شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى – بەدەلدى حالىقارالىق قۇرىلىم. جىل سايىن ۇيىمعا قاتىسۋعا نيەت بىلدىرۋشىلەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. ەگەر ۇيىم قۇرىلعان 2001 جىلى 6 مەملەكەت بولسا, قازىر مۇشە مەملەكەتتەر سانى 10-عا جەتتى, ال جالپى قاتىسۋشىلار سانى 26-عا دەيىن ءوستى.
شىۇ-نا ەكونوميكاسى اسا ءىرى جəنە جىلدام دامىپ كەلە جاتقان, 3 ملرد-تان اسا ادام تۇراتىن مەملەكەتتەر كىرەدى. الەمدىك ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ۇشتەن ءبىرى وسى ەلدەرگە تيەسىلى. بۇل مۇشە مەملەكەتتەردىڭ داۋسى مەن مۇددەلەرى تەڭ دəرەجەدە ەسكەرىلەتىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمنىڭ وراسان زور əلەۋەتى مەن جاھاندىق ءرولىن ايقىن كورسەتەدى. استاناداعى القالى جيىنعا 16 ەلدىڭ پرەزيدەنتى مەن ۇكىمەت باسشىلارى, سونداي-اق بىرنەشە حالىقارالىق ۇيىمنىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى. وسىنىڭ ءوزى بۇل جولعى ۇيىمنىڭ وتىرىسى ءدəستۇرلى فورماتتان اناعۇرلىم وزگەشە بولعانىن, بۇل ۇيىمنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن, بۇگىندە شىۇ ەۋرازيالىق ۇيىمعا اينالعانىن كورسەتەدى.
سامميتتە سويلەگەن بارلىق ەلدەردىڭ باسشىلارى قازاقستاننىڭ شىۇ-داعى توراعالىعىنىڭ تابىستى وتكەنىن ايتا كەلىپ, قازاقستاننىڭ əلەمدىك قوعامداستىقتىڭ لايىقتى مۇشەسى رەتىندە ايماقتا عانا ەمەس, حالىقارالىق ارەنادا دا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ جاتقانىنا نازار اۋداردى. ال بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش ءوزىنىڭ ساپارىن بۇۇ-نىڭ قازاقستانعا جəنە ونىڭ شىۇ توراعالىعىنا كورسەتكەن قولداۋىنىڭ كورىنىسى رەتىندە قاراستىراتىنىن مəلىمدەي كەلە, قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىك جولىنداعى كۇرەستىڭ جارقىن ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلە جاتقانىن, كوپتەگەن كۇردەلى جاعدايدا استانا قاشاندا التىن كوپىر, بىتىمگەرشىلىكتىڭ ەلشىسى, بەيبىتشىلىك الاڭى بولعانىن اتاپ ءوتتى. بۇۇ باس حاتشىسى استانانىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىعىن جوعارى باعالاپ, قازاقستاندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان اۋقىمدى ساياسي جəنە ەكونوميكالىق رەفورمالاردى قولدايتىنىن, ەلىمىزدىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن ايتتى.
قازاقستاننىڭ شىۇ-نا توراعالىق ەتۋى ۇيىم ءۇشىن دە, ەلىمىز ءۇشىن دە ۇلكەن ماڭىزدى كەزەڭ بولدى. پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ جاسامپازدىق əلەۋەتىن بۇكىل əلەمگە تانىتتى. قازاقستاننىڭ شىۇ-نا توراعالىعى كەزىندە ءتۇرلى دەڭگەيدە 150-گە جۋىق ءىس-شارا, سونىڭ ىشىندە تسيفرلىق دامۋ, تۋريزم, ەنەرگەتيكا, بيزنەس سالالارىندا فورۋمدار جəنە شىۇ جاستار كەڭەسى ءوتتى. ۇيىمنىڭ شارتتىق بازاسى 60 جاڭا قۇجاتپەن تولىقتىرىلدى. شىۇ سەرىكتەستەرى سانالاتىن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قاتارى كوبەيدى. ينۆەستيتسيالار جونىندەگى ارنايى جۇمىس توبىنىڭ قىزمەتى جاندانا ءتۇستى. ۇلتتىق ۆاليۋتامەن ەسەپ ايىرىسۋعا كوشۋ ۇدەرىسى دامي باستادى.
سامميتتە 25 قۇجاتقا قول قويىلدى, ونىڭ ىشىندە نەگىزگى ساياسي قۇجات – استانا دەكلاراتسياسى. بۇل قۇجاتتا شىۇ-نىڭ حالىقارالىق وزەكتى جəنە وڭىرلىك مəسەلەلەر باعىتىنداعى ۇستانىمى ايقىندالىپ, ۇيىمنىڭ وتكەن كەزەڭدەگى قىزمەتى قورىتىندىلاندى. ساياسي تۇرعىدان العاندا, شىۇ-عا مۇشەلىك جانە وعان توراعالىق ەتۋ ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ساياساتتا ءوز ورنىن بەكىتۋگە, قاۋىپسىزدىك, تۇراقتىلىق پەن جۇيەلى دامۋعا قاتىستى ىقپالىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر əلەمدەگى ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ ۇيىمعا مۇشە بولۋى, توراعالىق ەتۋى وزگە ەلدەرمەن ساياسي ديالوگ قۇرۋعا, بەيبىت باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جول اشتى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۇرعىسىنان قاراساق, قازاقستاننىڭ شىۇ-نىڭ ەكونوميكالىق əلەۋەتى جوعارى مۇشەلەرىمەن ۇيىم اياسىندا قارىم-قاتىناس ورناتۋى ەكىجاقتى ساۋدا-ساتتىق بايلانىستاردىڭ نىعايۋىنا, ەلىمىزگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا, بىرىككەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزەدى. وسىلايشا, شىۇ-عا مۇشە بولۋ قازاقستاننىڭ وڭىرلىك, حالىقارالىق ارەناداعى مۇمكىندىكتەرىن ايتارلىقتاي كەڭەيتەدى, ونىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي دامۋىنا ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار جاھاندىق مəسەلەلەر مەن سىن-قاتەرلەردى شەشۋدەگى ءرولىن ارتتىرادى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن شىۇ اياسىندا ينۆەستيتسيالىق قور قۇرۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلىپ وتىر. ۇيىمنىڭ قارجىلاندىرۋى شىۇ اياسىندا ناقتى جوبالار جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني قارجىلاندىرۋ قازاقستان مەن ۇيىم مۇشەلەرىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن, نەگىزىنەن سەرىكتەستىكتى نىعايتاتىن, كولىك-ترانزيت əلەۋەتىن ارتتىراتىن جوبالارعا باعىتتالادى. بۇل رەتتە ەلىمىز زور ماڭىزعا يە اۋقىمدى جوبا – ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى.
قازاقستاننىڭ توراعالىعى ناقتى ۇسىنىستار مەن تəجىريبەلىك ماڭىزى بار شەشىمدەرگە نەگىزدەلدى. قازاقستان توراعالىق كەزىندە ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كۇش-جىگەرىن شىۇ-نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ەكونوميكالىق دامۋ ستراتەگياسىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتادى. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى دوستىق, تاتۋ كورشىلىك, تەڭ قۇقىقتىق جəنە ءوزارا قولداۋدىڭ نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتارالىق قاتىناستاردىڭ ءتيىمدى تەتىگىنە اينالدى. استانادا وتكىزىلگەن «شانحاي وندىعىنا» كىرەتىن ەلدەردىڭ ءسامميتى قازىرگى جاھاندىق گەوساياسي كۇردەلى كەزەڭدە əلەم قوعامداستىعىنا جاڭا تىنىس, دەم بەردى. قۋانىش ايتاحانوۆ,ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى