ەل ەكونوميكاسىن ەسەلەي تۇسەدى
كەزىندە قوردايدىڭ ءتولتۋما دارىنى كەنەكەڭنىڭ, كەنەن ازىرباەۆتىڭ «تاسى دا التىن قوردايدىڭ, تاۋى دا التىن...» دەپ انگە قوسقانى بۇگىندە تۋرا ماعىناسىندا جۇزەگە اسا باستادى دەۋگە بولادى. قورداي اۋدانىنىڭ ورتالىعىنان نەبارى جيىرما شاقىرىمداي جەردەن, جامبىل اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اۋماعىنداعى كوكادىر قىرقالارىنىڭ باۋرايىنان اسا باعالى كەن كوزدەرى انىقتالىپ, بىلتىردان بەرى مۇندا اشىق ادىسپەن كەن قازۋ جۇمىستارى جانە تاۋ جىنىستارىنىڭ قۇرامىنان التىن ايىراتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى قاتار جۇرگىزىلۋدە.
ايماقتىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىندا جاڭادان پايدا بولعان قورداي اۋدانىنداعى بۇل كەنىشتە بۇگىنگى تاڭدا ەكى كومپانيا – جەر قويناۋىن زەرتتەپ كەن ءوندىرۋ قۇقىن يەلەنگەن «Central Asia Gold Corp» جشس جانە زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋشى «Central Asia Gold Production» جشس اينالىسۋدا. 200 ميلليون اقش دوللارى كولەمىندە (2,1 ميلليارد تەڭگە) ينۆەستيتسيا قۇيىلعان جاڭا ءوندىرىستىڭ الدىندا قۇلاشتى كەڭگە سەرمەيتىن ۇلكەن مىندەتتەر تۇر. كوكادىر قىرقالارىنىڭ ورتا شەنىنەن بولىنگەن ءجۇز گەكتارعا جۋىق ۋچاسكەدە بۇگىندە تۇرعىزىلىپ جاتقان زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 500 كيلوگرامم التىن قۇيمالارىن شىعارۋ بولماق. بۇل ءۇشىن جىلىنا كەمىندە جارتى ميلليون تونناعا دەيىن كەن قازىلىپ, وڭدەلۋى كەرەك بولادى. وتكەن ەكى جىلعى جۇمىستار مۇندا نەگىزىنەن العاندا بارلاۋ, وندىرىلگەن كەننەن باعالى مەتالدى ايىرۋ تاجىريبەلەرىن يگەرۋ سيپاتىندا ءوتتى. بىلتىر التىن ءوندىرۋ تەحنولوگياسىنىڭ قاناتقاقتى جوباسى سىننان وتكىزىلىپ, وندىرىسكە قابىلداندى. كاسىپورىننىڭ قالىپتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 12 شاقىرىم جەردەن قۋاتى 35 كۆت ەلەكتر جەلىسى تارتىلىپ, ءوندىرىس باسىنا 2500 كيلوۆاتتىق ارنايى پودستانسا ورناتىلدى. سونداي-اق, ۇنتاقتاۋشى-اگلومەراتسيالىق كەشەننىڭ مونتاجداۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, ىشكى توراپتىق جۇيەلەر قۇرىلدى, جوندەۋ-مەحانيكالىق تسەحى سالىندى. كاسىپورىننىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىنا نەگىزىنەن جەرگىلىكتى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ ونىمدەرى قولدانىلۋدا. جۇمىستار جاڭادان باستالعان بۇرناعى جىلدىڭ قاراشا ايىندا «Central Asia Gold Production» كومپانياسىنىڭ كاسىپكەرلىگىن قولداۋ بويىنشا ايماقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزىلىپ, وندا ءۇش بىردەي مەموراندۋمعا قول قويىلعان بولاتىن. وسىنىڭ نەگىزىندە ءوز وبلىسىمىزداعى «قۇرىلىس پوليمەر» جشس – پوليەتيلەن پلەنكالارىمەن, تاراز قۇبىر زاۋىتى – قۇبىرلارمەن, «Talas Inbest Companu» كومپانياسى حيميالىق جولمەن كەننەن التىن ايىرۋعا قاجەتتى ناتري تسيانيدىمەن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى.
– بۇل ماڭايداعى جەر قىرتىسىندا التىننىڭ مولشەرى ءبىر توننادا 1,75 گرامعا دەيىن ەكەنى ەسەپتەلگەن, – دەيدى «Central Asia Gold Production» جشس ديرەكتورى باتىر شالباەۆ. – بۇل جوعارى كورسەتكىش. ياعني, بۇعان جۇمسالعان شىعىندار ەسەلەپ قايتارىم بەرەدى دەگەن ءسوز. كەن اشىق ادىسپەن قازىپ الىنۋدا, ال وڭدەۋ توپىراقتى ۇيمەكتەپ سىلتىسىزدەندىرە وتىرىپ ودان كاتودتى التىن نەمەسە دورە قۇيماسىن الۋعا نەگىزدەلگەن.
زاۋىت جوبالىق قۋاتىن تولىق يگەرىپ جىلىنا جارتى تونناداي تازا التىن وندىرۋگە بيىلدىڭ وزىندە قول جەتكىزبەكشى. وسى قارقىنمەن الار بولساق, كوگادىردىڭ بۇگىنگە دەيىن زەرتتەلگەن التىندى كەن قورى سەگىز جىلدىڭ اينالاسىندا تۇگەسىلەتىن كورىنەدى. سوندىقتان, وسى قورمەن شەكتەلىپ قالماي, ءوندىرىستى ودان ءارى دامىتىپ, كومپانيانىڭ قالىپتى جۇمىس ىرعاعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اينالادان جاڭا كەن ورىندارىن اشۋ جۇمىستارىن قاتار جۇرگىزۋ ۇيعارىلىپ وتىر. كيەلى قورداي جەرىنىڭ قويناۋلارىندا پايدالى قازبالاردىڭ ءتۇر-ءتۇرىنىڭ تۇنىپ جاتقانى كەشەگى كەڭەس وكىمەتى كەزىندە-اق تالاي دالەلدەنگەن. توپىراق قۇرامىندا التىنى بار مۇنداي ونشاقتى جەر اۋماعى بەلگىلى. وعان قوسا مىس, تسينك, قورعاسىن, نيكەل جانە ۋران دا بار. ەندىگىسى ۇكىمەت شەشىمىنە قول جەتكىزىپ, وسىنداي جاڭا كەن ورىندارىنا قوسىمشا بارلاۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ.
– ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ كەلىسىمىمەن ءبىزدىڭ جوبا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا ايماقتىق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن, – دەيدى جشس ديرەكتورى باتىر شالباەۆ. – «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا «QASAQ» بانكى ارقىلى الىنعان 1 ميلليارد 499 ميلليون تەڭگە نەسيەنىڭ پايىزدىق ستاۆكاسىن سۋبسيديالاۋ كەلىسىمىنە دە قول جەتكىزىپ وتىرمىز. بۇل تۋرالى وبلىس اكىمدىگىنىڭ كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنا بەرىلگەن ۇسىنىسىمىز وبلىستىق ايماقتىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنەن قولداۋ تاپتى.
ال كارەر باستىعى ساپار مىڭباەۆتىڭ ايتۋىنشا, كەنىش باسىندا ەڭبەك ادامىنا بارىنشا جاعداي تۋعىزىلعان. ءوندىرىس ون بەس كۇننەن ۆاحتالىق تاسىلمەن جۇرگىزىلەدى. جۇمىسشىلار ءۇشىن ءجۇز ادامدىق جاتاقحانا, اسحانا, مونشا جۇمىس ىستەيدى. مۇندا ەلىمىزدىڭ ءار شالعايىنان, وبلىس اۋداندارىنان كەلىپ جۇمىس ىستەۋشىلەر بار. ونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ۇلەس سالماعى باسىم. قازىر 150 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلگەن بولسا, الداعى ايلاردا ءوندىرىس كولەمى ۇلعايتىلىپ, تاعى دا ءبىراز ادام جۇمىسقا قابىلدانعالى وتىر ەكەن. ال جۇمىسشىلاردىڭ ايلىق جالاقىسى ورتاشا العاندا ءجۇز مىڭ تەڭگەدەن كەم ەمەس.
وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا تامان, جەلتوقسان ايىنىڭ 12-دە وبلىس اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «Central Asia Gold Production» جشس كەن وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. اكىم سونداعى قۇتتىقتاۋ سوزىندە بۇل ءوندىرىس ورنى اۋدان, وبلىس قانا ەمەس, بۇكىل ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن نىعايتۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسا الاتىندىعىن ايتقان بولاتىن. شىنىندا دا, كەنىش تولىق جوبالىق قۋاتىنا جەتكەن كەزدە سالىقتار جانە باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۇرىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە جىلىنا 200 ميلليون تەڭگەگە جۋىق كىرىس تۇسىرەدى ەكەن. وسىنىڭ وزىنەن-اق, قوردايداعى التىن كەنىشىنىڭ كەڭ الەۋەتى مەن كەمەل كەلەشەگىن كورۋگە بولادى.
قۇرمانبەك ءالىمجان,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى.
جامبىل وبلىسى.