قىزمەت بابىمەن الەمنىڭ تالاي مەملەكەتتەرىنە جولىم ءتۇستى. دىتتەپ بارعان شارۋاڭنان بولەك, سول ەلدىڭ سالت-ءداستۇر, مادەنيەتىنە, مەملەكەتتىڭ قۇرىلىمىنا ۇڭىلە جۇرەسىڭ. حالقىمىزدا «جاقسىدان ۇيرەن, جاماننان جيرەن» دەگەن اتالى ءسوز بار عوي. ماعان كەزىندە ەلباسىمىزدىڭ ءوزى ەرەكشە ءمان بەرگەن سينگاپۋر ەلىنىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىمى ەرەكشە ۇنادى. كۇنى كەشە عانا اعىلشىن مەملەكەتىنىڭ وتارى بولعان, قەدەي-كەپشىك ەل بوداندىق قامىتىن موينىنان سىپىرعاننان كەيىنگى ازداعان جىلداردا اياعىنان قاز تۇرىپ, دۇنيەجۇزىنىڭ وركەنيەتتى ەلدەرى ساناساتىنداي قۋاتتى مەملەكەتكە اينالدى. بەس جارىم ميلليونداي حالقى بار ەلدىڭ باسشىسى لي كۋان يۋ قىرىق جىلدىڭ ىشىندە سينگاپۋردا حالىقتىڭ قولداۋىمەن سىبايلاس جەمقورلىقتى اۋىزدىقتاپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتى ەڭ ابىرويلى مانساپ دارەجەسىنە جەتكىزدى. حالقى كەدەيشىلىكتەن قۇتىلىپ, داۋلەتتى ەلگە اينالدى. ءبىزدىڭ مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ تا وسىنداي ىرگەلى مەملەكەتتەردىڭ جاقسى تاجىريبەسىن ۇلگىگە الىپ, قازاقستاندى قۋاتتى مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوستى.
ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن جاڭادان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى قۇرىلعاندىعى وزدەرىڭىزگە ءمالىم. وسىعان وراي, اگەنتتىكتىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسىنىڭ بۇيرىعىمەن دەپارتامەنت جانىنان 11 مۇشەدەن تۇراتىن قوعامدىق كەڭەس ۇيىمداستىرىلدى. قوعامدىق كەڭەستىڭ قۇرامىنا ساياسي پارتيا, جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگانداردىڭ جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ توراعاسى ەنگىزىلدى.
از-كەم تۇسىنىك بەرە كەتسەك, قوعامدىق كەڭەس – قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك قىزمەت ءىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى جانىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگان بولىپ تابىلادى. قوعامدىق كەڭەس ءوز قىزمەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىن, «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» جانە «مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاندارىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسقا دا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىن, سونداي-اق بەلگىلەنگەن ەرەجەنى باسشىلىققا الادى.
قوعامدىق كەڭەستىڭ ماقساتى, بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياساتىن قولداۋ, قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارىندا سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل شارالارىن جەتىلدىرۋ, مەملەكەتتىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن جانە حالىقپەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن جانداندىرۋ.
ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ءجانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ جانە ەل تۇرعىندارىنىڭ كۇشتەرىن ازاماتتاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا, حالىقتىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن قارىم-قاتىناسىن وڭايلاتۋعا جانە قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارىندا حالىقتى قولجەتىمدى جوعارى ساپالى قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
سونداي-اق, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا جۇرگىزىلەتىن جۇمىستار شەگىندە, حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ كەزىندە مەملەكەتپەن جانە ازاماتتىق قوعاممەن بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋ, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارمەن, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن ءوزارا ءىس- قيمىل جانە ىنتىماقتاستىق جاساۋعا قىزمەت ەتەدى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل شارالارىن جەتىلدىرۋگە جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ساپالى ۇسىنۋىن دامىتۋعا جاردەمدەسەدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تۇرعىندارى ءۇش ميلليونعا جەتەعابىل ىرگەلى ايماق. حالىق كوپ بولعاننان كەيىن جارقىن ىستەرمەن قاتار كولەڭكەلى جاعدايلار دا ءجيى ورىن الاتىندىعى بەلگىلى. اسىرەسە, مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرگەن كەي ازاماتتار ءوز مىندەتىنە ەنەتىن لاۋازىمدىق نۇسقاۋلاردى, مەملەكەتتىك زاڭنامالاردى بىلە بەرمەيدى. ۇستەلدى توقپاقتاپ جۇمىس تالاپ ەتەتىن, ادامداردىڭ ارىنا ءتيىپ, جابىرلەپ ويىنا كەلگەنىن ىستەيتىن, باقىراۋىق باستىقتاردىڭ زامانى ءوتتى. قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت. الەمدەگى ەڭ وزىق وتىز مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنۋگە جاقسى تالپىنىسى بار, الدىنا ۇلكەن ماقسات قويعان, ورتالىق ازيادا شوقتىعى بيىك ەل. وتانىمىزدىڭ تىرەگى – مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر وسى ۇدەدەن شىعۋى ءتيىس.
جاقىندا سارىاعاش قالاسىندا وتكەن القالى جيىندا دەپارتامەنت باسشىسى مۇرات احمەتوۆ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ جۇمىسىن وبلىستاعى اتقارىلار شارۋالارمەن شەندەستىرىپ بايانداما جاسادى.
كوپشىلىكتىڭ تۇسىنبەي جۇرگەن تۇيتكىلدى ساۋالدارىنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتتى.
سول كۇنى مۇرات احمەتوۆ سارىاعاش اۋدانى اكىمدىگىنىڭ عيماراتىندا قوعامدىق كەڭەس توراعاسى, وبلىستىق تارتىپتىك كەڭەس مۇشەلەرىمەن بىرگە جەكە ماسەلەلەر بويىنشا ازاماتتاردى قابىلدادى.
قۇركەلەس اۋىلدىق وكرۋگى ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ءاسيا قاسىمبەكوۆا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ اۋىسۋ ءتارتىبىن سۇراسا, اۋداندىق ەكونوميكا جانە قارجى ءبولىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مۇرات ءجۇسىپوۆتىڭ بىلگىسى كەلەتىنى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءتارتىبى جايلى. ەكەۋى دە ماڭىزدى سۇراق. اسىرەسە, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كەزىندە ءبىر كۇندىك كاسىپكەرلەر ادەيى ەڭ تومەن باعا قويىپ, جەڭىمپاز بولىپ تابىلعانىمەن كەلىسىم-شارتقا قول قويماي, مەكەنجايىن تاپتىرماي كەتەدى.
ونى جويدىقسىز دەپ تانىپ, ەكىنشى مارتە كونكۋرس وتكىزگەندە تاعى ءبىر قالادان الگىندەي فيرما تابىلىپ, ون ميلليون تەڭگەگە جاسالاتىن جۇمىستى ون مىڭ تەڭگەگە جاساپ بەرەرىن ايتىپ, قۇجات تۇزەدى. كونكۋرس بويىنشا جەڭىمپاز اتانعانىمەن ول قاراسىن دا كورسەتپەيدى. ۋاقىت تىعىز, جۇمىس ورىندالۋ ءۇشىن تاپسىرىس بەرۋشى مەكەمە الەۋەتتى كاسىپكەرگە ءبىر كوزدەن قارجى بولۋگە شەشىم قابىلدايدى. كەلىسىمشارت جاسايدى. ال, ول زاڭ تالابى بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي تۋعىزاتىن امال بولىپ باعالانىپ, ءتارتىپتىك كەڭەستە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ماسەلەسى قارالادى.
مۇرات جامبىل ۇلى وسى جانە تەست تاپسىرۋ, كونكۋرسقا حابارلاندىرۋ بەرۋ, تۇرعىنداردىڭ ارىز-شاعىمىن مەزگىلىندە قاراۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تولىمدى جاۋاپ بەردى.
بۇل ساۋالداردى رەتتەۋگە قوعامدىق كەڭەستىڭ دە ورنى ايرىقشا. قابىلدانعان زاڭداردىڭ ءبارى تۇشىمدى, بارلىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرەدى دەۋگە بولمايدى. ءالگىندەي سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەرىنە ەرىكسىز جول اشاتىن تالاپتاردى جەتىلدىرىپ, تولىقتىرۋ ەنگىزۋدە بۇقارامەن ەركىن بايلانىستاعى قوعامدىق كەڭەس جاقسى كومەك بەرە الادى دەپ ويلايمىز. قوعامدىق كەڭەستىڭ ءمىندەتىنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىلعا باعىتتالعان باعدارلامادان بولەك, قوعامدىق مونيتورينگ قورىتىندىلارىنىڭ ءناتيجەسى بويىنشا ازاماتتىق قوعامنىڭ ۇسىنىستارىن تالقىلاۋ جاتادى.
«ءبىر كوزدەن» كونكۋرس جەڭىمپازىن تانۋدىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا جول اشاتىنىن ايتتىق. وندايعا ۇرىندىرماس ءۇشىن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستىڭ ادىستەرى مەن نىساندارىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇسىنىستار دايىنداپ قۇزىرەتتى ورىندارعا جەتكىزۋ دە قوعامدىق كەڭەستىڭ مىندەتى. سونداي-اق, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋمەن بايلانىستى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن رەتتەيتىن قۇقىقتىق نورمالار بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەۋ بۇگىنگى كۇننىڭ ماڭىزدى تالاپتارىنىڭ بىرەگەيى.
مەنىڭشە, قوعامدىق كەڭەس ەلىمىزدى سىبايلاس جەمقورلىق سياقتى ىندەتتەن ساۋىقتىرۋعا, اگەنتتىككە مەملەكەتتىك قىزمەتكە قويىلاتىن تالاپتاردى ورىنداۋعا بايلانىستى جاقسى جاردەمشى بولا الادى.
ءسوز باسىندا ايتقانداي, سينگاپۋر مەملەكەتى سياقتى سىبايلاس جەمقورلىقتى بۇعاۋلاۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟!
ەڭ الدىمەن, حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىن نىعايتۋ شارالارىن قولعا الۋ قاجەت. مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ ەڭ ءبىرىنشى مىندەتى – حالىققا ادال قىزمەت ەتۋ, كەرەك بولعان جاعدايدا ءوز مۇددەسىنەن ەل مۇددەسىن جوعارى قويۋ.
بۇگىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا حالىقتىڭ سەنىمى ازايىپ كەتتى. كىنالى وزدەرى. اق-ادال مالدى ۇرلاۋشىلاردىڭ ىشىندە ۋچاسكەلىك پوليتسەيلەردىڭ ءجۇرۋى, زورلىقشىل قالتالىلاردىڭ سوتتا ءزابىر كورگەن جاقتىڭ قۇقىعىن اياقاستى ەتىپ, امان-ەسەن قۇتىلىپ كەتۋى ومىردە كەزدەسىپ تۇراتىن جاعداي.
سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارىمەن بىرلەسىپ اتقاراتىن جۇمىس جەتكىلىكتى.
مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ تا حالىققا جىل سايىنعى جولداۋىندا سىبايلاس جەمقورلىقتى جويىپ, باسەكەگە قابىلەتتى ءوركەنيەتتى ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرۋدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن ءتۇزىپ كەلەدى.
سىبايلاس جەمقورلىق – مەملەكەتكە ابىروي بەرمەيدى, تاۋەلسىزدىككە قاتەر. ال, تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ ەڭ باستى قۇڭدىلىعىمىز.
ابىلقاسىم دوسبولوۆ,
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى جانىنان قۇرىلعان قوعامدىق كەڭەستىڭ توراعاسى.
شىمكەنت.