ستانتسيوننىي كەنتى قالانىڭ قۇرامداس بولىگى ساناتىندا. ەكى جارىم مىڭ تۇرعىنى بار ەلدى مەكەن قالامەن سالىستىرعاندا الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق دەڭگەيى شامامەن وتىز جىلعا ارتتا قالعان دەسە دە بولادى. ءدارىحانا, بانكومات, بالاباقشا جوق.
قالا تۇرعىندارى اۋىزەكى تىلدە كەنتتى «كوكشەتاۋ-2» دەپ تە اتايدى. بۇل اتاۋدى كەنت تۇرعىندارى جاقتىرا بەرمەيدى, سەبەبى وبلىس ورتالىعىنىڭ قۇرامىنا كىرگەنىمەن, ەنشىسى ءادىل بولىنبەگەن جەتىم بالانىڭ كەيپىن كيىپ وتىر. ءسال عانا تاراتىپ ايتا كەتەلىك, كەنت تۇرعىندارى كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتارىن الۋ, دارىگەرلەرگە قارالۋ, بانكوماتتان اقشا الۋ ءۇشىن كوكشەتاۋعا بارۋعا ءماجبۇر. ءبىر جاقسىسى, جۇمىس بار. ءۇش بىردەي ەلەۆاتور استىق قابىلداۋدا.
ەرتەرەكتە كەنتتىڭ كەيپىن وزگەرتىپ, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان بىرنەشە جوبا جاسالعان. جىلدار وتكەنىمەن, اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعان جاقسىلىق بولا قويعان جوق. بىرنەشە جىل بۇرىن سپورت زالى, كىتاپحاناسى جانە ءارتۇرلى بالالار ۇيىرمەسى ورنالاساتىن اۋماعى اتشاپتىرىم كلۋبتىڭ جوباسى جاسالدى. ەسكيز سۇلباسىن كوردىك. كوزتارتارلىق ءزاۋلىم, سالتاناتتى. كەنت تۇرعىندارىن كول-كوسىر قۋانىشقا بولەگەن جوبا «Amanat» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا دا ەنگىزىلگەن ەدى. 2021 جىلى كۇردەلى قۇرىلىستىڭ باستالۋىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 700 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىندى. بىراق بەلگىسىز سەبەپتەرمەن قۇرىلىس كەيىنگە قالدىرىلىپ, بولىنگەن قاراجات كەرى قايتارىلدى. ەندى كەنتتە مادەنيەت وشاعى دا, كىتاپحانا دا جوق. شاعىن كىتاپحانا وزدەرى ازەر سىيىپ وتىرعان اكىمدىك عيماراتىنىڭ تار بولمەسىنە اكەلىپ توعىتىلعان. سىيماعان كىتاپتار سىز باسقان جەرتولەدە ساقتاۋلى. وسى كەنتتە 45 جىل بويى تۇرىپ كەلە جاتقان ورازحان شۇلەنباەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە شاشەتەكتەن. ەڭ باستىسى, كەنت جاستارىنىڭ بوس ۋاقىتتارىندا كوڭىل كوتەرەتىن ورىندارى جوق. قاس قارايىسىمەن كوكشەتاۋمەن ەكى ورتادا سەرگەلدەڭگە ءتۇسىپ جۇرگەندەرى. ال وبلىس ورتالىعىنان قاتىنايتىن سوڭعى اۆتوبۋس ساعات 20.40-تا توقتايدى. ودان كەشىكسەڭ, باعاسى ۋداي قىمبات تاكسي جالدايسىڭ. اقشاڭدى قيماساڭ, وبلىس ورتالىعىندا قونىپ قالۋعا ءماجبۇرسىڭ.
كەنتتەگى تاعى ءبىر جاقسى جوبا – جاڭا قازاندىق سالىنادى دەگەن ۇمتىلىس ەدى. ەسكى قازاندىق 1979 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ تۇر. «كوكشەتاۋ جىلۋ» سەرىكتەستىگىنىڭ بالانسىندا. كەنت اكىمى الىبەك تولەباەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ون جىل بۇرىن كونەرگەن, ابدەن توزىعى جەتكەن قازاندىقتى اۋىستىرىپ, ورنىنا جاڭا اۆتوماتتاندىرىلعان قازاندىقتار ورناتپاق بولعان. جاڭا قازاندىقتار كەنتكە جەتكىزىلگەن. ايتسە دە, «قىرسىققاندا قىمىران ءىريدى» دەمەكشى, ءدال وسى ۋاقىتتا وبلىستىڭ وزگە ءبىر ەلدى مەكەنىندە اپات بولىپ, تىعىرىقتان شىعار جول تابۋعا ۇمتىلعان وبلىس باسشىلىعى جاڭا قازاندىقتاردى الىپ كەتكەن.
– جاڭا بلوكتى-مودۋلدىك قازاندىق وتە قىمبات, – دەيدى كەنت اكىمى الىبەك تولەباەۆ, – قازاندىعىمىز ەسكى بولعانىمەن, قىس ماۋسىمىندا تۇرعىندار تاراپىنان ەشبىر شاعىم ايتىلعان ەمەس. وبلىس ورتالىعىندا جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعى سالىنباقشى. قازاندىق ورناتقاننان كەنتكە دەيىن جىلۋ قۇبىرىن تارتۋ ارزانعا تۇسەدى. ەسكى قازاندىق كەڭەس كەزىندە جاسالعان. مىقتى. وت جاعۋشى شىداسا, قازاندىق ازىرگە شىداپ تۇر.
وسى ارادا قازاندىق كومەيىنە كومىر قولمەن توعىتىلاتىنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. كۇن كۇرت سۋىتقاندا ءبىر تاۋلىكتە 15-20 توننا كومىر كۇن سالىنادى ەكەن. اكىم وت جاعۋشىنىڭ سىنۋ-سىنباۋى تۋرالى ازىلدەگەنىمەن, كۇن سايىن جيىرما توننا كومىر سالۋ قيىن شارۋا ەكەندىگى بەلگىلى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, اكىمنىڭ ءوزى وت جاعۋشىلاردىڭ نەشە ادام ەكەندىگىن, تابىسىنىڭ قانشا ەكەندىگىن بىلە بەرمەيدى.
كەنت بالالارى قالا بالالارى سياقتى جاقسىلىق كورىپ وتىرعان جوق. تەمىرجولدىڭ ارعى بەتىندەگى شاعىن اۋداندا تۇراتىن بالالار ورتالىقتاعى جاڭا فۋتبول الاڭىن جاقسى كورەدى. بىردە جاسوسپىرىمدەردىڭ بىرەۋى ۆاگونداردىڭ ۇستىنەن ءوتىپ بارا جاتىپ, ەلەكتر توعىنا ۇرىنىپ قالىپ, ارتى قايعىلى قازاعا ۇلاسقان. ءسوز اراسىندا اۋىزەكى تىلدە پمس دەپ اتالاتىن تەمىرجولدىڭ ارعى بەتىندەگى اۋداندا فۋتبول الاڭىن سالۋعا قاراجات بولىنگەندىگىن دە ايتا كەتەلىك. بىراق جول قاۋپى ءالى دە قالۋدا. كەنتتىڭ ىرگەسىنەن وتەتىن قالاارالىق كۇرە جولدىڭ بويى جارىقتاندىرىلماعان سەبەپتى قىسقى ماۋسىمدا ەكى جاياۋ جۇرگىنشى اپاتقا ۇشىرادى. مىنە, سودان كەيىن عانا شەتىن شارۋا قولعا الىندى. وسىنداي جايعا قاراپ ءبىر نارسە تۇزەلۋى ءۇشىن مىندەتتى تۇردە اپات بولۋى كەرەك پە دەگەن ويعا قالاسىڭ.
كەنت تۇرعىندارىنىڭ وكپەسىن قارا قازانداي ەتىپ وتىرعان جايدىڭ ءبىرى – جاڭا دارىگەرلىك امبۋلاتوريا سالۋعا قاتىستى. كەنت تۇرعىندارىنا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ماسەلەسى ونداعان جىلدار بويى شەشىمىن تاپپاي كەلەدى. جەرگىلىكتى بيلىك بولاشاق مەديتسينالىق مەكەمەگە جەر تەلىمىن بولگەنىمەن, قۇرىلىس جۇمىسى باستالماعان. كەنت اكىمىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كوپشىلىكتىڭ نارازىلىعىن تۋدىرىپ كەلە جاتقان بۇل شارۋا تاياۋدا وڭىنان شەشىلمەك. بيزنەس وكىلدەرىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىلىپ جاتقانعا ۇقسايدى. ال زەينەتكەرلەردىڭ بانكوماتتان اقشا الۋى ءۇشىن تاباندارىنان تاۋسىلىپ وبلىس ورتالىعىنا باراتىن ماسەلەسى ءتىپتى تەز شەشىلۋى مۇمكىن.
كەيىنگى ءۇش جىلدا كەيبىر كوشەلەردە اسفالت جامىلعىسى توسەلگەن. ءۇش فۋتبول الاڭىنىڭ ەكەۋى جاساندى شوپپەن جابىلعان. ايتسە دە قيىندىق بار. ماسەلەن, ەكىقاباتتى ءۇش تۇرعىن ءۇيدىڭ سۋ جەلىسى جۇيەسى وزگەرىسكە ۇشىراعان. 1990 جىلدارى كەيبىر تۇرعىندار ماگيسترالدى قۇبىرلارعا وزدىگىنەن قوسىلىپ, سۋ مەن جىلۋدىڭ ىرعاعىن بۇزعان. ەندى ونى قالپىنا كەلتىرۋ كەرەك. قوسىمشا قانشاما شىعىن؟! بيىل مەكتەپ سپورت زالى جوندەۋدەن وتكىزىلۋدە. جەكە كاسىپكەر ءوز قاراجاتىنان مەشىت سالىپ جاتىر.
تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق بار, كەنت تۇرعىندارىنىڭ ۇلبىرەگەن ءۇمىت وتىن جاعاتىن وسى جاي. بولاشاقتا جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن 1 300 جەر تەلىمى بولىنبەك. ەگەر ءار وتباسىندا ورتاشا ەسەپپەن ءتورت ادامنان بار دەپ بولجاساق, كەنت حالقىنىڭ سانى بىردەن 4-5 مىڭ ادامعا كوبەيەدى. جەر تەلىمدەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمى دا تارتىلعان. ەلەكتر قۋاتى جانە سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرى بار. تەك سۋدى الاتىن جەر جوق. قازىر كەنتتى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن ەكى ۇڭعىما جۇمىس ىستەپ تۇر. ەگەر ونىڭ سۋىن جاڭا اۋدانعا بەرەتىن بولسا, بۇرىنعى ۇيلەر سۋسىز قالادى. سۋى مەن قىسىمى جەتپەيدى. قازىر گەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن مەردىگەر انىقتالىپ وتىر. ولار جەراستى سۋلارىن ىزدەستىرۋدە. قاشان تابىلاتىنى بەيمالىم.
– الداعى ۋاقىتتا اۆتوبۋس باعىتتارىن ۇزارتۋ ءۇشىن بۇكىل كەنتتى اينالىپ وتەتىن جول سالامىز, – دەيدى كەنت اكىمى الىبەك تولەباەۆ, – جولاۋشىلار قاتىناسى سول كەزدە جولعا قويىلادى.
كەنت قالانىڭ قوسىمشا بولىگى سانالعاندىقتان, مەكتەپ مۇعالىمدەرى مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى قوسىمشا اقى المايدى. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ارقىلى جاس مامانداردى تارتۋ دا مۇمكىن ەمەس. وسىلايشا, كەلەڭسىز جاي قوردالانىپ قالعان ستانتسيوننىي كەنتىنىڭ بولاشاعىن تارازى باسىنا تارتقاندا كوسەگەسى قاشان كوگەرەر ەكەن دەپ تە ويلايسىڭ.
كوكشەتاۋ