيتسيا جوعالتىپ وتىرعاندىعىن اشىنا جەتكىزگەن يران ءامىروۆ لاۋازىم يەلەرى ەلدىڭ الدىندا جاۋاپ بەرۋدەن قالعان دەگەن تۇجىرىمىن جەتكىزدى. وسى رەتتە سەنات دەپۋتاتتارى بيۋدجەت اكىمشىلەرىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ماسەلەسى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقانىنا نازار اۋدارتتى. وسىلايشا دەپۋتاتتار ەسكەرتپەلەرى مەن ۇسىنىستارى نازارعا الىنا وتىرىپ, قوسىمشا بايانداما ازىرلەنەتىن بولىپ شەشىلدى. ول پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا باياندالماق.
دەپۋتاتتاردى قىزىقتىرعان تاعى ءبىر زاڭ جوباسى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە “ەلەكتروندى ۇكىمەتتى” دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” دەپ اتالادى. اقپاراتتىق جۇيەلەردى قولدانۋمەن ەلەكتروندى قالىپتا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋدى زاڭداستىراتىن زاڭ جوباسى بويىنشا باياندامانى بايلانىس جانە اقپارات ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ جاسادى. مينيستر ۇسىنىلاتىن وزگەرىستەر ازاماتتارعا اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋمەن ءوز قۇقىقتارىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە زاڭمەن قورعالاتىن مۇددەلەرىن قورعاۋعا از ۋاقىت پەن قارجى جۇمساۋعا ءمۇمكىندىك بەرەتىنىنە ەرەكشە توقتالدى. مىسالى, ازاماتتار مەن كاسىپكەرلەر مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن ليتسەنزيا الار كەزدە مەملەكەتتىك ەلەكتروندى رەسۋرستاردا بار مالىمەتتەردى راستايتىن نوتاريۋسپەن بەكىتىلگەن قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەلەرىن الا الادى. ەلەكتروندى قۇجاتتاردى سوت ءوندىرىسىندە, نوتاريالدىق قىزمەتتە جانە ليتسەنزيالاۋدا جۇزەگە اسىرۋعا دا مۇمكىندىك بار. ءوتىنىشتى ساندىق قولتاڭبامەن بەكىتىلگەن ەلەكتروندى قۇجات تۇرىندە بەرۋگە دە مۇمكىندىك اشىلىپ وتىر. جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە كەلە سەنات زاڭ جوباسىن قابىلدادى.
بۇدان كەيىن سەناتورلار كەدەن وداعىنا قاتىستى ءۇش زاڭدىق قۇجات بويىنشا جانە وزگە دە زاڭ جوبالارى جونىندە ءتيىستى شەشىمدەر قابىلدادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.